Έτσι κατάλαβα πως ο άνθρωπος παραμένει ίδιος μέσα στους αιώνες

Ο συγγραφέας της ευπώλητης συλλογής διηγημάτων «Το παιδί» και μεταφραστής, Γιάννης Παλαβός, γράφει για το πώς η Παλατινή Ανθολογία λειτούργησε μέσα του σαν τον βράχο που διαβρώθηκε από το κύμα.

 

«Στιλπνό λοιπόν ας υψωθεί το κύπελλό μου, φίλε / και κέρνα, κέρνα με κρασί, τον θάνατο της λύπης κέρνα» (φωτογραφία: Oliwia Twardowska).

Δεν νομίζω πως υπάρχει ένα βιβλίο –ή ταινία ή δίσκος– που μου άλλαξε τη ζωή. Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, η ζωή αλλάζει αργά, ανεπαίσθητα και μάλλον ερήμην μας. Έρχεται κατόπιν μια στιγμή που η αλλαγή που έχει επωαστεί μέσα μας εκδηλώνεται∙ αν τύχει ο καταλύτης να είναι ένα ανάγνωσμα ή ένα τραγούδι, λέμε ότι αυτό μας άλλαξε, η αλήθεια όμως είναι πως τις περισσότερες φορές εμείς αλλάξαμε και το εξωτερικό ερέθισμα απλώς επίσπευσε ή επικύρωσε την αλλαγή.

Όπως η διάβρωση ενός βράχου από το κύμα είναι συνηθέστερη (και αποτελεσματικότερη) από ένα τσουνάμι, πιστεύω ότι, με εξαίρεση συμβάντα άλλης τάξεως –θανάτους, ατυχήματα, ασθένειες–, η αργή, υπόκωφη μεταβολή αποδίδει καλύτερα την πραγματικότητα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αναγνώσματα (ή θεάματα ή ακούσματα) που αφήνουν ισχυρό το αποτύπωμά τους πάνω μας.

Δύσκολα μένεις ασυγκίνητος από τη διαπίστωση ότι ο άνθρωπος παραμένει ίδιος.

Στη δική μου περίπτωση, αν έπρεπε να περιοριστώ στη λογοτεχνία, θα μπορούσα να αναφέρω αρκετά τέτοια: το Ουάινσμπεργκ, Οχάιο του Σέργουντ Άντερσον, τον Τόνιο Κρέγκερ του Τόμας Μαν, τους Φανταστικούς βίους του Μαρσέλ Σβομπ και πολλά άλλα. Κι αν έπρεπε να επιλέξω ένα, θα ήταν μάλλον η Παλατινή Ανθολογία.

«Όταν διαβάζει κανείς τους λιγότερο κομψούς στίχους, δύσκολα μένει ασυγκίνητος», αναφέρει ο Γιάννης Παλαβός (φωτογραφία: Νίκος Τσιτσιώκας).

Σύμφωνοι, δεν είναι όλα τα επιγράμματα της Ανθολογίας της ίδιας αξίας∙ δεν λείπουν οι επαναλήψεις και οι ανέμπνευστες παραλλαγές και οι κοινοτοπίες. Ωστόσο, ακόμα κι όταν διαβάζει κανείς τους λιγότερο κομψούς στίχους, δύσκολα μένει ασυγκίνητος από τη διαπίστωση ότι ο άνθρωπος παραμένει ίδιος, είναι ίδιος μέσα στους αιώνες∙ ότι τα στάδια και οι στροφές της ζωής, οι αντιφάσεις και οι χαρές και οι λύπες της, δεν άλλαξαν κι ούτε θ’ αλλάξουν∙ ότι, φθαρτοί όπως είμαστε, η ανάγκη μας για ασφάλεια και παρηγοριά παραμένει η ανάγκη κάποιου που έζησε πριν από δύο χιλιετίες σ’ έναν κόσμο που, υποτίθεται, διαφέρει ριζικά από τον δικό μας∙ κι ακόμα ότι η πύκνωση, ο υπαινιγμός, η λεπτότητα, η σύναψη που φωτίζει απροσδόκητα τις λέξεις ενεργοποιώντας τις αισθήσεις και τη σκέψη – όλ’ αυτά παραμένουν ζητούμενα στην προσπάθειά μας να ωριμάσουμε ως συγγραφείς και αναγνώστες.

Τελικά, αν κάτι αποπνέει η Ανθολογία, με όλη την πολυμορφία του βίου και της πολιτείας που αποτυπώνει, είναι το θάμβος απέναντι στην ίδια τη ζωή και τη γλυκόπικρη παραδοξότητά της. Να πώς καταλήγει το επίγραμμα 339 από το έβδομο βιβλίο της Ανθολογίας, στη μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα: Στιλπνό λοιπόν ας υψωθεί το κύπελλό μου, φίλε / και κέρνα, κέρνα με κρασί, τον θάνατο της λύπης κέρνα.

 

// Το καινούργιο βιβλίο του Γιάννη Παλαβού «Το παιδί» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νεφέλη.

 

Διαβάστε ακόμα: Πέλα Σουλτάτου – «Iστορία (Δέσμης) μου, αμαρτία μου…».

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή

Αυτά είναι πέντε από τα ωραιότερα νεοελληνικά ποιήματα για το σπίτι (με τις «παμπάλαιες χειρονομίες», τις «φωνές που έμειναν», τις «πανταχού παρούσες απουσίες του»...) που, ακόμα κι αν δεν υπάρχει πια, όλοι σε αυτό αέναα «επιστρέφουμε». Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κατοικίας σήμερα.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Έτσι μνημονεύεται στη νεοελληνική ποίηση –αυτά είναι πέντε από τα ωραιότερα και πιο αντιπροσωπευτικά ποιήματα– ο Ανδρέας Κάλβος. Έφυγε από τη ζωή, δίχως να μας αφήσει ούτε μια απεικόνισή του, 150 χρόνια πριν σαν σήμερα, στις 3 Νοεμβρίου 1869.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Να πως ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας -πέθανε σαν σήμερα στις 8 Οκτωβρίου 1987- ανακάλυψε όταν ήταν μικρό παιδί τι σημαίνει αληθινή αρχοντιά, και κατάλαβε ότι αυτή δεν έχει σχέση με τον πλούτο, ή την καταγωγή. Ένα πολύτιμο κείμενο - μάθημα για όλους μας, που αξίζει να μας βάλει σε σκέψεις και στις μέρες μας.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ο συγγραφέας του βιβλίου «Αλλόκοτος Ελληνισμός» Νικήτας Σινιόσογλου εκμυστηρεύεται πώς, συνομιλώντας με τον Μάρκο Αυρήλιο καθώς συνομιλεί με τον εαυτό του, βρήκε έναν σύντροφο ζωής.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro