Χατζιδακισμός: η ιδεολογία που λείπει από τη σημερινή Ελλάδα

Μας λείπει εδώ και 25 χρόνια, ίσως διότι ήταν από τους ελάχιστους που ανέδειξε τα μείζονα ζητήματα της ελληνικής περίπτωσης, αγνοώντας τις κραυγές και τις διαιρέσεις. Μήπως να τον ακούσουμε ξανά και να κάνουμε καθημερινότητά μας τη βαθιά ελληνική του σκέψη; Γεννήθηκε σαν σήμερα, 23 Οκτωβρίου του 1925.

 

Καίτοι δεξιός και φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή, είναι έως και σήμερα ο πιο αριστερός-δεξιός που απέκτησε αυτή η χώρα.

Εκ προοιμίου δηλωμένο: οποιοσδήποτε «ισμός» περιέχει μια κανονιστική διάσταση, η οποία σου επιβάλλεται εν είδει Βίβλου που δεν έχεις το δικαίωμα να αρνηθείς. Οι «ισμοί», αν παρατηρήσει κανείς την Ιστορία ως ανάπτυγμα, έγιναν οι ιοί της ανθρώπινης περίπτωσης. Εξαπλώθηκαν ραγδαία, λειτούργησαν περιοριστικά και εντέλει προκάλεσαν ουκ ολίγες καταστροφές.

Για έναν πνευματικό άνθρωπο σαν τον Μάνο Χατζιδάκι που αρνήθηκε την προσκόλληση σε ένα δόγμα, που αντιστρατεύτηκε την χύδην συστράτευση με αυτά που αποδεχόταν η πλειοψηφία και η μόνη του διδαχή ήταν η μουσική του κατάθεση, το να μιλάς για «Χατζιδακισμό», μάλλον, αποτελεί ύβρη. Ας δεχθούμε τον όρο ως ποιητική αδεία κι όχι στην κυριολεξία της.

Εννοώ πως ο Χατζιδάκις ήταν κάτι περισσότερο από τη μουσική του κι αυτό φάνηκε στα κατοπινά χρόνια με την απουσία του. Προφανώς και οι συγκαιρινοί του τού επιδαψίλευσαν την πρέπουσα σημασία. Η αξία του ήταν αδιαμφισβήτητη, όπως και η συμβολή του (μαζί με τον Θεοδωράκη) στο να αρθρώσει η σύγχρονη ελληνική μουσική έναν λόγο ουσιαστικό και εδραίο.

Ελάχιστοι δημόσιοι άνδρες έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν μια γλώσσα τόσο καίρια και ταυτόχρονα καυστική.

Ωστόσο, παρά τον μονήρη βίο του, μακριά από του κόσμου τις κραυγές, και με μηδαμινή διάθεση να επιβληθεί ως ταγός, ο Χατζιδάκις άρθρωσε έναν λόγο που δεν λειτουργούσε παραπληρωματικά της μουσικής του, αλλά, εν συνόλω την εξηγούσε.

Η κριτική του για τον ψευδοαστισμό της ελληνικής κοινωνίας, για την κοντόφθαλμη εξουσία που δεν οσμίζεται ποτέ τις μεγάλες αλλαγές, τον άκρατο λαϊκισμό που λειτουργεί υπονομευτικά, αλλά και τη χυδαιότητα που υφαρπάζει όλες τις ζωτικές δυνάμεις της κοινωνίας, ήταν μερικά από τα ζητήματα που ο Χατζιδάκις δεν δίστασε να καυτηριάσει.

Εχουν περάσει εικοσιπέντε χρόνια από τον θάνατό του (15 Ιουνίου 1994), επομένως ικανός χρόνος για να κρίνει κανείς τον δημιουργό και το έργο του με την απόσταση που χρειάζεται. Το αποτέλεσμα αυτής της αναζήτησης είναι άκρως αποκαλυπτικό και τούτο διότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κενό που διαλάμπει.

Ελάχιστοι δημόσιοι άνδρες έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν μια γλώσσα τόσο καίρια και ταυτόχρονα καυστική. Λίγοι μπόρεσαν να κατακεραυνώσουν τη νεοελληνική θολούρα δίχως να αποζητούν μεγαλεία, κρατικοδίαιτες θέσεις ή κάποιο υπουργικό έδρανο στη Βουλή. Θα μπορούσε να φανταστεί κανείς τον Μάνο Χατζιδάκι να εκφωνεί λόγους στην εθνική αντιπροσωπεία; Προφανώς και όχι.

Καίτοι δεξιός και φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή, είναι έως και σήμερα ο πιο αριστερός-δεξιός που απέκτησε αυτή η χώρα. Δεν έχει σημασία ποιο ιδεολογικό πρόθεμα θα βάλεις μπροστά, διότι στη δική του περίπτωση τα δύο «άκρα» ενώθηκαν με τρόπο αξεδιάλυτο. Ήταν ο δικός του τρόπος να ξεπερνάει αγκυλώσεις και να σπάει τους κανόνες. Όπως έκανε -κόντρα σε όλους και σε όλα- όταν ενέταξε στις συνθέσεις του το «καταδικασμένο» σε εξοβελισμό μπουζούκι και στην πραγματικότητα το έκανε σύμφυτο με τη νέα αστική τάξη.

Ο Χατζιδάκις ήταν η αναγκαία ζεύξη του παλαιού με το νέο, της βαθιάς ελληνικότητας με την Ευρώπη. Ήταν η ένωση της Δύσης με την Ανατολή.

Είναι προφανές πως τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερο καταναλώνουμε ζωτική ενέργεια στο δημόσιο λόγο μελετώντας εξονυχιστικά τα ήσσονα αγνοώντας πως μας γλιστρούν τα μείζονα. Όταν βλέπεις τις πολιτικές ηγεσίες να ξιφουλκούν δημοσίως για τον Joker σκέφτεσαι αυτομάτως πως έχει χαθεί το μέτρο και η ουσία.

Ο Χατζιδάκις ήταν η αναγκαία ζεύξη του παλαιού με το νέο, της βαθιάς ελληνικότητας με την Ευρώπη. Ήταν η ένωση της Δύσης με την Ανατολή. Το ότι κατάφερε να δημιουργήσει μέσα από τους λαϊκούς δρόμους του Τσιτσάνη και τις σονάτες του Μπετόβεν δείχνει -ολοκάθαρα, πλέον- το δρόμο που μακροσκοπικά θα έπρεπε να είχε ακολουθήσει και η χώρα. Να γίνει ένα αμάλγαμα των πιο σημαντικών επιρροών της. Να δημιουργήσει ένα εκτόπισμα που θα περιλαμβάνει το παρελθόν της και το μέλλον της. Δίχως φτηνή αρχαιολατρεία και δίχως τον νεοπλουτισμό των άκριτα δυτικοφρόνων.

Αν χάνουμε κάτι εν τη απουσία του είναι αυτός ο συνδυαστικός λόγος. Χρειαζόμαστε κάποιον που θα ορθοτομεί δίχως να έχουμε δεύτερες σκέψεις πως το κάνει για ίδιον όφελος. Ο Θεοδωράκης που είναι ο άλλος μεγάλος ογκόλιθος της ελληνικής μουσικής, λόγω των πολλών παλινωδιών του, δεν κατάφερε να ενώνει πάντα. Ο Σαββόπουλος αποδείχθηκε λίγος για έναν τόσο σημαντικό ρόλο. Οι πανεπιστημιακοί μας δεν έχουν -δυστυχώς- την αναγνωρισιμότητα ή το εκτόπισμα να αρθρώσουν τέτοιο λόγο.

Πέραν των πολιτικών που εκμεταλλεύονται τη συγκυρία και εξουσιάζουν το φαντασιακό του μέσου ψηφοφόρου, δύσκολα θα βρεις στον δημόσιο λόγο έναν άνθρωπο που θα μιλήσει για τα ουσιαστικά της ελληνικής περίπτωσης και θα επαναφέρει τη σκέψη μας στη γόνιμη διαδικασία της αναζήτησης των πραγματικά σημαντικών.

Από την άλλη: δεν είμαι σίγουρος αν στη σημερινή εποχή θα μπορούσε ο Χατζιδάκις να έχει έναν λόγο που θα ακουγόταν. Η δεκαετία του ’60, ακόμη και του ’80, μοιάζουν νηπιακές σε σχέση με τη σημερινή. Φοβάμαι πως θα χρειαζόταν να έχει σελίδα στο Facebook και το Instagram για να τον ακούσει ο κόσμος, αλλά επειδή μάλλον δεν θα έπαιζε με τους όρους της πλειοψηφίας (όπως έκανε πάντα) θα απευθυνόταν και πάλι σε λίγους και καλούς.

Κάτι που σημαίνει πως η ιδεολογία του Χατζιδακισμού, στην οποία αναφέρθηκα στην αρχή, μπορεί να υπάρξει ως μέρος του καθημερινού πράττειν για τον καθένα από εμάς.Έστω και αν την αναπτύσσουμε κατά μόνας. Δεν μπορεί, με κάποιο τρόπο θα συναντηθούμε. Όχι όλοι, αυτό φαντάζει δύσκολο στην Ελλάδα, αλλά σε αυτή την κατάσταση που βρισκόμαστε, ακόμη και ελάχιστοι θύλακες λογικής δεν χάνονται. Αυτή θα έπρεπε να είναι η αληθινή κανονικότητά μας.

 

Διαβάστε ακόμα: Γιατί δεν κάνουμε και δεύτερο παιδί;

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή
Διονύσης Μαρίνος Λιάγκας & Co: η trash κακομοιριά της ελληνικής TV δεν έχει τέλος 

Πόσο πιο κάτω μπορεί να πέσει μια τηλεοπτική εκπομπή και ο παρουσιαστής της; Εως το σημείο να κάνει αναπαράσταση μιας σεξουαλικής επίθεσης για να βγάλει γέλιο (!). Φταίει αυτός; Όχι! Φταίει το κανάλι που τον έχει και εμείς που αποφασίζουμε να τον δούμε. Ας προσέχαμε κι ας πρόσεχαν.

08.11.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Γιάννης Παλιούρης Oι σημερινοί σαραντάρηδες είναι που χτυπήθηκαν περισσότερο από την κρίση 

Μπορεί όλοι να ασχολούνται με τους εικοσάρηδες που επαναστατούν και τους εξηντάρηδες που τους έκοψαν τις συντάξεις, αλλά το συντριπτικό πλήγμα της κρίσης το δέχτηκαν οι σημερινοί έμπειροι εργαζόμενοι 40 ως 50 ετών. Που στην πιο παραγωγική τους φάση, θεωρούνται αναλώσιμοι.

08.11.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Γιάννης Παλιούρης Μην τρελαθούμε: Στην ΑΣΟΕΕ δεν καταλύθηκε το άσυλο, αλλά η παρανομία 

Αυτοί που φρίττουν από την επιχείρηση της αστυνομίας στην ΑΣΟΕΕ, είτε κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν ή δεν καταλαβαίνουν τι ακριβώς συνέβαινε. Το πανεπιστήμιο είχε γίνει χώρος διακίνησης ναρκωτικών, παράνομων εμπορευμάτων, μπάχαλων ακόμα και επιθέσεων σε ΑμΕΑ. Γράφει ο Γιάννης Παλιούρης.

13.11.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Διονύσης Μαρίνος Χατζιδακισμός: η ιδεολογία που λείπει από τη σημερινή Ελλάδα 

Μας λείπει εδώ και 25 χρόνια, ίσως διότι ήταν από τους ελάχιστους που ανέδειξε τα μείζονα ζητήματα της ελληνικής περίπτωσης, αγνοώντας τις κραυγές και τις διαιρέσεις. Μήπως να τον ακούσουμε ξανά και να κάνουμε καθημερινότητά μας τη βαθιά ελληνική του σκέψη; Γεννήθηκε σαν σήμερα, 23 Οκτωβρίου του 1925.

23.10.2019

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro