
Επειδή κάποιος επέλεξε να εξυπηρετεί τον κόσμο, σε εστιατόρια ή εμπορικά καταστήματα, δε σημαίνει πως πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε ως δούλο μας, ειδικά στις γιορτές.
Δεν ξέρω αν γράφω αυτό το κείμενο περισσότερο για να κατευνάσω τις ενοχές μου που εγώ μπορώ να απολαύσω με την οικογένειά μου και στο σπιτάκι μου μια Παραμονή Χριστουγέννων ή Πρωτοχρονιάς ή γιατί πιστεύω ότι όντως μπορώ να αλλάξω, έστω και λίγο, τη νοοτροπία που μας κατακλύζει όλους, ιδίως στις γιορτές.
Οι γιορτές είναι σαφώς πιο απαιτητικές γιατί το πλήθος του κόσμου που βγαίνει για να ψωνίσει είναι μεγαλύτερο και, λόγω της κίνησης, αρχίζει και δημιουργείται μια ενόχληση, με αποτέλεσμα συχνά πυκνά να βγαίνει, ακόμα και ασυνείδητα, προς τον πωλητή, σερβιτόρο, προς τον άνθρωπο που προσπαθεί απλά να εξυπηρετήσει. Κι αν ένα κατάστημα είναι υποστελεχωμένο, βγάζουμε όλη τη γκρίνια μας στους υπάρχοντες, λες και υπήρξε ποτέ στιγμή στον καπιταλισμό όπου ένας υπάλληλος ζήτησε από το αφεντικό να προσλάβει άτομα και το αφεντικό είπε «ναι, αμέσως, θες να τους περάσουμε μαζί από συνέντευξη;»…
Τα πάντα είναι υποστελεχωμένα. Όχι στις γιορτές, αλλά και για τις συνθήκες της καθημερινότητας, των μη ειδικών περιστάσεων. Πολλώ δε σε Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά.
Βρισκόμουν χθες για μια βόλτα στο The Mall Athens και καθώς έκανα μια παραγγελία από τα μηχανήματα, είδα έναν κύριο να κινείται με μια ανησυχία και να αναζητά μια υπάλληλο του καταστήματος. «Σας παρακαλώ, να πληρώσω θέλω», είπε σε μια κοπέλα. Διαβάζοντας τη φράση, μοιάζει οκ. Αλλά το ύφος του είχε κάτι το απότομο, κάτι το ελαφρά αγενές και αντιδραστικό, από αυτές τις εκφράσεις που έχουμε εντελώς ασυνείδητα και δεν κατανοούμε ότι είναι λίγο εκτός ορίων. Μόνο ένας εξωτερικός παρατηρητής το βλέπει.
Εκείνη τη στιγμή μου βγήκε μια τάση εσωτερικού αντικατοπτρισμού και αναζήτησα τις φορές που μπορεί να έχω μιλήσει εγώ έτσι σε έναν άνθρωπο που κάνει το καλύτερο που μπορεί για να εξυπηρετήσει. Όχι γιατί το νοιάζει σώνει και ντε ο πελάτης, αλλά γιατί θέλει να είναι τίμιος και καλός στη δουλειά του με την ελπίδα να εξελιχθεί ή να περάσει όσο πιο αναίμακτα μπορεί αυτό το στάδιο της ζωής του.
Οι γιορτές δεν είναι μόνο για μας, ούτε μας ανήκουν οι σερβιτόροι
«Δεν του το επέβαλα εγώ να γίνει σερβιτόρος/ντελιβεράς/πωλητής», είναι μια φράση που λέμε πολύ συχνά και με μεγάλη ευκολία από την πολύ προνομιούχα θέση μας. Ναι, μπορεί το Χ άτομο να ήθελε να γίνει σερβιτόρος. Αν και δεν ξέρω κανέναν που να έχει όνειρο ζωής να σερβίρει. Το σέρβις είναι συνήθως όμως ένα απαραίτητο μεταβατικό στάδιο. Άρα ναι, δεν του το επέβαλες εσύ, αλλά δε σημαίνει πως μπορείς να είσαι αγενής και εγωκεντρικός και να θεωρείς πως το μεροκάματό του είναι αφοσιωμένο σε σένα.
Αρκετές φορές, πάντως, δεν είναι καν επιλογή. Είναι ανάγκη. Είναι μια εύκολη λύση το σέρβις και το ντελίβερι γιατί οι συνθήκες της ζωής κάποιου ήρθαν έτσι που μπορεί να του στέρησαν το κάτι άλλο, αυτό που εσύ μπορεί να θεωρείς «ανώτερο» κοινωνικά όταν λες υποτιμητικά «επέλεξε να είναι σερβιτόρος».
Στις γιορτές συνηθίζουμε να μιλάμε για την κοινωνική προσφορά, να ζητάμε από τους γύρω μας να σκεφτούν και τους μη έχοντες, αυτούς που βρέθηκαν σε δυσμενή θέση στη ζωή τους ή δεν έχουν συντροφιά. Κι όμως, ως πελάτες συμπεριφερόμαστε πιστεύοντας πως όντως έχουμε πάντα δίκιο. Έλα όμως που δεν έχουμε! Λίγη παραπάνω σκέψη και προσπάθεια να μπούμε στη θέση του άλλου χρειάζεται.
Επειδή εργάζεται, δε σημαίνει πως πρέπει να πας να παραγγείλεις 10 το βράδυ παραμονή Πρωτοχρονιάς και να έχεις την απαίτηση να σου έρθει το φαγητό σε 20-30 λεπτά. Όσο πουρμπουάρ και να δώσεις, δε συγκρίνεται με το να επιστρέψει αυτός ο άνθρωπος στο σπίτι του και να απολαύσει όπως θέλει την αλλαγή του χρόνου.
Επειδή εργάζεται, δε σημαίνει πως πρέπει να πας να στηθείς 8 το πρωί στον φούρνο ή το ζαχαροπλαστείο για να πάρεις γλυκό, ενώ αυτός ο άνθρωπος μπορεί να θέλησε να διασκεδάσει το προηγούμενο βράδυ και να μην κοιμήθηκε όσο έπρεπε και καλείται να ανοίξει το μαγαζί τόσο νωρίς, γιατί υπάρχει ζήτηση. Δε θα γίνει κάτι να πας στις 10-11 το πρωί. Ή, καλύτερα, να έχεις προνοήσει να πάρεις το γλυκό σου την προηγούμενη. Το ότι ένας εργοδότης πιέζει τους υπαλλήλους του, δεν αφαιρεί την ευθύνη από εμάς ως καταναλωτές-πελάτες.
Ναι, επέλεξε να είναι σερβιτόρος. Ίσως όμως δε ζήτησε να δουλεύει στις γιορτές, δη ανήμερα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς. Αλλά το κάνει. Αυτό δε μας δίνει το δικαίωμα να του βάζουμε κι άλλα εμπόδια. Το πιθανότερο είναι πως θα παίρνει χάλια μεροκάματο και θα περιμένει από τα πουρμπουάρ για να βγάλει νόημα που εργάζεται. Μπορούμε, λοιπόν, να κάνουμε το αντίθετο. Να είμαστε όσο πιο ευγενικοί και βοηθητικοί για να του δώσουμε καύσιμο να αντέξει. Το χαμόγελό μας και η επικοινωνία μας μαζί του, είναι, συχνά, πολύ πιο σημαντικά, ακόμα κι από ένα πουρμπουάρ. Μπορούμε να του δώσουμε κουράγιο να αντέξει ή να τον κάνουμε να θέλει να φύγει από το πόστο του.
Ίσως να είναι κλισέ όσα γράφω και χιλιοειπωμένα. Αλλά κάποια κλισέ δεν είναι ποτέ κλισέ να ξαναγράφονται.




