Ρετάλι χωρίς αιτία;

    Γιατί όλοι μας, όλο και πιο πολύ, νιώθουμε τόσο κουρασμένοι; Και, κυρίως, γιατί δεν μπορούμε να ξεκουραστούμε πραγματικά;

     
    shutterstock_97207898

    Παγκοσμίως, ο εκτιμώμενος χρόνος που αφιερώνουν οι εργαζόμενοι για ξεκούραση και ύπνο έχει συρρικνωθεί δραματικά, ενώ οι ώρες στο γραφείο και η εντατικοποίηση της εργασίας τους είναι στο ζενίθ.

    Αυτή είναι μάλλον η πιο δόκιμη λέξη: «Ξοδεμένος»! Όταν στο τέλος άλλης μιας κοπιαστικής ημέρας νιώθουμε το κορμί μας στραγγισμένο από ενέργεια, τα άκρα μας παραλυμένα και το μυαλό μας σαν κοπανισμένο πελτέ, η έκφραση που περιγράφει καλύτερα την κατάστασή μας είναι αυτή που έχουν εισηγηθεί και οι περισσότεροι γιατροί με εξειδίκευση την υπερκόπωση.

    Διαβάζοντας τα πορίσματα των ερευνών τους, δεν μπορείς παρά να πειστείς ότι δεν φταίει ούτε το κακό το «μάτι» ούτε οι «αεροψεκασμοί», για να αισθάνεσαι ζόμπι! Απλώς, όλοι εμείς οι «ξοδεμένοι» (spent) πληρώνουμε ακριβά το τίμημα του να ζούμε σ’ έναν κόσμο που δουλεύει ασταμάτητα 24 ώρες το 24ωρο.

    Μερικές δεκαετίες πριν, τα μίντια το αποκαλούσαν σαρκαστικά «γρίπη των γιάπηδων». Και φαινομενικά είχαν δίκιο. Πώς γινόταν η υπερκόπωση να χτυπάει τα ανώτερα στελέχη των πολυεθνικών και ποτέ, φερ’ ειπείν, τους εργάτες οικοδομών;

    Την ευκαιρία άδραξαν και οι ασφαλιστικές εταιρείες. Δεν υπάρχει παθολογική κατάσταση με το όνομα υπερκόπωση σε κανένα ιατρικό λεξικό, έλεγαν. Για να πάρεις μια ανάσα από το βαρύ εργασιακό σου πρόγραμμα, έπρεπε να επικαλεστείς κάποια ψυχική ανισορροπία. Κάτι σαν την παλιά, κλασική «νευρασθένεια», η οποία έμπαινε σαν ετικέτα και στιγμάτιζε τους ανθρώπους που αδυνατούσαν να αναπτύξουν άμυνες απέναντι σε μια καθημερινότητα με εξοντωτικούς ρυθμούς και ελάχιστες υλικές και ηθικές ανταμοιβές.

    Στα δίχτυα του «bore out»

    Σήμερα, η υπεραπλουστευτική αυτή επιχειρηματολογία, η οποία καταδίκαζε την ανάγκη για ανάπαυλα ως ένδειξη εγγενούς αδυναμίας και προβληματικού χαρακτήρα, έχει ευτυχώς ανατραπεί. Αλλά πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς; Παγκοσμίως, ο εκτιμώμενος χρόνος που αφιερώνουν οι εργαζόμενοι για ξεκούραση και ύπνο έχει συρρικνωθεί δραματικά, ενώ οι ώρες στο γραφείο και η εντατικοποίηση της εργασίας τους είναι στο ζενίθ.

    Οι αδυσώπητοι ρυθμοί, το κυνήγι της κατανάλωσης, η υπερφόρτωση από πληροφορίες και το άγρυπνο μάτι των διαδικτυακών κοινοτήτων διατηρούν τον οργανισμό μας σε μια αμείωτη υπερένταση άνευ προηγουμένου.

    Από την άλλη, οι αδυσώπητοι ρυθμοί εκτός γραφείου, το κυνήγι της κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών, η υπερφόρτωση από πληροφορίες και το άγρυπνο μάτι των διαδικτυακών κοινοτήτων διατηρούν τον οργανισμό μας σε μια αμείωτη υπερένταση άνευ προηγουμένου. Κληρονομήσαμε δηλαδή το υπερδραστήριο lifestyle και το αδίστακτο εργασιακό περιβάλλον των γιάπηδων∙ ενώ ακόμη κι αν κερδίσαμε κάτι σε κοινωνικό status, το χάνουμε σε πολλαπλάσιο βαθμό από τη μεριά της ποιότητας ζωής.

    Στην Ελλάδα, μπορεί να μην έχουμε ακόμη φαινόμενα karoshi, που είναι ο «συμπαθητικός» όρος για το «θάνατο από υπερεργασία» που έχουν εφεύρει οι Ιάπωνες, ή τελοσπάντων δεν υπάρχει κάποιος για να τα καταγράψει επισήμως. Το «burn out», ωστόσο, δεν μας είναι άγνωστο.

    Η εργασιακή εξουθένωση αφορά σε όλο και περισσότερους εργαζόμενους, οι οποίοι, εκτός από τα εξαντλητικά ωράρια και τις στρεσογόνες συνθήκες εργασίας, έχουν να αντιμετωπίσουν και το ψυχικό «άδειασμα» που τους προκαλεί η απασχόλησή τους: όταν δηλαδή το αντικείμενο της δουλειάς τους δεν τους προσφέρει ούτε την ελάχιστη ηθική ικανοποίηση.

    Το burn out απέχει πολύ βέβαια από το να αποκτήσει μια ξεκάθαρη ιατρική διάγνωση, παρά το γεγονός ότι διαθέτει μια πλουσιότατη κλινική συμπτωματολογία. Αλλά ίσως να είναι καλύτερα έτσι. Η συνταγογράφηση ενός φαρμάκου ή μιας σειράς από φάρμακα μπορεί να ανακουφίζει από κάποια συμπτώματα, αλλά δεν σε κάνει πιο ευτυχισμένο εργαζόμενο.

    Εξάλλου, το «bore out», που αποτελεί την πιο μοντέρνα εκδοχή του, βρίσκει τη «θεραπεία» του μέσα από τον επαναπροσδιορισμό της επαγγελματικής καριέρας, όπως τουλάχιστον επιβεβαιώνουν οι εμπνευστές του όρου. Στην περίπτωση του bore out, λένε, ο εργαζόμενος νιώθει επαγγελματικά υποβιβασμένος και η δική του εξουθένωση εντοπίζεται όχι στην ολοκλήρωση απαιτητικών εργασιών, αλλά στη ρουτινιάρικη διεκπεραίωση τμημάτων μιας δουλειάς που σχεδίασε κάποιος άλλος και από την επιτυχία της οποίας ο ίδιος δεν έχει να καρπωθεί σχεδόν τίποτα. Σας θυμίζει κάτι;

    IMG_7034

    Στην περίπτωση του bore out, η εξουθένωση του εργαζόμενου οφείλεται όχι στην απαιτητική εργασία, αλλά στη ρουτινιάρικη διεκπεραίωση μιας δουλειάς από την επιτυχία της οποίας ο ίδιος δεν έχει να καρπωθεί σχεδόν τίποτα.

    Κάτι κουρασμένα… επινεφρίδια

    Παρ’ όλ’ αυτά, οι απορίες και οι επιφυλάξεις παραμένουν. Γιατί είμαστε τόσο κουρασμένοι και, κυρίως, γιατί δεν μπορούμε να ξεκουραστούμε πραγματικά; Η αναζήτηση των απαντήσεων σε ένα τόσο συσκοτισμένο περιεχόμενο, όπως αυτό της έννοιας της υπερκόπωσης, δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνει τη διερεύνηση της λειτουργίας του οργανισμού μας.

    Για έναν κλινικό παθολόγο, η αναφερόμενη κούραση δεν είναι τίποτα άλλο παρά η εκδήλωση ενός σώματος πάσχοντος από μια συγκεκριμένη υποκείμενη νόσο. Και όχι άδικα, μιας και η κόπωση ή η κακουχία απαντάται ως σύμπτωμα σε 43(!) διαφορετικά νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις, από τον σακχαρώδη διαβήτη, διάφορους τύπους καρκίνου και αυτοάνοσες νόσους έως και την απλή και «αθώα» αφυδάτωση! Το οξύμωρο είναι δε ότι ο γιατρός μας μπορεί πιο εύκολα να εντοπίσει μια «περίεργη» ασθένεια –μέσω των κατάλληλων διαγνωστικών τεστ– παρά να μαντέψει την αφυδάτωση…

    Ακόμα πιο δύσκολο (διάβαζε αδύνατο) είναι να ακούσεις από τον γιατρό σου ότι πάσχεις από κουρασμένα… επινεφρίδια! Η νέα αυτή μόδα(;) συνίσταται στην εξήγηση της υπερκόπωσης ως αποτέλεσμα της μειωμένης λειτουργικότητας των σημαντικών αυτών αδένων. Αλλά ενώ η επινεφριδιακή ανεπάρκεια είναι μια γνωστή νοσολογική κατάσταση, που απαιτεί μάλιστα επείγουσα κλινική αντιμετώπιση, η «κόπωση των επινεφριδίων» απορρίπτεται από τη συμβατική ενδοκρινολογία.

    Τα κλινικά σημεία που επικαλούνται οι υποστηρικτές της ορίζουν ένα απολύτως θολό σύνολο συμπτωμάτων και ακριβώς γι’ αυτόν το λόγο συγχέεται συχνά με το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (το οποίο έχει αποκτήσει θέση στα επίσημα ιατρικά εγχειρίδια ως διάγνωση) και το burn out (το οποίο εκλαμβάνεται περισσότερο ως στοιχείο της κοινωνικοψυχολογικής κατάστασης του ατόμου).

    H κόπωση ή η κακουχία απαντάται ως σύμπτωμα σε 43(!) διαφορετικά νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις, από τον σακχαρώδη διαβήτη έως την απλή και «αθώα» αφυδάτωση!

    Εντούτοις, η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα επινεφρίδια ως καθοριστικοί για την υγεία μας αδένες (παράγουν την αδρεναλίνη) μπορεί να διαφωτίσει μελλοντικά περισσότερο την καταγωγή και το χαρακτήρα της κούρασης που νιώθουμε. Κυρίως επειδή όλο και περισσότερες έρευνες συμφωνούν ότι οι άνθρωποι που είναι εξοικειωμένοι σε καταστάσεις έντονου στρες και διανοητικής φόρτισης (παραγωγή αδρεναλίνης) αδυνατούν να χαλαρώσουν, εξαιτίας της πρόσκαιρης ορμονικής απορρύθμισης.

    Η εύκολη κούραση επομένως συνεπάγεται ένα μίνι συναγερμό, για τον οποίο πρέπει να απευθυνθούμε στο γιατρό μας, ασχέτως αν υποπτευόμαστε τις έξτρα υπερωρίες του τελευταίου διαστήματος. Αν η κλινική εξέταση και το ιστορικό μας αποκλείσουν την ύπαρξη αιτιολογικών παραγόντων λιγότερο ή περισσότερο συνηθισμένων (για παράδειγμα, ο υποθυρεοειδισμός ή η λήψη φαρμάκων όπως οι βήτα αναστολείς), τότε η μπάλα βρίσκεται στο δικό μας γήπεδο (ή μήπως αρένα;) των καθημερινών επιλογών για τη ζωή μας.

    Όλα όσα βοηθούν γενικά την υγεία μας βοηθούν και την καταπολέμηση του αισθήματος της κόπωσης: ισορροπημένη διατροφή (πλούσια σε βιταμίνες, πρωτεΐνες και σύνθετους υδατάνθρακες που εμποδίζουν τις μεγάλες αυξομειώσεις των επιπέδων της γλυκόζης στο αίμα), επαρκής και ποιοτικός ύπνος (και εξέταση για τυχόν σύνδρομο υπνικής άπνοιας), αποφυγή συνηθειών που στρεσάρουν περισσότερο τον οργανισμό (η υπερκατανάλωση καφέ για παράδειγμα, η οποία αυξάνει σε υπερθετικό βαθμό την ταχυπαλμία).

    Στην πραγματικότητα, οι αιτίες για την κούραση είναι τόσες όσοι και οι κουρασμένοι άνθρωποι. Η αληθινή χαλάρωση και ηρεμία επιτυγχάνεται μέσα από την προσωπική αναζήτηση της ευτυχίας και πολλές φορές το να βγεις το βραδάκι να τρέξεις με τους φίλους σου στο γήπεδο αρκεί για να έχεις έναν αδιατάρακτο ύπνο και μια ξεκούραστη επόμενη μέρα στο γραφείο. Αλλά ξέρω, είσαι πολύ κουρασμένος για να σηκωθείς από τον καναπέ σου…

    Αναζωογόνηση τώρα!

    Βρες τι φταίει για τη δική σου εξάντληση και διόρθωσέ το!

    Ύπνος: Ο κατεξοχήν ένοχος. Η έλλειψη ύπνου λειτουργεί σωρευτικά και η νυχτερινή ξεκούραση δεν αναπληρώνεται. Το ροχαλητό δεν είναι μια χαριτωμένη ιδιαιτερότητα, αφού μπορεί να συνοδεύεται από επεισόδια υπνικής άπνοιας (απόφραξη των ανώτερων αναπνευστικών οδών), η οποία προκαλεί στιγμιαίες διακοπές του ύπνου δίχως να το καταλαβαίνετε.

    Διατροφή: Μειωμένη πρόσληψη βιταμινών, ειδικά του συμπλέγματος Β και τροφών πλούσιων σε σίδηρο, επηρεάζει αρνητικά την παραγωγή ενέργειας για τον οργανισμό. Η διατροφή πρέπει να είναι όσο το δυνατόν ισογλυκαιμική, χωρίς δηλαδή τις απότομες αυξομειώσεις της γλυκόζης που προκαλούν τα απλά σάκχαρα. Η φαρμακευτική σπιρουλίνα είναι μια καλή ιδέα, αν διαπιστώνουμε ότι χρειαζόμαστε άμεση τόνωση κατά τη διάρκεια της ημέρας.

    Αφυδάτωση: Είναι ένα πολύ συνηθισμένο αίτιο που περνά πολλές φορές απαρατήρητο. Μια αφυδάτωση της τάξης του 2% μπορεί να μειώσει τις επιδόσεις μας κατά 20%. Οι πολλοί καφέδες πρέπει να αποφεύγονται και επειδή έχουν διουρητικές ιδιότητες. Η αφυδάτωση, εξάλλου, συνδέεται άμεσα και με τη χαμηλή αρτηριακή πίεση, η οποία είναι υπεύθυνη για την υποτονικότητα και τις συχνές ζαλάδες.

    Ορμόνες: Η μείωση της έκκρισης της θυροειδικής ορμόνης, καθώς και της τεστοστερόνης οδηγούν σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερκόπωσης. Το ίδιο συμβαίνει και με την ορμονική απορρύθμιση που προκαλεί η επινεφριδιακή ανεπάρκεια. Ο έλεγχος και η αποκατάσταση της ισορροπίας επιτυγχάνεται με τη χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.

    Συνθήκες εργασίας: Ο καλός αερισμός και φωτισμός του γραφείου έχει αποδειχτεί ότι βοηθά αποφασιστικά στις επιδόσεις του εργαζομένου. Συχνά διαλείμματα, ξεκούραση των ματιών, καθώς και μικρά γεύματα σε συνδυασμό με τη σωστή ενυδάτωση θα προσφέρουν μεγαλύτερα διαστήματα αντοχής σε ένα επιβαρυμένο εργασιακό πρόγραμμα.

    Διάθεση: Ο συνεχής «βομβαρδισμός» με κακές ειδήσεις, η καταστροφολογία και η έλλειψη κινήτρων θα μας οδηγήσουν στην επιπέδωση του συναισθήματος, στην απόσυρση και τελικά στην πνευματική και σωματική εξουθένωση. Πριν από την ψυχοθεραπεία, η σωματική άσκηση μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια, μιας και οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι η γυμναστική «θεραπεύει» την εξάντληση όταν αυτή έχει ψυχολογικά αίτια.

     

    Διαβάστε ακόμα: Την είδα και ίδρωσα. Είναι σοβαρό, γιατρέ μου;

     

     

    x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

    Πιο δημοφιλή

    Τρώμε γιατί πεινάμε πραγματικά ή διότι θέλουμε να καλύψουμε άλλες συναισθηματικές ανάγκες; Μήπως παχαίνουμε ακόμη κι όταν δεν τρώμε; Ρίξτε το φταίξιμο στο άγχος. Ακολουθούν συμβουλές για να επανέλθουμε σε φυσιολογικά επίπεδα... κοιλιάς.

    Andro Ο Άνδρας από την αρχή

    Είκοσι χρόνια από τη στιγμή που φωτογραφήθηκε για το εμβληματικό περιοδικό World of Interiors, το Marco Polo στην Παλαιά Πόλη του νησιού παραμένει σταυροδρόμι πολιτισμών κι ένα τουριστικό τοπόσημο. Εδώ και καιρό είναι και ένα σημείο γαστρονομικού ταξιδιού.

    Andro Ο Άνδρας από την αρχή

    Η Αντιγόνη Κατσαδήμα ταξίδεψε ως τη μακρινή χώρα και δοκίμασε σκορπιούς - σουβλάκι, μπήκε στο τρένο που κινείται με 300 χιλιόμετρα ανα ώρα και ανακάλυψε τη «Νέα Υόρκη» της Ανατολής.

    Andro Ο Άνδρας από την αρχή

    Ο γνωστός ποιητής και συγγραφέας μιλάει στο Andro για τη ζωή, τον θάνατο, το δίχτυ του φόβου και για ένα ντενεκεδάκι που γεμίζει κάθε μέρα με νερό και φέρνει ευτυχία.

    Andro Ο Άνδρας από την αρχή
    Button to top

    Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

    The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

    Close

    Andro