Τι απέμεινε από τον Μάη του ’68;

Απόρριψη της εξουσίας, ουτοπία, αμφισβήτηση της κοινωνίας της κατανάλωσης. 50 χρόνια μετά την επανάσταση του ’68, ποια είναι σήμερα η αλλαγή που προκάλεσε η ψηφιακή εποχή σε σχέση με την αντίληψή μας για την κουλτούρα;

 

Η επανάσταση του Μάη του ’68 ήταν αξιακή. Τη θεμελίωσε ο Μαρκούζε. «Απαγορεύεται η απαγόρευση». (Φωτογραφία: Reg Lancaster / Express / Getty Images / Ideal Image)

Πολλοί, γεννημένοι αργότερα, δεν υπήρξαν μάρτυρες των κινητοποιήσεων του περίφημου Μάη του ’68. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της ζωής μας, διασταυρωθήκαμε με ανθρώπους που μας μίλησαν για τότε, μας αφηγήθηκαν τον πυρετό της εποχής με μια λάμψη στα υγρά τους μάτια. Αλλά εμείς δεν ήμασταν εκεί και δεν θα νιώσουμε ποτέ αυτόν τον αέρα ελευθερίας να μας φουσκώνει τα πνευμόνια. Οπότε, σήμερα, δικαιούμαστε να αναρωτηθούμε: τι απομένει από εκείνον το Μάη του ’68;

Στο ερώτημα αυτό, ο Léo Ferré απαντούσε πως ο Μάης του ’68 ήταν «μια μισάνοιχτη πόρτα. Τότε ήταν 20άρηδες που μετά μεγάλωσαν, εργάζονται, αν και μερικοί ίσως έχουν γεράσει πιο γρήγορα από άλλους». Ο πιανίστας Paul Castanier (1935-1991) έλεγε ότι “ο Μάης του ’68 ήταν η συλλογική εξέγερση της ευφυΐας”. Κάτι που ποτέ δεν είχαμε ματαδεί. Ύστερα, οι εξεγέρσεις διαδόθηκαν, αλλά αυτό δεν λέει κάτι, γιατί η επανάσταση γίνεται ανεξαρτήτως του ποιοι είναι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τα εγκόσμια, αλλά οι γενναιόδωρες ιδέες μένουν». Όμως, μόνον αυτό είναι ο Μάης του ’68; Γενναιόδωρες ιδέες; Ίσως. Πήγαζε όμως απ’ την καρδιά.

Όταν διαβάζουμε τα άρθρα ή βλέπουμε εικόνες εκείνου του καιρού, καταλαβαίνουμε τη βαθιά ανάγκη αλλαγής του τρόπου ζωής. Η επανάσταση του Μάη του ’68 ήταν αξιακή. Τη θεμελίωσε ο Μαρκούζε. «Απαγορεύεται η απαγόρευση». Η ελευθερία της έκφρασης και η απελευθέρωση της σεξουαλικότητας είναι τα ορατά κεκτημένα. Πολλά όμως πράγματα που διεκδικήθηκαν τότε, εξακολουθούν και τώρα, μισό αιώνα μετά, να αποτελούν ζητούμενο, και μάλιστα πιεστικά.

Εκείνη την εποχή, το ενοποιητικό στοιχείο της νεολαίας παντού στον κόσμο υπήρξε ο πόλεμος του Βιετνάμ. Η κουλτούρα βρίσκεται στο κέντρο της πολιτικής, και δίνει το λόγο σε νέα «υποκείμενα» (με την έννοια του Φουκώ) που πριν δεν τον είχαν: τους μετανάστες, τους ομοφυλόφιλους, τη γυναίκα, το παιδί κι αργότερα τους κρατουμένους, σήμερα τους οικολόγους.

Σήμερα η παγκοσμιοποίηση και η κρίση άλλαξαν τις προβληματικές, τις εξεγέρσεις και τη νεολαία την ίδια, την οποία αυτό που κυρίως πια την ενδιαφέρει είναι το πώς θα τα φέρει βόλτα.

Γιατί δεν καταφέραμε ως τώρα να συνασπίσουμε όλα αυτά τα στρώματα του πληθυσμού γύρω από έναν κοινό στόχο; Πότε το ατομικό ανθίζει στο πλαίσιο του συλλογικού, χωρίς να καλλωπίζει έναν παροξυσμένο ατομισμό; Πού βρίσκονται τα ίχνη αμφισβήτησης και αναθεώρησης των πολιτικών εξουσιών και του κεφαλαίου; Γιατί είμαστε ακόμα εν έτει 2018 αναγκασμένοι να ξαναθέτουμε αυτά τα ερωτήματα; Οι πρωταγωνιστές του Μάη του ’68 όντως μεγάλωσαν, αλλά τα επαναστατικά τους ιδεώδη ωρίμασαν ή επρόκειτο απλώς για ένα θορυβώδη τρόπο να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια εξουσία που θεωρούσαν ότι τους υφάρπαζαν οι πατεράδες τους;

Είναι λογικό να τίθενται τέτοια ερωτήματα, όταν έχεις έναν Daniel Cohn-Bendit, πάντα πικρόχολο, αλλά τούτη τη φορά για να υποστηρίξει ένα ευρωπαϊκό Σύνταγμα σαφώς φιλελεύθερο. Ή μια Libération που δέχτηκε να εξαγοραστεί από τους Rothschild. Ο Σαρτρ και οι ιδέες του, καλώς ή κακώς, εξοβελίστηκαν οριστικά. Η παγκοσμιοποίηση και η κρίση άλλαξαν τις προβληματικές, τις εξεγέρσεις και τη νεολαία την ίδια, την οποία αυτό που κυρίως πια την ενδιαφέρει είναι το πώς θα τα φέρει βόλτα. Από την ουτοπία στον πραγματισμό. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η άρνηση του αυταρχισμού, αλλά τα σημεία αναφοράς, ώστε να κάνει κάποιος τις επιλογές του και να δομήσει την ελευθερία του.

Στις μέρες μας, η αλλαγή που επέφερε η ψηφιακή επανάσταση στην κουλτούρα είναι εργαλειακή. Η αμφισβήτηση περνάει από τα tweets, το internet που γίνονται ένα δίκτυο διάδοσης. Το είδαμε στην εξέγερση της Αιγύπτου και στον αραβικό κόσμο εν γένει. Επίσης, έχει αλλάξει ο τρόπος παραγωγής της κουλτούρας και της τέχνης. Η πρόσβαση γίνεται ευκολότερη. Η τεχνολογία, και όχι η πολιτική, εισάγει και επινοεί νέους τρόπους αμφισβήτησης. Ωστόσο, ο δρόμος παραμένει ο κατεξοχήν τρόπος και τόπος κατάληψης, για την προβολή μιας πολιτικής θέσης.

Η γνώμη μου είναι ότι προσπαθούμε να τα φέρουμε βόλτα στο πλαίσιο μιας νεοφιλελεύθερης κοινωνίας (πάλι αυτή) που προς το παρόν μοιάζει κερδισμένη, αν και ολέθρια, παρά τη γοητευτική εξέγερση των εποχών εκείνων. Οι πολίτες πρέπει να προσπαθήσουν ξανά. Αλλά, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν πια καμιά εμπιστοσύνη στους πολιτικούς, το πιστεύουν ακόμα; Πρόκειται για το νερό που κοιμάται και ξαφνικά γίνεται τσουνάμι; Προς το παρόν, η στράτευση είναι περισσότερο κοινωνική παρά αλληλέγγυα. Πάνω σ’ ένα τοίχο τότε, είχες τη χαρά να διαβάσεις: «Αυτοί που επαναστατούν κατά το ήμισυ, το μόνο που κάνουν είναι ν’ ανοίγουν έναν τάφο». Στην περίπτωσή μου δεν θά ‘ναι οικογενειακός.

 

Διαβάστε ακόμα: Οι Κοραήδες και τα λιγούρια

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή
Γιώργος Κωνσταντινίδης Γυναίκες και σπέρμα: It’s complicated 

Αν το καλοσκεφτείς, το πού θα τελειώσεις είναι ένα θέμα. Πρώτον διότι κάπου πρέπει να γίνει και δεύτερον διότι οι αντιδράσεις της παρτενέρ σου δεν είναι δεδομένες. Σε κάποιους λοιπόν μπορεί μπορεί να φαίνεται χυδαίο να διαπραγματευόμαστε ένα τέτοιο θέμα δημόσια, αλλά δεν είναι. Συμπερικλείει αγάπη, φροντίδα, ενδιαφέρον και τρυφερότητα. Και ηδονή.

30.09.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Δημήτρης Ποτηρόπουλος Γιατί δεν έχουμε ουρανοξύστες στην Αθήνα; 

Γιατί η πρωτεύουσα δεν έχει αποκτήσει ψηλότερο κτίριο από τον Πύργο Αθηνών εδώ και 50 χρόνια; Αληθεύει ότι τα κτίρια δεν πρέπει να περνούν σε ύψος την Ακρόπολη; Φταίει η καχυποψία απέναντι στη Χούντα που είχε αυξήσει τους συντελεστές δόμησης; Γράφει ο βραβευμένος αρχιτέκτων Δημήτρης Ποτηρόπουλος.

30.09.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Κίμων Φραγκάκης Παρακαλούμε το Πολυτεχνείο να βανδαλιστεί ξανά, με άποψη 

Μπροστά στην τριτοκοσμική εικόνα βρομιάς και ευτέλειας που παρουσιάζει ο ναός αυτός της γνώσης, θα ήταν προτιμότερο να αποκτήσει εκ νέου το μαύρο του «καμουφλάζ» απέναντι στα γκράφιτι.

01.10.2018

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro