Ναι, η Οδύσσεια και ο Νόλαν… Και η Επίδαυρος;

Πριν από 80 περίπου χρόνια, ο Μπρεχτ έστησε την παράσταση «Αντιγόνη» αποτυπώνοντας τον Κρέοντα ως Ναζί αξιωματικό. Δηλαδή ο Μπρεχτ πείραξε ένα αρχαίο κείμενο, όπως το έκανε ο Νόλαν στην Οδύσσεια. Και δεν ήταν ο μόνος.

Έχουμε εξηγήσει ότι οι διαπρύσιοι κήρυκες της καθαρότητας της ελληνικής γραμματείας στην πραγματικότητα συνήθως την αγνοούν. Την ελληνική γραμματεία. Και μια ακόμα απόδειξη βρίσκεται στην Επίδαυρο.

Εκεί, κάθε χρόνο, ανεβαίνουν παραστάσεις που διασκευάζουν ελεύθερα τις αρχές τραγωδίες, κι όμως κανείς δεν διαμαρτύρεται, όπως είδαμε και βλέπουμε να συμβαίνει για την Οδύσσεια.

Κανείς; Δεν είναι απόλυτα ακριβές αυτό. Διαμαρτύρονται ορισμένοι φιλότεχνοι θεωρώντας κάποιες παραστάσεις υπερβολικά καινοτόμες ή στιλιζαρισμένες, αλλά αυτό γίνεται στο πλαίσιο μιας θεατρικής κριτικής και όχι επειδή τάχα ένα σκηνοθέτης θέλει να μας κλέψει τα ιερά και τα όσια και να μας εξανδραποδίσει.

Οι φίλοι του θεάτρου ξέρουν ότι η ιστορία του σύγχρονου τουλάχιστον θέατρου είναι γεμάτη ωραίες και λιγότερο ωραίες αυθαιρεσίες. Ναι, πολλές φορές και αρλούμπες, όχι απλά αυθαιρεσίες, αλλά ποτέ δεν είδαμε κάποιον να παίρνει αυτές τις αρλούμπες προσωπικά και να φωνάζει ότι μια woke συνωμοσία θέλει να του πιει το αίμα. Όπως με την Οδύσσεια.

Η παράσταση «Ειρήνη» των Καραθάνου-Δεληβοριά που ανέβηκε την περασμένη Παρασκευή και Σάββατο στην Επίδαυρο. Εδώ, η Μακρυπούλια γίνεται πρωταγωνίστρια των καλλιστείων.

Όταν η Επίδαυρος γίνεται προκλητική

Αρκετά γνωστή είναι η περίπτωση της Αντιγόνης του Μπέρτολτ Μπρεχτ που έδειχνε τον Κρέοντα σα Γερμανό αξιωματικό ήδη από το 1948, σαν μια κριτική στην ναζιστική Γερμανία, στον απόηχο του πολέμου. Προφανώς ο Σοφοκλής δεν είχε φανταστεί τον Κρέοντα ναζί όπως και ο Όμηρος δεν είχε φανταστεί την Ελένη μαύρη.

Αυτό το έργο δεν παίχτηκε στην Επίδαυρο βέβαια αλλά μόνο τα τελευταία χρόνια για να μην πάμε μακριά έχουμε δει άπειρες καινοτομίες ή και αυθαιρεσίες στην Επίδαυρο. Περιττό να αναφέρουμε ότι οι τραγωδίες δεν είναι ιστορικά έργα αλλά βασίζονται σε μύθους όπως άλλωστε και η Οδύσσεια. (Με εξαίρεση εξ όσων γνωρίζω τους Πέρσες του Αισχυλου που αναφέρονται σε ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός: την ήττα των Περσών στη ναυμαχία της Σαλαμίνας το 480 π.Χ.).

Παρένθεση: Ο ίδιος ο Αισχύλος τα έζησε τα γεγονότα και πιθανότατα είχε πολεμήσει στη ναυμαχία. Άλλωστε, πολεμήσε στη μάχη του Μαραθώνα και το καταπληκτικό είναι ότι αυτός ο μεγάλος τραγωδός ήθελε να γράφει στον τάφο του απλά ότι πολέμησε στην μάχη του Μαραθώνα και όχι ότι ήταν κορυφαίος καλλιτέχνης και λοιπά. Αυτό λέγεται class. Κλείνει η παρένθεση.

Οι 5 Μήδειες του Frank Casrtorf: Στεφανία Γουλιώτη, Μαρία Ναυπλιώτου, Αγγελική Παπούλια, Ευδοκία Ρουμελιώτη, Σοφία Κόκκαλη.

Για να μη μακρηγορούμε, λέγαμε για τη σύγχρονη εποχή, όπου μόνο τα τελευταία χρόνια δημιουργοί όπως ο Frank Castorf με τη «Μήδεια», προπερσι νομίζω, βγαίνουν εκτός κειμένου. Ο Castorf είχε όχι μία αλλά πέντε Μήδειες, στο σκηνικό στήθηκε προσφυγικός καταυλισμός με σκηνές, σκουπίδια, πλαστικά μπουκάλια, ενώ υπήρχε και συνεχής χρήση βίντεο. Μεγάλο μέρος της δράσης εκτυλισσόταν μέσα σε κοντέινερ και προβαλλόταν ζωντανά σε γιγαντοοθόνη.

Αριστερά: Οι Σφήκες που παρουσίασε η Κιτσοπούλου το 2023 στην Επίδαυρο. Δεξιά: Ο Αφρικανός Gaël Kamilindi που υποδύθηκε τον Απόλλωνα το 2019 στην παράσταση του Ίβο βαν Χόβε.

Υπάρχουν κι άλλοι προχωρημένοι σκηνοθέτες, ο Ostermeier, ο Romeo Castellucci, η Κιτσοπούλου και πολλοί ακόμα, δεν είμαι ειδικός, μπορείτε να τα ψάξετε αν έχετε την περιέργεια ή θέλετε να διαμαρτυρηθείτε… κατόπιν εορτής. Μόλις προχθες ο Καραθάνος πρόβαλε και τσόντες (!) στην Επίδαυρο. Σε παράσταση Αριστοφάνη μεν (την Ειρήνη), αλλά πάντως πορνογραφία σε οθόνες.

Και ένα ακόμα παράδειγμα: στην Ηλέκτρα και τον Ορέστη του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Ίβο βαν Χόβε το 2019 στην Επίδαυρο, τον Απόλλωνα έπαιξε ο Gaël Kamilindi, ένα παλικάρι με καταγωγή από το Κονγκό. Το πρότυπο του ελληνικού ιδεώδους της ομορφιάς, της απολλώνιας μάλιστα ομορφιάς με τα χρυσά μαλλιά, το υποδύθηκε ένας Αφρικανός. Που ήσασταν τότε να διαμαρτυρηθείτε;

Η επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο για να υποδυθεί στην Οδύσσεια την Ωραία Ελένη (και την Κλυταιμνήστρα εδώ) ξεσήκωσε θυέλλα αντιδράσεων.

2 λόγοι που η Οδύσσεια προκάλεσε πιο γενικευμένες αντιδράσεις

Αναρωτιέμαι όμως, γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατι δεν υπάρχουν γενικευμένες διαμαρτυρίες κάθε καλοκαίρι με αφορμή το φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου; Αλλοίωση των κειμένων υπάρχει και μάλιστα όπως είδαμε πολύ μεγαλύτερη απο αυτήν που διέπραξε ο Νόλαν. Μαζί με «βεβήλωση» του χώρου με σκουπίδια, πορνογραφία κ.α.

Φταίει ότι είναι μικρότερο το θεατρικό γεγονός από μια μπλοκμπαστερ ταινία; Πρωτα απ’όλα δεν είναι μικρό γεγονός μια διεθνής παραγωγή στην Επίδαυρο αλλά έτσι κι αλλιώς υπάρχουν απείρως μικρότερα γεγονότα που κινητοποιούν έντονες διαμαρτυρίες όπως ας πούμε η αφίσα του γκέι πράιντ στο μετρό. Άρα δεν είναι αυτός ο λόγος.

Αφού το σκέφτηκα αρκετά, κατέληξα στα εξής δύο συμπεράσματα.

-Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι κάποιες αφορμές εύπεπτες και πιασάρικες, δίνουν την ευκαιρία σε έναν ακροδεξιό μηχανισμό για συντονισμένες ενέργειες από ανυπόληπτα σάιτ και τρολ μέσω διαδικτύου, και πολύς κόσμος απλά αντιγράφει και αναπαράγει τον θόρυβο αυτό για να δείξει ότι έχει άποψη. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι σε δικές μου αναρτήσεις, που δεν είμαι πολιτικός, έμπαιναν μαζικά ψεύτικα προφίλ (χωρίς δημοσιεύσεις και ακολούθους) και έβριζαν χυδαία. (Κάπως έτσι καταστράφηκε το facebook και τώρα θα παρακμάσει το ινσταγκραμ. Ας είναι). Και παρακαλώ μη με κατηγορήσετε ότι αυτά τα λέω για πολιτικούς λόγους, υπάρχουν εξίσου άθλια και εκκωφαντικώς άχρηστα αριστερά τρολ που ξεπετάγονται για άλλα θέματα.

-Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι πολλοί που βρίζουν την ταινία Οδύσσεια, κατα βάθος τη γουστάρουν! Σωστά διαβάσατε. Μια παράσταση στην Επίδαυρο δεν τη γουστάρουν, τη βαριούνται. Ενα μπλοκμπαστερ όμως για τον Οδυσσέα τους φτιάχνει… και θα βρουν μια λεπτομέρεια για να προσπαθήσουν να αποδομήσουν αυτό που τους φτιάχνει. Από ζήλεια; Από κόμπλεξ κατωτερότητας; Αυτοί που βρίζουν επαναλαμβάνω, όχι αυτοί που έχουν τις απόλυτα επιτρεπτές αντιρρήσεις και επιφυλάξεις τους, μου θυμίζουν κάτι τύπους που βρίζουν τα σέξι κορίτσια γιατί είναι οι ίδιοι καταπιεσμένοι σεξουαλικά. Για να μη μιλήσουμε για εκείνους που βρίζουν τους γκέι επειδή είναι οι ίδιοι κρυφ… αλλά αυτό ας το αφήσουμε, μην ξύνουμε άλλες πληγές.

TAGS :
woke αντιδράσεις Επίδαυρος Κρίστοφερ Νόλαν Οδύσσεια παράσταση

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook