Έτσι θάφτηκε η τέφρα του Μπρους Τσάτουιν στη Μάνη

Εδώ, κάτω από μια ελιά, πλάι στο αγαπημένο του βυζαντινό εξωκκλήσι του Αγίου Νικολάου κοντά στο Εξωχώρι της Μάνης, θάφτηκε –σύμφωνα με την επιθυμία του– η τέφρα του μεγάλου ταξιδιωτικού συγγραφέα και φιλέλληνα Μπρους Τσάτουιν. Στις 15 Φεβρουαρίου 1989, σαν σήμερα πριν από 30 χρόνια.

 

«Ανοίξαμε μια τρύπα με την τσάπα κάτω από μια ελιά πολύ κοντά στο εξωκκλήσι, βάλαμε μέσα την τέφρα του Μπρους, κάναμε μια σπονδή με ρετσίνα και είπαμε μια προσευχή στα ελληνικά. ‘‘Ας είναι ελαφρύ το χώμα επάνω του και ας μείνει αιώνια η μνήμη του’’. Μετά κάναμε ένα πίκνικ, πράγμα που νομίζω πως μάλλον θα του άρεσε», λέει ο Πάντι Λίι Φέρμορ. (Φωτό: mikesweet01.files.wordpress.com).

[…] Δεκαπέντε ημέρες μετά το θάνατο του Μπρους, η Miranda* έγραψε στην Ελίζαμπεθ** για να την ενθαρρύνει να πάει να μείνει με τους Λίι Φέρμορς στην Καρδαμύλη. «Είναι σχεδόν άνοιξη τώρα και το μέρος είναι ειρηνικό –επίσης είναι μεταξύ των σπανίων ανθρώπων που δεν ενοχλεί ούτε η σκέψη ούτε η παρουσία τους και, ωστόσο, προσφέρουν ένα είδος παρηγοριάς που δεν σε βαραίνει».

Στις 15 Φεβρουαρίου, την ημέρα μετά το μνημόσυνο, η Ελίζαμπεθ πήγε στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την επιθυμία του νεκρού, έφερε την τέφρα του σε ένα από τα αγαπημένα του μέρη: την ερειπωμένη βυζαντινή εκκλησιά του Αγίου Νικολάου στη Χώρα. Ο ναός του 10ου αιώνα, με σκεπασμένους τους τοίχους του από μπλε και κοκκινωπά κεραμίδια, ήταν σε απόσταση τριών χιλιομέτρων επάνω στο βουνό της Μάνης, όχι μακριά από εκεί που είχε γράψει Τα μονοπάτια των τραγουδιών.

«Στις 15 Φεβρουαρίου η Ελίζαμπεθ πήγε στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την επιθυμία του νεκρού, έφερε την τέφρα του στην ερειπωμένη βυζαντινή εκκλησιά του Αγίου Νικολάου στη Χώρα».

«Δεν μπορείς να βρεις πού είναι οι στάχτες του», λέει ο Πάντι Λίι Φέρμορ. Η Ελίζαμπεθ τις είχε μεταφέρει στην Καρδαμύλη*** σε ένα δρύινο κιβώτιο. «Το έδαφος ήταν πολύ σκληρό για να το θάψουμε και έτσι ανοίξαμε μια τρύπα με την τσάπα κάτω από μια ελιά πολύ κοντά στο εξωκκλήσι, βάλαμε μέσα την τέφρα του Μπρους, κάναμε μια σπονδή με ρετσίνα και είπαμε μια προσευχή στα ελληνικά. ‘‘Ας είναι ελαφρύ το χώμα επάνω του και ας μείνει αιώνια η μνήμη του’’. Μετά κάναμε ένα πίκνικ, πράγμα που νομίζω πως μάλλον θα του άρεσε.

«Το μέρος είναι τριγυρισμένο από ελαιώνες που φυτρώνουν σε πολύ απότομες πλαγιές και την άνοιξη είναι γεμάτο από τα πιο υπέροχα λουλούδια: γεράνια, άγρια σκόρδα, ασφόδελους, φικαριές, ορνιθόγαλο, χαμομήλι, κρινάκια. Ο Μπρους ήταν εκπληκτικός στη βοτανολογία. Θυμάμαι κάποτε να μπαίνει στο δωμάτιο κάποιος και να ρωτάει: ‘‘Πώς το λένε αυτό το άνθος;’’ και τον Μπρους να σηκώνει τα μάτια του από τη δουλειά του και να λέει αμέσως ‘‘Magnolia grandiflora Angustifolia’’ και έπειτα να ξαναπιάνει το γράψιμο».

 

* Η Miranda Rothschild.

** Η Elizabeth Chanler, σύζυγος του Μπρους Τσάτουιν. 

*** Ο Τσάτουιν θεωρούσε τον Πάντι Λίι Φέρμορ μέντορά του και είχε φιλοξενηθεί αρκετές φορές στο σπίτι του, στην Καρδαμύλη.

 

// Το κείμενο που φιλοξενεί η στήλη είναι απόσπασμα (σελ. 788) από το βιβλίο του Nicholas Shakespeare «Bruce Chatwin», Eκδόσεις Χατζηνικολή, 2001. Μετάφραση: Τάκης Κιρκής.

 

Δείτε: Finding Bruce

 

Διαβάστε ακόμα: Ο σπουδαίος Μπρους Τσάτουιν αγάπησε την Ορθοδοξία, αφού περιπλανήθηκε σε όλη τη γη.

 

 

 

 

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή

Έτσι μιλούν οι ποιητές μας για τη Μαρία τη Μαγδαληνή και τη σύνδεσή της με τον Ιησού και το Θείο Πάθος: «τα παλιά της χρέη», «το αποκλειστικά δικό της μαρτύριο», «το κλάμα της, το φίλημα των ζεστών Του ποδιών»... Αυτά είναι πέντε από τα ωραιότερα νεοελληνικά ποιήματα του είδους.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, δημόσιο πρόσωπο με άποψη για την πολιτική. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, ένας από τους πιο ταλαντούχους εκπροσώπους της γενιάς του, μιλάει δίχως περιστροφές στην Μία Κόλλια.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Εκρηκτικός και ετοιμόλογος, ο καθηγητής Πανεπιστημίου και γνωστός κριτικός τέχνης, Μάνος Στεφανίδης, μιλάει στο Andro με ονόματα και διευθύνσεις για τα στραβά της χώρας.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Στο έργο του μεγάλου Αρχαίου ιστορικού -του «πατέρα της ιστορίας»- βρίσκουμε στοιχεία λιμπερτινισμού που θα έκαναν τους πρωταγωνιστές του Game of Thrones να κοκκινίσουν. Γράφει ο Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro