Από την φιλο-Παλαιστινιακή στάση (επί Ανδρέα) στην Ισραηλινή προσήλωση (επί Κυριάκου)

Σε όλη την πρωθυπουργική του διαδρομή, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε μια φιλο-παλαιστινιακή πολιτική. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πάει κόντρα ακόμα και στην Ε.Ε. με την απόλυτη στήριξη στο Ισραήλ εν μέσω διεθνών φωνών περί γενοκτονίας.

Τόσο οι επιλογές της εξωτερικής πολιτικής, όσο και οι επικοινωνιακές διαχειρίσεις της όποιας εξωτερικής πολιτικής γίνονται με τα μάτια προσεκτικά προσηλωμένα στις στάσεις της (εκάστοτε) κοινής γνώμης, καμιά φορά και στις αναμενόμενες στροφές της εκλογικής συμπεριφοράς.

Γνωστό και δεδομένο, αυτό. Ασφαλώς δε και δεν ισχύει μόνο για την χώρα όπου ανθεί φαιδρά πορτοκαλέα – δείτε στην προσήλωση των ΗΠΑ στην απροϋπόθετη στήριξη του Ισραήλ, δείτε την παλιότερη στάση των Κεντρευρωπαίων έναντι της Ρωσίας /τώρα στο διεθνές περιβάλλον Τραμπ. Όμως αν δει κανείς τα πράγματα πιο προσεκτικά «στα δικά μας» όταν αφορά την όλο και βαθύτερη ανασφάλεια στην Μέση Ανατολή/στην Αραβοϊσραηλινή αντιπαράθεση, θα διαπιστώσει ότι «κάτι» έχει αλλάξει. Και αυτό θ’ άξιζε να εγκαταστήσει προβληματισμό.

Τι εννοούμε; Στις δεκαετίες του ΄70 έως και του ‘ 90, η Ελλάδα «του Ανδρέα» (εξηγούμεθα: η πολιτική κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ ξεκίνησε πολύ πριν αυτό αναρρηθεί στην εξουσία, ενώ διήρκεσε αρκετά και αφότου ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε σβήσει) κρατούσε μια αισθητά φιλο-Αραβική στάση. Μην πάμε τις ρίζες, συνολικά, της στάσης της ελληνικής κοινής γνώμης, αλλά και του κατεστημένου του ΥΠΕΞ: μνήμες των ελληνικών παροικιών, αλλά και ενεργές σχέσεις (που έκαναν ακόμη και την όχι-ιδιαίτερα-προσεκτική-στις αναλύσεις της Χούντα να μην ανταποκριθεί σε Αμερικανικά κελεύσματα για διευκόλυνση της στήριξης του Ισραήλ, στον Πόλεμο του Γιομ Κιππούρ).

Πάντως ήδη από το ξεκίνημα της πορείας του Ανδρέα – εποχές ΠΑΚ, διακριτικός ρόλος Κάρολου Παπούλια – η φιλο-Αραβική τοποθέτηση έπαιξε ρόλο καθορισμού διεθνοπολιτικού στίγματος: όχι μόνο ανοίγματα προς Παλαιστινιακά κινήματα/Φατάχ-Αραφάτ, αλλά και σχέσεις με την Λιβυκή Τζαμαχίρια/Καντάφι, ακόμη-ακόμη με την Αλγερία/Μπουμεντιέν. Κατά ένα μέρος, αυτό στηρίχθηκε και στην αναδυόμενη αίσθηση αντι-Αμερικανισμού της Ελληνικής κοινής γνώμης της εποχής. Όμως η γεωπολιτική διάσταση ήταν εκεί, παρούσα.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου κινήθηκε ρητορικά και διπλωματικά με κύρια μέριμνα να αποτινάξει την ευρωπαϊκή/δυτική εικόνα ότι «οι Παλαιστίνιοι είναι τρομοκράτες».

Πότε αρχίζει η «πλεύση» προς το Ισραήλ για την Ελλάδα;

Σε Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε., ο Ανδρέας Παπανδρέου του 1982 – με Μιττεράν δίπλα του – αφηγείται πώς, με πρώτο θέμα Λίβανο-Παλαιστίνη, «όπως φαντάζεστε ήμουν παρα πολύ ενεργός, μίλησα με γνώση του θέματος και με πάθος». Με κύρια μέριμνα να αποτινάξει την ευρωπαϊκή/δυτική εικόνα ότι «οι Παλαιστίνιοι είναι τρομοκράτες». Όταν ο Μιττεράν σκέφτεται να εισηγηθεί στους (τότε) «15» της ΕΕ διακοπή των πωλήσεων/παραδόσεων όπλων προς το Ισραήλ – μετά από επίθεση στον Λίβανο – ο Ανδρέας θεωρεί ότι έπαιξε καθοδηγητικό, όχι απλώς υποστηρικτικό ρόλο.

Ανδρέας Παπανδρέου και Γιασέρ Αραφάτ συνδέθηκαν, εκτός από πολιτικά-διπλωματικά, και σε φιλικό επίπεδο, με αμοιβαία κατανόηση.

Αλλά και γενικότερα, η προδιάθεση της κοινής γνώμης είναι φιλο-Παλαιστινιακή. Παίζει ρόλο και η στήριξη του underdog/του ηττημένου σε μιαν Ελλάδα του παράπονου. Παίζει ρόλο και η δραστηριοποίηση παλαιστινιακών φορέων στην Αθήνα. Μέχρι και ο Μίκης εγράφε τον εθνικό ύμνο της Παλαιστίνης («Πορεία προς την Ιερουσαλήμ»), ο ίδιος Μίκης Θεοδωράκης που είχε γράψει το «Μάουτχάουζεν» (το οποίο είχε γίνει «εθνικό τραγούδι» του Ισραήλ). Δεν είναι εύκολο να το γράψει κανείς – σίγουρα δεν είναι ευχάριστο – αλλ’ ανέκαθεν υπήρξε και ένα αντισημιτικής χροιάς υπόγειο ρεύμα σε τμήματα της ελληνικής κοινωνίας. Αλλ’ ας το αφήσουμε εδώ…

Κάπου εκεί, στην δεκαετία του ’90, αρχίζει μια μεταστροφή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής – με πολύ βραδύτερα βήματα παρακολουθεί η ελληνική κοινή γνώμη – προς την κατεύθυνση του Ισραήλ. Τώρα-τώρα, με την στρατηγική σχέση (εντός ή εκτός των εισαγωγών ο όρος) Αθηνών-Ιερουσαλήμ να διακηρύσσεται σε κάθε στροφή, με τις συνεργασίες σε επίπεδο εξοπλισμών και (το κυριότερο!) πληροφοριών/ηλεκτρονικών προσβάσεων (θα ήταν απλοϊκό να θεωρήσει κανείς ότι η ισραηλινή τεχνολογία περιορίζεται στα Predator και τα Pegasus, ή έστω στα πολύ φονικότερα ανατινασσόμενα κινητά και βομβητές), η εγγύτητα έχει γίνει πολύ εντονότερη.

Σε σημείο η Ελλάδα να μην πολυπλησιάζει καλά-καλά την ευρωπαϊκή στάση (17 στους 27 της σημερινής «Ε.Ε.») για αναθεώρηση της εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε.-Ισραηλινή και για περιορισμό των πωλήσεων όπλων προς το Ισραήλ, με ακόμη και την Βρετανία να συμπαρατάσσεται, αλλά και την Γερμανία (με γνωστό το βάρος του παρελθόντος) να το εξετάζει.

Η σειρά των μετατοπίσεων πολιτικής ξεκινά επί Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, προχώρησε επί Κώστα Σημίτη/Γιώργου Παπανδρέου (ο Γιώργος, πάντα ενημερωμένος, είχε φροντίσει να φορέσει το τελετουργικό «κιππά», πράγμα που δεν έπραξε στο Μουσείο του Ολοκαυτώματος ο Αντώνης Σαμαράς – το 2013 – προκαλώντας ενόχληση/οργή στους Ισραηλινούς), έκανε πρόσθετα βήματα επί Αντώνη Σαμαρά (το επεισόδιο με το «κιππά» προσπεράστηκε, ο Σαμαράς τιμήθηκε μάλιστα το 2022 από το American-Jewish Committee με πλακέτα για την προσφορά του στις Ελληνο-Ισραηλινές σχέσεις…) προχώρησε όμως και επί Αλέξη Τσίπρα (π.χ. με την επίσκεψη στο Κέντρο Κυβερνο-ασφάλειας στο Μπέερ Σέβα, πέρα από την Status of Force Agreement Πάνου Καμένου-Μοσέ Γιαλόν).

Από τον Κωνσταντίνο ως τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η Ελλάδα έχει ακολουθήσει μια πορεία απόλυτης σύμπλευσης με το Ισραήλ.

Μια κυβέρνηση σε σύγκρουση με το συλλογικό αίσθημα

Παραλαμβάνοντας απ’ αυτήν την σειρά ωριμάνσεων των Ελληνο-Ισραηλινών σχέσεων ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε και την «ευκαιρία» της ψύχρανσης σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ, αλλά και του δικτύου τριγωνικών επαφών με Κύπρο, ή πάλι την συμμετοχή της Αιγύπτου σε ενεργειακά σχέδια με Ισραήλ, στις «Συμφωνίες του Αβραάμ» για συνολική επανισορρόπηση του Μεσανατολικού. Οπότε…

… Οπότε όταν ήρθε η 7η Οκτωβρίου 2023, με την φρικώδη επίθεση της Χαμάς στο μουσικό φεστιβάλ Supernova, με την σφαγή εκατοντάδων αμάχων και την ομηρία πολλών, δεν ήταν μόνο η Ελληνική Κυβέρνηση της περιόδου (που την έχει μια σπουδή να ανακηρύσσει εαυτήν στην «σωστή πλευρά της Ιστορίας»), αλλά και μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινής γνώμης που απομακρύνθηκε από τα παλιότερα φιλο-Παλαιστινιακά αισθήματα.

Ένα κοριτσάκι στέκει ανάμεσα σε χαλάσματα μετά από έκρηξη σε περιοχή της Γάζας (Φωτογραφία: Mohammed Ibrahim/Unsplash)

Η διάκριση Χαμάς/λαού της Γάζας/κατάστασης στην Δυτική Όχθη ποτέ δεν προσεγγίσθηκε με ιδιαίτερη προσοχή  από τα ελληνικά μίντια. Πόσο μάλλον από την ευρύτερη κοινή γνώμη – αλλά και τον πολιτικό κόσμο, έτσι που διψάει για πεδίο αντιπαράθεσης. Ακολούθησε – δεν κρύβεται εύκολα άλλωστε! – η φρίκη της μεθοδικής ισοπέδωσης της Γάζας από τον ισραηλινό στρατό/IDF, οι μέχρι σήμερα 54.500 νεκροί (και 124.000 τραυματίες) κυρίως άμαχοι, οι συνθήκες λιμού με διαχείριση που θυμίζει εικόνες Κατοχής, η σταδιακή αντίδραση της διεθνούς κοινής γνώμης, οι κρίσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για το νομικό καθεστώς γενοκτονίας της συμπεριφοράς του Ισραήλ.

Μπροστά σ’ αυτό το continuum, η ελληνική κοινή γνώμη παραμένει αμφίρροπη. Αντανακλαστικά στήριξης προς τους Παλαιστινίους ανεβαίνουν: πρόσφατα, σε απεργιακή κινητοποίηση δημοσιογράφων μπροστά στην ΕΣΗΕΑ (Ακαδημίας) «φύτρωσαν» παλαιστινιακές σημαίες από μη-πλειοψηφική συνδικαλιστική παράταξη. όταν όμως ακολούθησε πορεία στους γύρω δρόμους, τα αυτοκίνητα κόρναραν υποστηρικτικά ερμηνεύοντας ότι είναι διαδήλωση υπέρ της Παλαιστίνης!

Πορεία υπερ του Παλαιστινιακού λαού, Αθήνα, 31 Μαΐου 2025. (Φωτογραφία: SOOC)

Ταυτόχρονα πάντως, με το αντανακλαστικό «υπέρ του ισχυρού» που δεν είναι διόλου σπάνιο στην Ελλάδα, έχουν υπάρξει – κυρίως στην μπλογκόσφαιρα – ακραίες διατυπώσεις ενθουσιασμού με την διαδρομή της ισραηλινής διαδρομής οδοστρωτήρα στην Γάζα. Και δεν αγγίζουμε καν τους σχεδιασμούς για μαζική μετακίνηση των κατοίκων της Γάζας π.χ. στην Λιβύη, ώστε η μαρτυρική περιοχή να γίνει θέρετρο τύπου Ριβιέρας ή/και τέρμιναλ του εμπορικού διαδρόμου IMEC (Ινδίας – Ευρώπης) αντί του OBOR (Κίνας – Ευρώπης, εδώ έχει μέχρι τώρα και Cosco/Πειραιά).

Συμπέρασμα; Sympathy (εκ του συμπάσχω και όχι εκ του συμπαθής), προς την αλαφιασμένη στάση εξωτερικής πολιτικής της Κυβέρνησης. Αλλά υπάρχουν και όρια στον πολιτικό ρεαλισμό – δεν υπάρχουν;

Διαβάστε ακόμη: Από το Σεν Ζερμέν ως την Αθήνα: Η βία ως η τελευταία μας κοινή γλώσσα

TAGS :
Ανδρέας Παπανδρέου Γάζα Ισραήλ Κυριάκος μητσοτάκης Παλαιστίνη πόλεμος

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook