Ισραήλ-Παλαιστίνη: Αρκεί η απελευθέρωση των ομήρων για μια κατάπαυση πυρός;

Το σενάριο να υπάρξει κατάπαυση πυρός από μεριάς Ισραήλ εφόσον απελευθερωθούν οι όμηροι από τη Χαμάς, είναι πια στη σφαίρα της φαντασίας. Ο Νετανιάχου μοιάζει αποφασισμένος να εξαλείψει την Παλαιστίνη.

Η απελευθέρωση των ομήρων που κρατά η Χαμάς από τις 7 Οκτωβρίου αποτελεί δικαιολογημένα κεντρικό αίτημα του Ισραήλ, αλλά και σημείο-κλειδί στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, από τα λεγόμενα του Νετανιάχου σε αυτά τα σχεδόν 2 χρόνια, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα που δεν επιτρέπει πίστη ως προς το ότι αρκεί μια απελευθέρωση για να τελειώσουν όλα. Θα τελείωνε όντως ο πόλεμος αν η Χαμάς άφηνε ελεύθερους όλους τους ομήρους;

Είναι η απελευθέρωση των ομήρων ένα καθοριστικό βήμα; Σαφώς

Η απελευθέρωση των ομήρων θα ήταν σίγουρα ένα καθοριστικό βήμα προς την κατεύθυνση μιας κατάπαυσης του πυρός. Θα μείωνε την πολιτική πίεση στο εσωτερικό του Ισραήλ, θα λειτουργούσε ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών και θα άνοιγε τον δρόμο για πιο ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, σίγουρα με τη μεσολάβηση τρίτων.

Παράλληλα, θα μπορούσε να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανταλλαγών — για παράδειγμα, τη σταδιακή απελευθέρωση και κρατουμένων Παλαιστινίων. Και βέβαια θα μπορούσε να επιτραπεί σχεδόν πλήρως η ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα.

Ωστόσο, υπάρχουν σοβαροί λόγοι που καθιστούν την απελευθέρωση των ομήρων αναγκαία αλλά επ’ ουδενί επαρκή συνθήκη για τον τερματισμό του πολέμου.

Η επιθυμία για εκδίκηση, η ανάγκη για πολιτική επιβίωση ή η έλλειψη εμπιστοσύνης στον αντίπαλο μπορεί να υπονομεύσουν ακόμα και τις πιο λογικές συμφωνίες.

Το Ισραήλ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι επιδιώκει όχι μόνο την επιστροφή των ομήρων, αλλά και την «ολοκληρωτική εξάλειψη της Χαμάς» ως στρατιωτικής και διοικητικής δύναμης. Αν αυτοί οι στόχοι δεν θεωρηθεί ότι έχουν επιτευχθεί, είναι απίθανο να μη συνεχιστεί η στρατιωτική επιχείρηση, ακόμη και μετά από απελευθέρωση των ομήρων. Αυτό οι επικεφαλής της Χαμάς το ξέρουν.

Σε επίπεδο διεθνούς διπλωματίας, καμία πλευρά δεν μπορεί να σταματήσει μονομερώς τον πόλεμο και να εξασφαλίσει διαρκή ειρήνη χωρίς μια συνολική πολιτική και στρατιωτική συμφωνία. Αυτό απαιτεί αμοιβαίες δεσμεύσεις, μηχανισμούς εποπτείας και συμφωνία για την επόμενη μέρα — ποιος θα διοικεί τη Γάζα, πώς θα διασφαλιστεί η ασφάλεια, ποιος θα αναλάβει την ανοικοδόμηση, τι θα γίνει με τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους…

Οι ηγεσίες, τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Παλαιστινιακή πλευρά, αντιμετωπίζουν ισχυρές πιέσεις από την κοινή γνώμη τους και τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες (τους πολιτικούς τους αντιπάλους δηλαδή). Η επιθυμία για εκδίκηση, η ανάγκη για πολιτική επιβίωση ή η έλλειψη εμπιστοσύνης στον αντίπαλο μπορεί να υπονομεύσουν ακόμα και τις πιο λογικές συμφωνίες. Και να ξαναρχίσει ένας τυφλός κύκλος αίματος.

Σε αυτή την δύσκολη εξίσωση υπάρχουν και τρίτες δυνάμεις, άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενες, όπως το Ιράν ή οι ένοπλες πολιτοφυλακές στον Λίβανο και το Ιράκ, που ενδέχεται να προσπαθήσουν να επηρεάσουν τις εξελίξεις (βλ. να τις τορπιλίσουν), ανεξαρτήτως των προθέσεων των κύριων εμπλεκομένων.

Τι θέλει να κάνει το Ισραήλ;

Κακά τα ψέματα, το μαχαίρι και το πεπόνι του έχει ο Νετανιάχου. Ακόμη κι αν η Χαμάς απελευθέρωνε τους ομήρους, δεν υπάρχει ένα και μόνο σενάριο. Μπορεί να έχουμε μια προσωρινή κατάπαυση πυρός και να επιτραπεί για ένα «χρονικό παράθυρο» στην ανθρωπιστική βοήθεια να μπει στη Γάζα, αλλά μόλις επιστρέψουν οι Ισραηλινοί όμηροι, να γίνει νέα κλιμάκωση.

Άλλο σενάριο, ελάχιστα πιθανό αυτή τη στιγμή, είναι η σταδιακή συμφωνία, δηλαδή ανταλλαγές και αποκλιμάκωση σε φάσεις, με προϋποθέσεις και από τις δύο πλευρές. Αυτό είναι λίγο πιθανό διότι είναι εκείνο που επιχειρήθηκε αρχικά, αλλά ναυάγησε πάνω από μία φορά.

Πιο πιθανή, άρα, φαντάζει η συνέχιση των επιχειρήσεων, μιας και η κυβέρνηση του Ισραήλ έχει ξεκαθαρίσει, όπως προείπαμε, ότι αν δεν επιτευχθεί η «εκρίζωση» της Χαμάς, δε θα σταματήσει. Δε μπορεί να βγει, επίσης, εκτός κάδρου, και η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του Ισραηλινού Υπουργού Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριχ, για ριβιέρα στη Γάζα και μετατροπή της σε τουριστικό θέρετρο του Ισραήλ. Αυτό το κυνικό σχέδιο δεν θα σταματήσει σε 20 αθώες ψυχές ομήρων.

Συνεπώς, η απελευθέρωση των ομήρων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως η θρυαλλίδα για μια πορεία αποκλιμάκωσης και διαλόγου, σε ένα μάλλον ουτοπικό σενάριο, όμως δεν αρκεί από μόνη της για να σημάνει το τέλος του πολέμου. Ένα βιώσιμο τέλος προϋποθέτει συνολική πολιτική συμφωνία, σαφείς δεσμεύσεις και ενεργή εμπλοκή της διεθνούς κοινότητας. Μια διεθνής κοινότητα που αναγνώρισε, σε μεγάλο βαθμό, πριν μερικές ημέρες, την Παλαιστίνη ως κράτος, ενώ είδαμε και στη Διάσκεψη του ΟΗΕ την πλειοψηφία των διπλωματών να αποχωρεί στη διάρκεια της ομιλίας Νετανιάχου. Την ίδια στιγμή, όμως, κράτη όπως η Βρετανία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Γαλλία που αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη, προσφέρουν και στρατιωτικό εξοπλισμό στο Ισραήλ.

Πια, όμως, τα πράγματα έχουν και μια κρίσιμη συνισταμένη: ο Νετανιάχου καταζητείται ως εγκληματίας πολέμου από το Διεθνές Δικαστήριο. Κανονικά, θα έπρεπε να συλλαμβάνεται σε όποια χώρα μεταβαίνει. Γι’ αυτό, εξάλλου, ακολούθησε μια διαφορετική διαδρομή για να πάει στη Νέα Υόρκη για τη διάσκεψη, ώστε να μην περάσει σε εναέριο χώρο χώρας που ίσως τον συλλάμβανε. Ακόμα κι αν αύριο ανακοίνωνε κατάπαυση πυρός και άφηνε τους Παλαιστίνιους να ξαναχτίσουν ό,τι γκρεμίστηκε, πώς θα ξεχνούσε η διεθνής πολιτική κοινότητα όσα διέπραξε; Από μια πολύ ωμή ανάγνωση, τον Νετανιάχου ίσως τον συμφέρει ένας πόλεμος επ’αόριστον.

Διαβάστε ακόμη: Ποια κράτη αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη και ποια όχι.

TAGS :
Γάζα Ισραήλ Παλαιστίνη πόλεμος