
Ζούμε σε μια πόλη που κάθε χρόνο εμφανίζονται νέες ξενοδοχειακές μονάδες. Σε μια πόλη που «χάνονται» σπίτια με τη Golden Visa. Τα Airbnb είναι μάλλον τελευταίος τροχός της αμάξης στη στεγαστική κρίση.
Τα τελευταία 2 χρόνια, η κυβέρνηση έχει κάνει αρκετές συναντήσεις με ενώσεις ξενοδόχων, οι οποίες είχαν ως επίκεντρο το πώς θα περιοριστούν τα Airbnb καταλύματα που αυξάνονται εκθετικά. Τον Ιούνιο, σε όλη την Ελλάδα, υπήρχαν εγγεγραμμένα στην πλατφόρμα 242.000 καταλύματα, 17.000 περισσότερα σε σχέση με το 2024. Σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, και δη μεγάλες όπως η Μαδρίτη ή η Βαρκελώνη, οι τοπικές αυτοδιοικήσεις εξετάζουν μέτρα με τα οποία θα περιορίσουν τη βραχυχρόνια μίσθωση. Μόνο που η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη δεν είναι σαν την Αθήνα.
Στις δύο ισπανικές πόλεις που ανέφερα ως παράδειγμα, ο ξεκάθαρος στόχος είναι να μπορέσει να αποκλιμακωθεί η στεγαστική κρίση στο κέντρο και να επανέλθουν τα ενοίκια σε νορμάλ τιμές, συν να απελευθερωθούν περισσότερα σπίτια για μακροχρόνια μίσθωση. Στην Ελλάδα δε συμβαίνει κάτι τέτοιο. Ο βασικότερος λόγος που υπάρχει για να ελεγχθούν και να περιοριστούν τα Airbnb καταλύματα, είναι για να μην πλήττονται τα ξενοδοχεία.
Είναι μια πραγματικότητα πως, φέτος ειδικά, τα ξενοδοχεία στα νησιά έχουν μειώσεις στις κρατήσεις τους, το οποίο δεν συμβαδίζει με τον κόσμο που φτάνει στο εκάστοτε νησί. Σε πολλά νησιά, όπως στην Πάρο, στην Κέρκυρα ή στην Κρήτη, ο τουρισμός είναι ίδιος με πέρσι ή αυξημένος, αλλά αυτό δε φαίνεται στα ξενοδοχεία. Στα Χανιά και το Ρέθυμνο η πληρότητα μόλις και μετά βίας ξεπερνά το 80%, ενώ συνολικά στην Κρήτη είναι οριακά στο 90%. Δε φαίνεται ούτε στην εστίαση αυτός ο τουρισμός. Ο λόγος είναι πως φέτος οι ξένοι τουρίστες έχουν επιλέξει βραχυχρόνια μίσθωση, λιγότερες ημέρες διαμονής και προτιμούν να μαγειρεύουν σπίτι, να παίρνουν από τα μίνι μάρκετ ή τα σούπερ μάρκετ και να μην πηγαίνουν σε εστιατόρια που τα θεωρούν ακριβά.
Ας συμφωνήσουμε πως τα νησιά είναι κι αυτά μια διαφορετική περίπτωση σε σχέση με την Αθήνα, μιας και τα Airbnb στα νησιά και εν γένει σε μικρές πόλεις, έχει πολύ πιο άμεσες συνέπειες, υπό την έννοια πως νοσηλευτικό προσωπικό, εκπαιδευτικό προσωπικό και άλλες ειδικότητες δημοσίων υπαλλήλων, δε βρίσκουν σπίτι να νοικιάσουν, με αποτέλεσμα να αρνούνται να πάνε για το «αγροτικό» τους σε έναν τόπο και να υπάρχουν ελλείψεις σε αυτά τα μέρη.

Σε μια Αθήνα που δείχνει «απελπισμένη» διαρκώς για να επενδύσουν ξένα funds στις τουριστικές της δυνατότητες, η βραχυχρόνια μίσθωση μάλλον δεν είναι το βασικό/πρώτο βήμα για να λυθεί το πρόβλημα.
Airbnb: Μάλλον προϊόν του προβλήματος, παρά πηγή του
Στην Αθήνα τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Τα Airbnb πράγματι στερούν διαθέσιμα σπίτια και οδηγούν αλυσιδωτά σε μια αυξημένη απαίτηση για ενοίκια στα σπίτια που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση. Αυτό, όμως, δεν είναι πρόβλημα που προκαλεί αποκλειστικά η βραχυχρόνια μίσθωση.
Ζούμε σε μια πόλη που κάθε χρόνο εμφανίζονται νέες ξενοδοχειακές μονάδες. Σε μια πόλη που Κινέζοι, Ισραηλινοί και Τούρκοι παίρνουν σπίτια με Golden Visa. Σε άλλες περιοχές, όπως στη Χαλκιδική, Βαλκάνιοι αγοράζουν τα σπίτια και τα χρησιμοποιούν ως εξοχικά για λίγες ημέρες, ενώ το υπόλοιπο καλοκαίρι τα νοικιάζουν σε τουρίστες.
Ζούμε, λοιπόν, σε μια πόλη (και σε μια χώρα εν γένει) παραδομένη στον τουρισμό. Αυτό στέλνει σήμα στα μεγάλα ξενοδοχειακά brands, όπως Hilton, Mandarin κλπ., να επενδύσουν σε ξενοδοχειακές μονάδες, να αγοράσουν υπάρχουσες, να ανακαινίσουν, να χτίσουν καινούργιες, να αυξήσουν το χαρτοφυλάκιό τους. Το αποτέλεσμα είναι το ιστορικό κέντρο και η αθηναϊκή ριβιέρα να έχουν γεμίσει από ξενοδοχεία, ιδίως boutique, τα οποία διαχειρίζονται μεγάλα funds από το Ισραήλ, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Ισπανία (Azora, HIG Capital, Hines, Accor).
Κι ενώ κι αυτή η κατάσταση είναι εξίσου προβληματική ως προς το κομμάτι της πίεσης που δέχεται ο μέσος κάτοικος της Αθήνας, ο Δήμος η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ έχουν εστιάσει στο Airbnb.
Να το δούμε και πιο σφαιρικά; Το Airbnb τι είναι; Είναι η εξέλιξη του rooms-to-let. Αφήνοντας στην άκρη τις μεγάλες εταιρείες που εμφανίστηκαν και διαχειρίζονται διαμερίσματα για βραχυχρόνια μίσθωση, το Airbnb είναι η προσπάθεια ενός μεσοαστού ή μικροαστού, ενός ανθρώπου που δυσκολεύεται οικονομικά, να καλυτερέψει τη ζωή του με ένα ημερήσιο ενοίκιο αντί ενός μηνιαίου.
Σε μια πόλη που είναι ακριβή σε όλα, το πιο φυσιολογικό είναι όσοι μένουν εδώ και έχουν στην ιδιοκτησία τους ένα σπίτι και το νοικιάζουν, να θέλουν να πάρουν από αυτό όσο περισσότερα γίνεται. Κι αφού δεν το βρίσκουν με τη μακροχρόνια μίσθωση, στρέφονται στη βραχυχρόνια. Πώς θα κατηγορήσω εγώ τον Χ άνθρωπο που έχει 2 σπίτια και βάζει το ένα σε βραχυχρόνια μίσθωση, όταν βλέπω πόσο παιδεύεται για να επιβιώσει καθημερινά και η λογική του Airbnb μπορεί να του κάνει πιο εύκολη τη ζωή, έστω και λίγο;

Δε φταίνε αποκλειστικά τα Airbnb που βλέπουμε το gentrification των Εξαρχείων ή του Παγκρατίου. Είναι μέρος του προβλήματος, όχι όλο το πρόβλημα. (Photo credit: Norbert Orisko/Pixabay)
Με τα ξενοδοχεία όλα καλά;
Από την άλλη, τα ξενοδοχεία, που την ατζέντα τους προωθεί τόσο πολύ η κυβέρνηση, ανήκουν σε μεγάλα funds, σε ανθρώπους που σίγουρα δεν παλεύουν για να επιβιώσουν. (Χωρίς βέβαια να παραβλέπουμε πως, κάθε ξενοδοχείο απαιτεί κι ένα προσωπικό 30-90 ανθρώπων για να εξυπηρετήσει την πελατεία του. Ελπίζουμε μόνο πως αυτοί οι άνθρωποι αυτοί δεν θα δουλεύουν 10ώρα για 800 και 900 ευρώ).
Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι πως τίποτα δεν είναι από μόνο του αποκλειστικά καλό ή κακό. Δε φταίνε αποκλειστικά τα Airbnb που βλέπουμε το gentrification των Εξαρχείων ή του Παγκρατίου, για παράδειγμα. Είναι μέρος του προβλήματος, όχι όλο το πρόβλημα.
Διαβάστε ακόμη: Σαντορίνη και Μύκονος: Οι τιμές πέφτουν, οι Έλληνες επιστρέφουν




