Πόσο αυτονόητα είναι τα αυτονόητα σε μια χώρα όπου λίγοι τα πράττουν;

Όταν τα αυτονόητα είναι τόσα πολλά, μάλλον δεν είναι και τόσο αυτονόητα.

Πολλές φορές, κάποιος θα κάνει κάτι που θα τύχει αποθέωσης και χειροκροτημάτων και θα υπάρξουν πάντα σχόλια που θα λένε «πού φτάσαμε, να επαινούμε τα αυτονόητα». Πιστεύουμε διαρκώς πως είναι αυτονόητο να είσαι καλός, είναι αυτονόητο να μη φοροδιαφεύγεις, είναι αυτονόητο να σέβεσαι τον νόμο ακόμα κι όταν είναι εις βάρος σου, είναι αυτονόητο να μην υπερβαίνεις τον χώρο των δικαιωμάτων σου και να μην καταπατάς τα δικαιώματα των άλλων, είναι αυτονόητο να είσαι ευγενικός και να σέβεσαι, είναι αυτονόητο να είσαι άντρας και να μην πνίγεις, μεταφορικά ή κυριολεκτικά τη σύντροφό σου, είναι αυτονόητο να είσαι γυναίκα και να μη θεωρείς όλους τους άντρες αχρείαστους. Και πολλά ακόμα «αυτονόητα» που θα μπορούσα να γράψω. Πόσο αυτονόητα είναι όμως τελικά όλα αυτά;

Αυτονόητο είναι κάτι που επιβεβαιώνεται στην πράξη, όχι στη θεωρία. Γιατί στη θεωρία είναι πολλά και διαφορετικά αυτά που ο καθένας πιστεύει ότι θα έπρεπε να γίνονται χωρίς σκέψη και συζήτηση, αλλά δε γίνονται. Από τη στιγμή που δεν υπάρχουν μόνο υποκειμενικά αυτονόητα, δε μπορούν να υπάρξουν και αντικειμενικά αυτονόητα με ελάχιστες εξαιρέσεις προφανώς.

Δηλαδή ναι, δε θα θεωρήσουμε πως είναι λόγος επαίνου επειδή κάποιος δεν σκοτώνει ή δε βιάζει. Επειδή δεν παίρνει ένα όπλο και να κυκλοφορεί γυμνός και να απειλεί κόσμο ή να ληστεύει.

Σε μια χώρα όμως όπως η Ελλάδα, όπου το κράτος είναι μαθημένο στο να προκαλεί ασφυξία στους πολίτες του, δεν είναι αυτονόητο να είσαι πάντοτε τύπος και υπογραμμός. Δεν είναι αυτονόητο να μην πληρώνεις ποτέ κάτω από το τραπέζι, να ζητάς απόδειξη κι αυτό να επιβαρύνει παραπάνω στην τσέπη σου, αλλά να το κάνεις συνειδητά γιατί θες να είσαι ένας σωστός πολίτης. Δεν είναι αυτονόητο να μην αποφασίζεις κάποια στιγμή να κάνεις στην άκρη την ηθική σου και να μην παρασυρθείς από αυτό που κάνουν όλοι, είτε μιλάμε για λάδωμα είτε για παράκαμψη της τιμωρίας τους για κάποια παράτυπη/αξιόποινη πράξη.

Δεν είναι αυτονόητο να είσαι ένας νησιώτης ή χωριάτης και να μην πουλάς το κτήμα σου ή το σπίτι σου σε κάποια πολυεθνική για να το κάνει boutique hotel.

Δεν είναι αυτονόητο να επιλέγεις συνειδητά την πετσέτα στην άμμο από την ξαπλώστρα και να μην υποστηρίζεις την πρακτική της αλλοίωσης των παραλιών και της μετατροπής τους σε ιδιωτικές λέσχες.

Δεν είναι αυτονόητο να έχεις γνωστό σε καίριο πόστο και να μην τον χρησιμοποιείς για να σε βολέψει, για να δώσει ευνοϊκή μετάθεση στον γιο σου στο στρατό, για να εξυπηρετηθείς σε μια δοσοληψία σου με το κράτος και να βγεις κερδισμένος άδικα.

Αν ίσχυαν τα αυτονόητα, θα τελείωνε ο κόσμος

Όταν, λοιπόν, δεν κάνεις τίποτα από όλα αυτά τα θεωρητικώς αυτονόητα και είσαι από τους λίγους που δεν τα κάνουν, όταν ζεις τη ζωή σου σύμφωνα με το σωστό, το δίκαιο, το ηθικό και το νόμιμο και δεν κλείνεις τα μάτια μπροστά στην αδικία και ανηθικότητα των άλλων, όταν δε ζεις τη ζωούλα σου, δεν είναι αυτονόητο.

Κι από τη στιγμή που δεν πρέπει να το παίρνουμε ως δεδομένο πως θα το κάνει κάποιος, από το πιο ασήμαντο φαινομενικά μέχρι το πιο ουσιώδες, θα πρέπει το άτομο να επιβραβεύεται. Θα πρέπει να του αναγνωρίζεται η ποιότητα του χαρακτήρα του, ότι δεν παρεκκλίνει από το μονοπάτι της ηθικής συνειδητά και πως προτιμάει τη δική του επιβάρυνση από την επιβάρυνση των άλλων. Ωραίες οι ψευδαισθήσεις και η ανάγκη να πείσουμε το μέσα μας πως μια καλή πράξη είναι το αναμενόμενο, αλλά απέχει από την πραγματικότητα, δεν είναι ρεαλιστική σκέψη.

Κι αν τελικά ήταν τόσο αυτονόητα όλα όσα χαρακτηρίζουμε έτσι, μάλλον θα ζούσαμε το τέλος των πολιτισμών, των κοινωνιών. Αν υποθέσουμε πως οι φιλόσοφοι του παρελθόντος είχαν δίκιο, το να λειτουργούν άπαντες, μηδενός εξαιρουμένου, ενάρετα, θα σήμαινε πως έχουμε φτάσει στην ουτοπία, στην εντελέχεια, άρα δεν υπάρχει κάτι άλλο να κυνηγηθεί από τις κοινωνίες. Οπότε ή θα εξαφανίζοντα διά παντός ή θα έπρεπε να επέλθουν την επόμενη κιόλας στιγμή σε παρακμή, να επικρατήσει μια νέα ζούγκλα και να συσταθεί ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Να αρχίσουν ξανά οι πολιτισμοί.

TAGS :
κράτος πολίτης

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook