Η αθυρόστομη γλώσσα του Καραϊσκάκη

Η παροιμιώδης αθυροστομία του στρατηγού ο οποίος τακτικά αναφέρονταν σε τζογλάνια, πουτάνες και φυσικά στον πούτζον του, είναι λίγο - πολύ γνωστή. Λιγότερο γνωστές -και άκρως απολαυστικές- είναι οι δικαιολογίες που πρόβαλε κάποτε στο δικαστήριο, απολογούμενος για το απύλωτο στόμα του. Γράφει ο Αριστείδης Χατζής.

 

Ο Γ. Καραϊσκάκης όπως τον σχεδίασε 2 χρόνια μετά τη δίκη ο Γερμανός φιλέλληνας και ερασιτέχνης ζωγράφος Karl Krazeisen. Θα βρείτε τις αυθεντικές προσωπογραφίες του Krazeisen στην έκδοση της Εθνικής Πινακοθήκης: «Karl Krazeisen. Οι αυθεντικές μορφές των ηρώων του ’21. Σχέδια, υδατογραφίες, λιθογραφίες 1826-1831» (2005) σε επιμέλεια Μαριλένας Ζ. Κασιμάτη.

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης βρίσκεται στο Αιτωλικό. Συναντά εκεί τον Νότη Μπότσαρη και μαθαίνει ότι ο δεύτερος είναι έτοιμος να υπακούσει στις εντολές της νόμιμης κυβέρνησης (δηλ. του προέδρου του Εκτελεστικού, Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου). Αντιδρά έτσι:

«Ποια Κυβέρνηση, ωρέ καπετάν Νότη; Ο Μαυροκορδάτος, το τζογλάνι του Ρεΐζ εφέντη, ο τεσσαρομάτης; Ποιος τον έκανε κυβέρνηση; Εγώ κι οι άλλοι δεν τον γνωρίζουμε. Σύναξε δέκα χαλέδες και τον υπόγραψαν για να χάβουν τους λουφέδες. Αυτοί τον υπόγραψαν. Πρώτος εσύ που όλα τα πράματα θες νάρχουνται με το ζουρνά. Ο Σκαλτσάς, η καμπάνα, νταγκ-νταγκ! Ο Μακρής ο μακρολαίμης, ο κρεμασμένος, οπού μόνο το κεφάλι του ξέρει να ταράζει και να λέει πέκεϊ εφέντιμ στο Μαυροκορδάτο! Ο Μήτσος Κοντογιάννης η πουτάνα, όπου αν είτανε γυναίκα δεν εχόρταινε με ογδόντα χιλιάδες φορές την ώρα! Ο ξινογαλο-Γιώργος Τζιόγκας κι ο αδερφός μου ο Στουρνάρας ο ψεύτης. Δεν τον υπόγραψε ο πούτζος μου και να δω τι λογιώ σεφέρι θα κάνετε».

Με τα πολλά έρχεται σε σκληρή σύγκρουση με τον Μαυροκορδάτο και καταλήγει, το 1824, κατηγορούμενος για καπάκια (συνεργασία) με τους Τούρκους και ιδιαίτερα για συνεννοήσεις με τον Ομέρ Βρυώνη.
Στη διάρκεια της δίκης ο Καραϊσκάκης εξηγεί στους δικαστές ότι ήταν πάντα πολυλογάς και υπερβολικός στα λόγια. Τους ζητά να μην λάβουν υπόψη όσα κατά καιρούς έχει πει, γιατί δεν τα εννοούσε:

Καραϊσκάκης: Αν βάλετε θεμέλιο στα λόγια που λέω, εκατό ζωές νάχω δε γλυτώνω.
(Ένας από τους δικαστές, ο κοτζαμπάσης Γαλάνης Μεγαπάνου, τον ρωτά).
Μεγαπάνου: Βρε ξέρουμε πως λες όλο λόγια, μα γιατί τα λες;
Καραϊσκάκης: Τόχω χούι, κυρ Πάνο.
Μεγαπάνου: Αμ γιατί να τόχεις χούι, που είσαι πια πενήντα χρονών;
Καραϊσκάκης: Αμ δεν μπορώ να το κόψω κυρ Πάνο. Κι εσύ δα είσαι ογδόντα χρονών, μα το χούι δεν τ’ αφήνεις να γαμείς – και δε μ’ ακούς…

Ο Νικόλαος Κασομούλης που περιγράφει τη σκηνή, καταλήγει ως εξής:
«Τούτο λέγοντας ο Καραϊσκάκης, εκτύπησαν τα γέλοια όλοι και κριταί και λαός, και πήγαν πολλοί να λιποθυμήσουν, καθώς κι εγώ ο ίδιος».

 

Σημειώσεις/Λεξιλόγιο:

Tζογλάνι: παλιόπαιδο, εδώ σημαίνει «το παιδί για όλες τις δουλειές».
Ρεΐζ εφέντης: κάτι σαν τον Υπουργό Εξωτερικών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το λέει επειδή ο Μαυροκορδάτος ήταν Φαναριώτης.
Tεσσαρομάτης: ο Μαυροκορδάτος φορούσε γυαλιά.
Χαλές: στα αλβανικά σήμαινε αποχωρητήριο αλλά επίσης και παλιάνθρωπος.
Λουφές: μισθός.
Με τον ζουρνά: να γίνονται εύκολα και τυπικά.
Καμπάνα, νταγκ-νταγκ: πήγαινε πέρα-δώθε σαν την καμπάνα, ανάλογα με τα συμφέροντά του.
Κρεμασμένος: επειδή ήταν ψηλός και προχωρούσε πάντα με το κεφάλι σκυφτό.
Ταράζει το κεφάλι: να το ανεβοκατεβάζει προσκυνώντας.
Πέκεϊ εφέντιμ: μάλιστα αφεντικό.
Ξινογαλάς: Σαρακατσάνος.
Ψεύτης: επειδή τον γέλασε και δεν τήρησε την υπόσχεσή του.
Σεφέρι: η εκστρατεία.
Χούι: συνήθεια.
Πενήντα χρονών: στην πραγματικότητα ο Καραϊσκάκης ήταν 43 ετών περίπου.
Ογδόντα χρονών: στην πραγματικότητα ο Μεγαπάνου ήταν νεότερος, γύρω στα 60.
Κριταί: δικαστές.
Λαός: το κοινό που παρακολουθούσε τη δίκη, πολλοί εκ των οποίων ήταν μπράβοι του Καραϊσκάκη.

 

[Τα παραπάνω θα τα διαβάσετε στα «Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων, 1821-1833» του Μακεδόνα αγωνιστή Νικόλαου Κασομούλη που παρακολούθησε τη δίκη όταν ήταν 29 ετών. Τα απομνημονεύματά του γράφτηκαν την περίοδο 1832-1842 αλλά εκδόθηκαν για πρώτη φορά από τον Γιάννη Βλαχογιάννη τη δεκαετία του 1940. Πρόκειται για τα πλέον αξιόπιστα και χρήσιμα, για τους ιστορικούς, απομνημονεύματα. Πολλές πληροφορίες και αρκετά από τα σχόλια στις σημειώσεις προέρχονται από το βιβλίο του Δημήτρη Φωτιάδη, «Καραϊσκάκης» (1956). Κρατώ πάντα την ορθογραφία του πρωτότυπου].

 

//O Αριστείδης Χατζής είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. To post που αναδημοσιεύουμε με την άδειά του, εδώ.

 

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή
Γιάννης Παλιούρης Τι βλέπουμε στη Γαλλία; Την Ευρώπη να αυτοκαταστρέφεται επειδή δεν είναι πια ανταγωνιστική 

Οι ταραχές που σημειώνονται στο Παρίσι είναι πιθανότατα οι χειρότερες που έχουν ξεσπάσει από το 1968. Φανερώνουν όμως και τη βαθιά άγνοια του μέσου Ευρωπαίου για τις πραγματικές αιτίες που έχουν οδηγήσει στην υποβάθμιση του επίπεδου διαβίωσής του.

02.12.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Γιάννης Παλιούρης Αν είσαι καθαρίστρια της πέμπτης Δημοτικού… 

Η πεποίθηση ότι η Δικαιοσύνη παράγει Δίκαιο για όλους αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο πάνω στον οποίο έχουν οικοδομηθεί οι Δυτικές κοινωνίες. Πρόκειται για τη βασικότερη παραδοχή του κοινωνικού συμβολαίου των κοινωνιών μας και σε περίπτωση που ο λίθος αυτός παρουσιάζει ρηγματώσεις, ολόκληρο το οικοδόμημα τίθεται εν κινδύνω.

23.11.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Δημήτρης Ποτηρόπουλος Γιατί στην Ελλάδα δεν έχουμε σπουδαία σύγχρονη αρχιτεκτονική; 

«Architectura non grata» θα μπορούσε να αναβοσβήνει μια επιγραφή στη νοητή πύλη της χώρας μας. Πράγματι, το κράτος αγνοεί επιδεικτικά τη χρησιμότητα της δημόσιας όσο και της ιδιωτικής αρχιτεκτονικής. Όμως, καμία νομοθετική ρύθμιση δεν πρόκειται να εξωραΐσει το δομημένο περιβάλλον της χώρας μας όσο δεν το επιδιώκει η ίδια η κοινωνία. Γράφει ο βραβευμένος αρχιτέκτων, Δημήτρης Ποτηρόπουλος.

13.11.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Κίμων Φραγκάκης Χρήστος Ροζάκης: «Η Συμφωνία για το Μακεδονικό είναι μια δίκαιη λύση, ένας έντιμος συμβιβασμός» 

Ο πρώην αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και νυν Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΥΠΕΞ μιλάει στον Κίμωνα Φραγκάκη. Για τις αγκυλώσεις μας στα εθνικά θέματα, για τα κτυπήματα κάτω από τη ζώνη που δέχτηκε ως μέλος της πρώτης κυβέρνησης Σημίτη, για το αστικό κεκτημένο της χώρας μας που ανήκει αδιαπραγμάτευτα στη Δύση.

13.12.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro