Ευρωπαίοι ηγέτες που δεν ηγούνται, αλλά ακολουθούν

Ο Ζελένσκι αναγκάστηκε να αφήσει στην άκρη τη στρατιωτική περιβολή και να βάλει κουστούμι για να συνομιλήσει με τον Τραμπ που μοιάζει ο μόνος που μπορεί να διασφαλίσει κάτι θετικό για την Ουκρανία.

Μπορεί να υπάρξει ηγέτης που δεν ηγείται και απλά ακολουθεί; Προφανώς και όχι. Είναι ένα πράγμα να εκλέγεσαι να ηγηθείς μιας χώρας  και ένα άλλο πράγμα να το αποδεικνύεις αυτό συμβάλλοντας στις διεθνείς εξελίξεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εδώ και αρκετό καιρό, από τότε που άρχισε ο πόλεμος στη Γάζα, δείχνει μια τεράστια αδυναμία να ηγηθεί στα δύο φλέγοντα ζητήματα για τη Δύση, δηλαδή το Ισραήλ-Παλαιστίνη και το Ρωσία-Ουκρανία που, λόγω συνήθειας, ξεχάστηκε από την κοινή γνώμη, όμως με την εκλογή του Τραμπ, επανήλθε στο προσκήνιο η κουβέντα για το τέλος των εχθροπραξιών. Ένα τέλος που, με τα τωρινά δεδομένα, όπως και να έρθει, θα έχει σίγουρα χαμένη την Ε.Ε.

Η συνάντηση του Τραμπ με τον Πούτιν στην Αλάσκα πριν από μερικές ημέρες, ήταν απλά το τελευταίο καρφί στον «τάφο» της Ε.Ε., η οποία παρουσιάζεται αδύναμη να πάρει πρωτοβουλίες και χωρίς έναν σαφή ηγέτη, με τη Μελόνι να είναι η μόνη που εμφανίζει μια ηγετική εικόνα, αλλά κι αυτή το χρησιμοποιεί αυτό περισσότερο για την προσωπική της ατζέντα και λιγότερο για να δημιουργήσει μια ισχυρή στις διεθνείς εξελίξεις ένωση.

Ακόμα και σε επίπεδο εικόνας, το ότι ο Ζελένσκι εμφανίστηκε με κουστούμι στη συνάντηση στην Ουάσινγκτον, κι όχι με τη στρατιωτική περιβολή του περασμένου Φεβρουαρίου, και άκουσε τον Τραμπ να του λέει ότι είναι πιο ωραίος τώρα, και χαμογέλασεμε τη φιλοφρόνηση, είναι μια γλώσσα σώματος που αποκαλύπτει αρκετά για τη δύναμη της Ε.Ε. και το πώς τη βλέπει κι ο ίδιος ο Ζελένσκι τώρα.

Ο Ζελένσκι μοιάζει να αντιλαμβάνεται πως η Ε.Ε., ο μόνος του σύμμαχος μετά την εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, δεν έχει να του προσφέρει βιώσιμη λύση. (Φωτογραφία: SOOC)

Τι θέλει ο Πούτιν από την Ουκρανία;

Ο Βλάντιμιρ Πούτιν επιθυμεί να «απελευθερώσει» και το υπόλοιπο τμήμα του Ντόνετσκ στην περιφέρεια του Ντόνμπας, που παραμένει υπό την κατοχή της Ουκρανίας. Το Ντόνμπας ήταν ούτως ή άλλως το διεκδικούμενο έδαφος όταν έγινε η εισβολή το 2022, αλλά και από πιο πριν, το 2014, με την εισβολή στην Κριμαία. Άλλωστε, ο Πούτιν είχε σπεύσει το καλοκαίρι του 2022 να ανακηρύξει μόνος του την προσάρτηση του Ντόνμπας στη Ρωσία. Σε αυτό το διάστημα, οι στρατιωτικές του δυνάμεις έχουν μπορέσει να κατακτήσουν τον έλεγχο σε όλο το Λουχάνσκ και το 70% του Ντόνετσκ. Το υπόλοιπο 30% όμως είναι το πιο σημαντικό, διότι έχει εγκαταστάσεις κρίσιμες για την έκβαση της σύγκρουσης και παραμένει υπό την κατοχή της Ουκρανίας.

Πέραν του Ντόνμπας, ο Πούτιν φαίνεται να θέλει μια ανανέωση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ σε επίπεδο διαστήματος και ορυκτών, γι’ αυτό άλλωστε και ο τόπος συνάντησης ήταν η Αλάσκα. Και με τον Τραμπ, μπορεί πολύ πιο εύκολα να περάσει τις θέσεις του, όπως αποτυπώνεται και στη στάση του Αμερικανού προέδρου ως προς το τέλος των εχθροπραξιών. Ο Τραμπ δεν υποστηρίζει μια κατάπαυση πυρός, ώστε να ξεκινήσουν συζητήσεις για την επόμενη μέρα μετά το τέλος του πολέμου. Θέλει πρώτα να υπάρξει συμφωνία και μετά να σταματήσει ο πόλεμος. Το ίδιο θέλει και ο Πούτιν, μιας και στο Ντόνμπας έχει πια το πάνω χέρι και έχει και τη στήριξη των κατοίκων της περιφέρειας, όπου, μετά τις τόσες αποχωρήσεις Ουκρανών, έχουν μείνει οι ρωσόφωνοι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας και της προσάρτησης στη Ρωσία.

Καθώς η συνάντηση στην Αλάσκα δημιούργησε ένα άτυπο ενωμένο μέτωπο, ο Ζελένσκι δέχεται πια την πίεση να αποδεχτεί να παραδώσει το Ντόνμπας για να επέλθει η ειρήνη στην Ουκρανία. Αν κάνει κάτι τέτοιο, θα υπογράψει και την πολιτική του αυτοκτονία και το τέλος της εμπιστοσύνης του ουκρανικού λαού, ιδίως του στρατεύματος, αφού πάνω από 1 εκατομμύριο στρατιώτες έχουν δώσει ή δίνουν μάχη για να κρατήσουν το Ντόνμπας. Αν η Ρωσία το κατακτήσει πλήρως, αυτό θα της δώσει ένα εύκολο μονοπάτι για μια μελλοντική νέα επίθεση στην Ουκρανία, ενώ θα αφήσει έκθετη και την Ευρώπη και τα σύνορα της, άρα και τα σύνορα του ΝΑΤΟ. Αυτό, προς ώρας, δε φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα τον Τραμπ.

Μελόνι και Μακρόν καλούνται να βγάλουν την Ε.Ε. από μια πορεία που οδηγεί στα βράχια. (Φωτογραφία: SOOC)

Ποιο είναι το διακύβευμα για την Ε.Ε.

Σε αυτό το σκηνικό, λοιπόν, η Ε.Ε. δεν έχει να προτείνει μια λύση, ακούει προτάσεις και το μόνο που μπορεί να κάνει, είναι να μετρήσει το μέγεθος των συνεπειών σε οποιοδήποτε τελικό αποτέλεσμα. Άλλωστε, ο Ζελένσκι δε χρειάζεται να λάβει κάποια έγκριση για να πάρει απόφαση.

Μέχρι τη συνάντηση του Τραμπ με τον Πούτιν, οι ηγέτες της Ε.Ε. πίστευαν ότι έχουν το πάνω χέρι και πως αργά ή γρήγορα ο Πούτιν θα πειστεί να συνομιλήσει μαζί τους για το τέλος του πολέμου. Μετά τη συνάντηση, το ερώτημα είναι ένα: πώς μπορεί να βγει αλώβητη η Ε.Ε. από αυτή την κατάσταση;

Το ζήτημα, βέβαια, δεν είναι μόνο εικόνας ή διπλωματικής αποδυνάμωσης. Είναι πολύ μεγαλύτερης ουσίας, αν η διαπραγμάτευση οδηγηθεί με κάποιον τρόπο σε αποδοχή του Ζελένσκι να παραχωρήσει το Ντόνμπας. Πώς θα εμπιστευτεί ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης την Ε.Ε. και την ηγεσία του, αν δει ότι ο Πούτιν, που προκάλεσε τόσο θάνατο, επιβραβεύεται κιόλας; Πώς θα επηρεάσει αυτό την ανησυχία του για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, όπου η συντριπτική πλειοψηφία ζητά να ανοίξει ανθρωπιστικός διάδρομος και να μπει ένα τέλος στην πολιορκία της Γάζας, αλλά και να τιμωρηθούν ο Νετανιάχου κι ο Πούτιν ως εγκληματίες πολέμου; Πώς θα επηρεάσει, ίσως, τη στάση του ίδιου του Νετανιάχου;

Για να είμαστε κι ειλικρινείς, η Ε.Ε. δεν μπήκε μόνο μόνη της σε αυτό το αδιέξοδο. Όταν ο βασικός σου σύμμαχος είναι ο Τραμπ, που αλλάζει τόσο εύκολα απόψεις, που άλλα λέει ότι θα κάνει και λίγο μετά κάνει τα αντίθετα, που χαρακτηρίζει τις πιέσεις για ενίσχυση της στρατιωτικής υποστήριξης στην Ουκρανία ως «bullying» και διακόπτει τις συνομιλίες, τα χέρια κάπως μένουν δεμένα.

Μπορεί να το είχαμε ξεχάσει, λόγω του ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν ήταν πια «news», μπορεί να μη φαίνεται τόσο πολύ αυτή τη στιγμή, αλλά μοιάζει να είναι η αρχή για μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους για την Ευρώπη και την Ένωση, χωρίς κανέναν αξιόπιστο σύμμαχο και με μια σειρά από υποταγές/αδυναμίες που την έχουν καταστήσει αναξιόπιστη στα μάτια των ίδιων της των πολιτών.

TAGS :
Βλαντιμίρ Πούτιν Βολόντιμιρ Ζελένσκι ευρωπαϊκή ένωση Ντόναλντ Τραμπ ουκρανία

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook