
Επιστρατεύοντας όλη του τη λάμψη, το πολιτικό του εκτόπισμα και τη γοητεία του προς τον Τραμπ, ο Τόνι Μπλερ ελπίζει να φέρει τον εξαντλητικό πόλεμο στη Γάζα στο χείλος μίας συμφωνίας που θα μπορούσε να σώσει χιλιάδες ζωές.
Ήταν μία σκηνή παράξενα οικεία: ο Τόνι Μπλερ στον Λευκό Οίκο, μόνο που αυτή τη φορά προωθούσε την ειρήνη, όχι τον πόλεμο. Νωρίτερα την περασμένη εβδομάδα, ο τρεις φορές Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ ανακοινώθηκε ως ένα από τα δύο επιβεβαιωμένα ονόματα, μαζί με τον Ντόναλντ Τραμπ, που θα συμμετάσχουν σε ένα υποθετικό «Συμβούλιο Ειρήνης», το οποίο προορίζεται να διοικήσει τη Γάζα μέχρι, σε κάποια αδιευκρίνιστη μελλοντική στιγμή, να παραδώσει την εξουσία στην Παλαιστινιακή Αρχή, το δυσκίνητο αυτό οργανισμό που κατά κάποιον τρόπο κυβερνά σήμερα τη Δυτική Όχθη.
Επιστρατεύοντας όλη του τη λάμψη και το πολιτικό του εκτόπισμα, ο Μπλερ ελπίζει να φέρει τον εξαντλητικό πόλεμο στη Γάζα στο χείλος μίας συμφωνίας που θα μπορούσε να σώσει χιλιάδες ζωές. Έχει γοητεύσει τον Τραμπ και τον επιδραστικό γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ. Διατηρεί μία λειτουργική σχέση με τον Νετανιάχου και μπορεί να τηλεφωνήσει ανά πάσα στιγμή σε οποιονδήποτε από τους Άραβες ηγέτες που τώρα πιέζουν τη Χαμάς να δεχτεί τη συμφωνία και να καταθέσει τα όπλα.
Ο βιογράφος του Τόνι Μπλερ δεν εκπλήσσεται καθόλου που ο ήρωάς του αποδέχτηκε την πρόκληση του Αμερικανού Προέδρου. Πιστεύει ότι ο Μπλερ θα θεωρήσει τη νέα αποστολή του ως μία βαθιά προσωπική εκπλήρωση ενός βαθύτερου καθήκοντος: την λύση της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης. «Αυτός είναι ο αυθεντικός Μπλερ», λέει ο Άντονι Σέλντον, «το νιώθει βαθιά μέσα στα κόκκαλά του, όλα ανάγονται στη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής [που έφερε ειρήνη μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών στη Βόρεια Ιρλανδία] βλέπει τον εαυτό του ως ειρηνοποιό. Το αντιμετωπίζει και θεολογικά: είναι Χριστιανός και τρέφει μεγάλο σεβασμό για τις αβρααμικές θρησκείες.
Ο Μπλερ επικαλείται την ικανότητά του να επιλύει προβλήματα, την εμπειρία του και την αυθεντία του. Υπάρχουν ανοικτοί λογαριασμοί. Δεν χρειάζεται να πάει κανείς τόσο πίσω όσο στην εισβολή στο Ιράκ στις αρχές της χιλιετίας. Όταν ο Μπλερ εγκατέλειψε την πρωθυπουργία το μακρινό 2007, έγινε απεσταλμένος της Μέσης Ανατολής για το Κουαρτέτο, μία σήμερα ανενεργή διεθνή ομάδα που αποτελούνταν από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, τον ΟΗΕ και την ΕΕ.
Η αποστολή του τότε δεν ήταν αυτή του ειρηνευτικού διαμεσολαβητή αλλά του συμβούλου της Παλαιστινιακής Αρχής για την αναζωογόνηση της οικονομίας, όπου αυτή η διοίκηση ασκούσε περιορισμένο έλεγχο. Στο τέλος πέτυχε ελάχιστα, ενώ κατά τη διάρκεια της περιόδου 2007-2015 ξέσπασαν στη Γάζα τρεις πόλεμοι, δημιουργώντας μία ολόκληρη βιβλιοθήκη σχεδίων για το μέλλον της περιοχής.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το «όραμα» του Τόνι Μπλερ
Η τρέχουσα σύγκρουση έχει κλιμακωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποτελεί όχι μόνο τη μεγαλύτερη καταστροφή που έχει γνωρίσει ποτέ η Γάζα, αλλά και τη μακροβιότερη και πλέον αιματηρή σύγκρουση στην ιστορία της διένεξης που ανάγεται ως τις απαρχές του Ισραηλινού κράτους το 1948. Αυτή τη φορά ο Μπλερ θα υπηρετήσει σε ένα Συμβούλιο με εκτεταμένες εξουσίες για την εποπτεία της μεταπολεμικής Γάζας. Ωστόσο, αναλαμβάνει και τεράστιους κινδύνους για την ήδη αμφιλεγόμενη φήμη του. Οποιαδήποτε δημόσια σύνδεση με τον Τραμπ ενέχει εξ ορισμού κινδύνους. Ο Τραμπ δεν ανήκει στην παράδοση του Γουίλσον, Ρούζβελτ, Τρούμαν ή Ρίγκαν. Υπάρχει ο προφανής κίνδυνος να αλλάξει τη γνώμη του μέσα σε μία στιγμή και να εγκαταλείψει το σχέδιο.
Ο Τόνι Μπλερ ίσως βλέπει τον εαυτό του ως έναν άλλον Λώρενς της Αραβίας, έναν άλλον απεσταλμένο της Βρετανίας για την δημιουργία σταθερής ειρήνης στην Μέση Ανατολή. Δεν είναι τυχαίο πως ο Τραμπ διάλεξε έναν Βρετανό. Η μακρά διπλωματική παράδοση της Γηραιάς Αλβιώνας (θυμάστε τους πρώην ΥΠΕΞ Κάρινγκτον και Όουεν ως διαμεσολαβητές στον Πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας;) αλλά και η ιστορική παρουσία της στην περιοχή, από κοινού με μία προνομιακή σχέση με τα γειτονικά αραβικά βασίλεια, συνέβαλε στην απόφαση των Αμερικανών.
Ο Μπλερ έχει μία σχεδόν μεσσιανική αντίληψη για την αναμόρφωση της Μέσης Ανατολής, αλλά κατά τον πόλεμο του Ιράκ και κατά την προεδρία του Κουαρτέτου απέτυχε παταγωδώς προκαλώντας δεκάδες νέα προβλήματα στην περιοχή αλλά και στη φήμη της χώρας του στο εξωτερικό. Ίσως επιδιώκει μία πολιτική εξιλέωση για όλο τον πόνο που έφερε στη Μέση Ανατολή, στο λυκόφως της πολιτικής του καριέρας, στα εβδομήντα του.
Την περασμένη εβδομάδα, η βρετανική εφημερίδα Telegraph μίλησε με πηγές κοντά στον Τόνι Μπλερ σχετικά με την περίοδο της θητείας του στο Κουαρτέτο, οι οποίες εξέφρασαν επιφυλάξεις για την καταλληλόλητά του να ηγηθεί μίας μεταβατικής αρχής στη μεταπολεμική Γάζα. «Οι Παλαιστίνιοι ένιωθαν πως η θητεία του ήταν ξεκάθαρα ένα είδος επιχείρησης «λευκού ξεπλύματος». Πρώην συνεργάτης του σημείωσε πως στις συναντήσεις του με τους Ισραηλινούς «ο Μπλερ δεν χτυπούσε ποτέ το χέρι στο τραπέζι λέγοντας: Κοιτάξτε, αυτό έχετε υποσχεθεί. Και στην πραγματικότητα χρειάζομαι πολύ περισσότερα απ’ όσα υποσχεθήκατε». Οι υποστηρικτές του λένε πως δημόσια κριτική προς το Ισραήλ θα ήταν αντιπαραγωγική.
Στον Πόλεμο του Ιράκ ο Τόνι Μπλερ θεωρούσε πως μπορούσε να περπατάει πάνω στο νερό και πως θα ήταν ικανός να ασκήσει σημαντική επιρροή στους Αμερικανούς, εκπληρώνοντας την Βρετανική επιθυμία να είναι η «Αθήνα ως βοηθός στη Ρώμη». Αυτό όμως αποδείχτηκε εντελώς παράλογη αυταπάτη, όπως γνωρίζουμε σήμερα.

Ο Τόνι Μπλερ ίσως βλέπει τον εαυτό του ως έναν άλλον Λώρενς της Αραβίας, έναν άλλον απεσταλμένο της Βρετανίας για την δημιουργία σταθερής ειρήνης στην Μέση Ανατολή.
Τι περιλαμβάνει, λοιπόν, αυτό το σχέδιο;
Η αρχική έμφαση θα δοθεί στην ανοικοδόμηση των κρατικών δομών στη ρημαγμένη Λωρίδα, τομείς στους οποίους η εμπειρία του Μπλερ και η σχολαστική προσοχή του στις λεπτομέρειες πιθανότητα θα αποδώσουν καρπούς. Μόνο η εκκαθάριση των 50 εκατομμυρίων τόνων ερειπίων διαποτισμένων με πυρομαχικά θα απαιτήσει χρόνια εργασιών.
Ταυτόχρονα, αν πρόκειται να επιτευχθούν οι τελικοί στόχοι της μεταβατικής αρχής και η Γάζα να παραδοθεί τελικά στον παλαιστινιακό έλεγχο θα χρειαστεί να ασκηθεί εκ νέου πίεση: στο Ισραήλ ώστε να αποσύρει τις δυνάμεις του, στην αμερικανική διοίκηση ώστε να παράσχει ικανή και διαρκή πολιτική κάλυψη και στους Παλαιστίνιους ηγέτες που εξακολουθούν να είναι καχύποπτοι απέναντι στον Μπλερ. Για να πετύχει θα χρειαστεί να μετατρέψει τη Γάζα σε αυτό που αποκαλεί μία από-ριζοσπαστικοποιημένη απαλλαγμένη από τρομοκρατία ζώνη που δεν θα συνιστά απειλή για τους γείτονές της.
Παράλληλα, θα υπάρξει ένας διαθρησκευτικός διάλογος με στόχο να αλλάξει τις νοοτροπίες και τις αφηγήσεις των Παλαιστινίων και των Ισραηλινών. Το ειρηνευτικό σχέδιο των 20 σημείων περιλαμβάνει τη δέσμευση να βασιστεί στα «καλύτερα διεθνή πρότυπα, ώστε να δημιουργηθεί μία σύγχρονη και αποτελεσματική διακυβέρνηση που να υπηρετεί τον λαό της Γάζας και να ευνοεί την προσέλκυση επενδύσεων.» Ο ύστατος στόχος; Το Άγιο Δισκοπότηρο της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, ή όπως διατυπώνεται στο σημείο 19 του σχέδιο, «ένας αξιόπιστος δρόμος προς την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατική υπόσταση».
Το μπαλάκι είναι τώρα στο γήπεδο της Χαμάς. Αν η τρομοκρατική οργάνωση δεχτεί τη συμφωνία και επιστρέψει όλους τους ομήρους στο Ισραήλ, τότε θα δούμε στην πράξη πως θα λειτουργήσει το σχέδιο και το Συμβούλιο Ειρήνης. Ο χρόνος τρέχει και οι στιγμές είναι κρίσιμες. Θα επιτευχθεί μόνιμη κατάπαυση του πυρός στη Γάζα; Και θα είναι αυτή η πράξη της πολιτικής και ηθικής εξιλέωσης του «Κυβερνήτη Γάζας Μπλερ»; Ή θα είναι άλλο ένα φιάσκο; Οψόμεθα.
Διαβάστε ακόμη: Πώς η Βρετανία «γέννησε» το Ισραήλ




