Η cool Ιαπωνία και ο δρόμος προς μια κίνηση «Cool Greece»

Το σχέδιο-πρωτοβουλία «Cool Japan» και κατά πόσο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα παράδειγμα δράσης για μια μετά-την-κρίση Ελλάδα.

 

Το μουσείο της ποπ-σταρ, σχεδιάστριας ρούχων και ιέρειας του «Cool Japan», Κάρι Πάμιου Πάμιου, στο Ροπόνγκι του Τόκιο. Φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

Το ότι μετά από μια δεκαετία –πάνω-κάτω– ζωής παραμένει εν πολλοίς άγνωστο εκτός Ιαπωνίας, αποτελεί αψευδή μαρτυρία ότι το σχέδιο-πρωτοβουλία «Cool Japan» απέτυχε. Ή μήπως δεν είναι ακριβώς έτσι; Είναι γεγονός ότι η ιδέα πρωτοπαρουσιάστηκε το 2002 στο «Foreign Policy» από τον Αμερικανό δημοσιογράφο Ντάγκλας Μακ Γκρέι, όμως στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ενιαία πολιτική αξιοποίησής της παρά πολύ αργότερα. Μια ματιά στο σάιτ του ιαπωνικού Υπουργείου Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, κάνει φανερό ότι το πρόβλημα δεν είναι στο ίδιο το concept αλλά, κυρίως, στο πώς δεν έχει καταφέρει να την υλοποιήσει το ιαπωνικό κράτος, τουλάχιστον ως τώρα.

Το «Cool Japan» είναι μια έκφανση της «ήπιας δύναμης» που εισηγήθηκε ο πολιτικός επιστήμονας και καθηγητής του Χάρβαρντ Τζόζεφ Νάι, πρώτα το 1990 στο βιβλίο «Bound to Lead: The Changing Nature of American Power» και αργότερα, το 2004, στο ομότιτλο «Soft Power: The Means to Success in World Politics». «Ήπια δύναμη» («soft power») είναι ο τρίτος τρόπος να πετύχει κανείς αυτό που θέλει –στην πολιτική, στις επιχειρήσεις κ.λπ. –, όπου ο πρώτος είναι ο καταναγκασμός και ο δεύτερος η εξαγορά. Στην περίπτωση του «Cool Japan», η πρόταση είναι: Δίπλα στη βαριά βιομηχανία των αυτοκινήτων και των ηλεκτρονικών ας αρχίσουμε να προωθούμε μια πιο ελαφριά βιομηχανία μόδας, κουζίνας, κόμικς μάνγκα και οποιουδήποτε άλλου κλάδου και έκφανσης του πολιτισμού μπορεί να μπει κάτω από την ομπρέλα «ιαπωνική δημιουργικότητα».

Όπως αποδείχτηκε δεν ήταν εύκολο. Η συγκεκριμένη βιομηχανία στην Ιαπωνία είναι διασπασμένη, με ένα μεγάλο τμήμα της να απαρτίζεται από πολύ μικρούς δημιουργούς –το street fashion του Τόκιο είναι όντως πολύ πιο πρωτοποριακό από οποιοδήποτε άλλο στον κόσμο, όμως σε μεγάλο βαθμό είναι αυτοσχεδιαστικό ή δημιουργείται από δεκάδες ομάδες των δύο ή των τριών ατόμων. Η ιαπωνική κουζίνα είναι πραγματικά εξαιρετική, όμως ένας σεφ (του σούσι και όχι μόνο) εκπαιδεύεται επί τουλάχιστον μια δεκαετία και όταν τελικά καταφέρει να γίνει «ιταμάε» συνήθως ανοίγει ένα μικρό εστιατόριο που μπορεί να σερβίρει το πολύ είκοσι πελάτες. Και η βιομηχανία μάνγκα και άνιμε πάσχει από κακές μεταφράσεις, μικρά ποσοστά κέρδους και απάνθρωπους όρους δουλειάς για τους σχεδιαστές.

Το «Cool Japan» είναι μια έκφανση της «ήπιας δύναμης». «Ήπια δύναμη» είναι ο τρίτος τρόπος να πετύχει κανείς αυτό που θέλει –στην πολιτική, στις επιχειρήσεις κ.λπ. Ο πρώτος είναι ο καταναγκασμός και ο δεύτερος η εξαγορά.

Τα παραπάνω, και πολλά ακόμα (με κυρίαρχη ίσως τη σχεδόν παραδοσιακή ιαπωνική αργοπορία στη λήψη αποφάσεων), έχουν κάνει το «Cool Japan» δυσκίνητο, τουλάχιστον ως ενιαία στρατηγική. Το κράτος, ωστόσο, δεν έχει πάψει να προσπαθεί να το κινήσει, εξακολουθώντας να θεωρεί ρεαλιστικό το στόχο ενός μεριδίου 61,8-83,6 δις ευρώ στα 6,8 τρις που αναμένεται να φτάσει παγκόσμια η δημιουργική αγορά ως το 2020. Ακόμα περισσότερο, πολλά μικρότερα μεγέθη αυτονομούνται από το κράτος, αυτενεργούν και, χρησιμοποιώντας το «Cool Japan» απλώς σαν ρουμπρίκα (η οποία στην Ασία, αλλά και στις ΗΠΑ, εξακολουθεί να έχει κάποιο σημαντικό βάρος), εξάγουν προϊόντα και υπηρεσίες τους με αρκετή επιτυχία. Και βεβαίως, κάθε τέτοια επιτυχία εξαργυρώνεται και στα ιαπωνικά νησιά –η ατομική πρωτοβουλία ήταν ούτως ή άλλως μια από τις βάσεις της ιαπωνικής συλλογικής επιτυχίας.

ΥΓ: Θα ήμουν, άραγε, ονειροπαρμένος αν έβλεπα το «Cool Japan» ως ένα παράδειγμα δράσης για μια μετά-την-κρίση Ελλάδα; Τα τελευταία δύο χρόνια βλέπω –και δεν είμαι ο μόνος– μια έκρηξη δημιουργικότητας η οποία, αν συνδυαστεί με την επίσης καταγεγραμμένη αντίστοιχη αύξηση της διαδικτυακής δραστηριότητας (τομέας στον οποίο, παραδόξως, η Ελλάδα πλεονεκτεί έναντι της Ιαπωνίας), θα μπορούσε να δημιουργήσει μια κίνηση «Cool Greece», ενδεχομένως μάλιστα και με πολύ καλύτερα αποτελέσματα. Το να παρακαμφθεί το κράτος και οι μηχανισμοί του σε περίπτωση δυστοκίας είναι, υποθέτω, το μόνο εύκολο, αν και προσωπικά θα εστίαζα στην αξιοποίηση της Ευρώπης, θεσμικής και μη.

Ο Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης είναι δημοσιογράφος και μεταφραστής, και παρεμπιπτόντως μοναχός Ζεν.

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή
Guest / Άποψη Ο ορισμός του μαλάκα 

Ποιος είναι ο ακριβής ορισμός του μαλάκα; Τι τον καθιστά τέτοιο και τι τον διαχωρίζει από κάποιον άλλον; Μπορεί να το θεωρούμε αυτονόητο, αλλά δεν είναι και τόσο. Ο αγαπημένος μας διαφημιστής βάζει τα πράγματα σε μια σειρά. Και τον μαλάκα στη θέση του.

18.06.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Andro Team «Τι ζητάμε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη» 

Σκεπτόμενοι, ενεργοί πολίτες που έχουν να επιδείξουν αξιόλογο έργο σε διαφορετικούς χώρους, στέλνουν μέσω του Andro το μήνυμά τους στον νέο πρωθυπουργό. Ζητώντας του να κάνει συγκεκριμένες τομές και να λάβει γενναίες αποφάσεις.

09.07.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Διονύσης Μαρίνος Αριστείδης Χατζής: «Του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η χειρότερη εκλεγμένη κυβέρνηση μεταπολεμικά» 

Ποια ήταν τα λάθη του ΣΥΡΙΖΑ που συνιστούν μαύρη σελίδα στην κυβέρνησή του; Τι πρέπει να αποφύγει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ποια θα είναι η επόμενη ημέρα στην Ελλάδα; Ο Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών σε μια αποκαλυπτική και έξω από τα δόντια συνέντευξη στο Andro καταθέτει τις απόψεις του.

24.06.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Κίμων Φραγκάκης Πρώτη φορά δεξιά 

Χάρη στην τυχοδιωκτική διακυβέρνηση και τον διχαστικό λόγο του ΣΥΡΙΖΑ, πολλοί κεντρώοι ψηφοφόροι νιώθουμε σήμερα απενοχοποιημένοι να στηρίξουμε τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Όμως από Δευτέρα θα είμαστε απέναντι σε κάθε στραβό της νέας κυβέρνησης, όπως πάντα χωρίς παρωπίδες.

06.07.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro