Πώς θα αντέξει η Αθήνα κακοκαιρίες σαν τον Byron και δεν θα παραλύει

Γιατί είναι η Αθήνα μια από τις ελάχιστες, αν όχι μοναδική, πόλεις στην Ευρώπη που κακοκαιρίες σαν την Adel και τον Byron την πλήττουν με πλημμύρες και καταστροφές υποδομών σε τέτοιο βαθμό;

Είναι ακόμα μια φορά από εκείνες που αναρωτιέσαι πώς κρατιέται ζωντανή αυτή η πόλη. Αυτή η χώρα γενικά, αλλά αυτή την πόλη ζω και γνωρίζω, γι’ αυτή θα μιλήσω, διότι γι’ αυτήν έχω την απάντηση στο ερώτημα του τίτλου. H κακοκαιρία Byron κατέθεσε ό,τι είχε και δεν είχε σε όμβρια ύδατα και αν περπατήσατε τη Βουλιαγμένης από το ύψος της Καλλιρόης, στην Πειραιώς και άλλες λεωφόρους, ή οποιονδήποτε δρόμο είναι κατηφορικός, θα είδατε ποτάμια να ρέουν προς τα κάτω και σημεία στην ένωση δρόμων-πεζοδρομίων να έχουν μετατραπεί σε λίμνες, φρεάτια να έχουν χαλάσει και να έχουν συμβάλει στο να υπάρξουν πλημμύρες.

Σε κάθε κακοκαιρία του χειμώνα, προκύπτει πάντα το εξής ερώτημα: γιατί παραλύει κάθε φορά η Αθήνα όταν βρέχει καταρρακτωδώς και πρέπει να διακόπτεται η κυκλοφορία στους δρόμους, άνθρωποι να εγκλωβίζονται κοκ; Γιατί χώρες που ζουν όλο το χρόνο με καταιγίδες, με χιόνια, που παγώνουν οι δρόμοι τους, που έχουν χιόνια ως και 1 μέτρο έξω από το σπίτι τους, δεν παθαίνουν κάτι τέτοιο όπως η Αθήνα;

Η απάντηση είναι απλή: το τσιμέντο δεν απορροφάει το νερό. Σε οποιαδήποτε άλλη πόλη της Ευρώπης, σε προηγμένα κράτη, οι κακοκαιρίες αντιμετωπίζονται πιο ελεγχόμενα, δε γίνονται λόγος για να πεις «δε θα βγω από το σπίτι σήμερα χωρίς βάρκα», γιατί το νερό που πέφτει, ακόμα και με τέτοια ένταση, απορροφάται από το έδαφος, επειδή υπάρχουν περισσότερα δέντρα, χώμα, πράσινο.

Τα δέντρα ειδικά είναι τα πιο σημαντικά για να αποτρέψουν πλημμύρες γιατί λειτουργούν ως σφουγγάρια.

Το νερό, ως υγρό, ακολουθεί τη ροή της βαρύτητας, άρα από το σημείο στο οποίο πέφτει, πάει προς χαμηλότερα σημεία και, είτε βρίσκει κάποια γούβα στην πορεία του και μένει εκεί μέχρι να υπερχειλίσει η γούβα, είτε πέφτει στις αποχετεύσεις και πάει προς τη θάλασσα, είτε παίρνει σβάρνα τους δρόμους και φτιάχνει ποταμάκια και λιμνούλες με ασφαλτόστρωτο βυθό.

Σε τσιμεντένια εδάφη, το νερό ακολουθεί την ορμητική του διάθεση και πορεία. Όταν πέφτει σε τέτοιες ποσότητες και δεν υπάρχει τίποτα να το συγκρατήσει, τα αποτελέσματα θα είναι αυτά που βλέπουμε στην Αθήνα στις κακοκαιρίες, όπως χθες, όπως θα δούμε ξανά σήμερα κι όπως θα δούμε και σε κάθε άλλη φορά στο μέλλον με έντονη βροχόπτωση.

Συνηθισμένη εικόνα για την Αθήνα σε κάθε κακοκαιρία τέτοιου μεγέθους.

Όχι απλώς δέντρα, αλλά περιφραγμένες συστάδες δέντρων

Πάμε στα δέντρα. Τα δέντρα έχουν ρίζες που απλώνονται υπόγεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να συγκρατούν το έδαφος και να μην το παρασέρνουν τα όμβρια ύδατα που έρχονται με φόρα, άρα να μη μεταφέρονται χώματα και ακατάλληλα υλικά στα ποτάμια.

Η δράση όμως των δέντρων ξεκινάει πολύ πριν φτάσε το νερό στο έδαφος. Όσο πιο ψηλά, τόσο το καλύτερο, διότι τα φύλλα τους και ο κορμός τους αναχαιτίζουν την ορμή του νερού, το οποίο φτάνει σε μικρότερη ποσότητα στο έδαφος. Αν το δούμε στο ένα δέντρο, μοιάζει αμελητέα, αν το δούμε σε 200.000 δέντρα που είναι το μίνιμουμ που πρέπει να φυτευτούν στην Αθήνα, καταλαβαίνουμε τη διαφορά.

Μια έρευνα του 2019 που είχε γίνει για τις ΗΠΑ, είχε δείξει ότι τα δέντρα απορροφούν/συγκρατούν κοντά 400 δισ. γαλόνια (ένα γαλόνι ισούται με περίπου 4 λίτρα) βρόχινου νερού κάθε χρόνο, ποσότητα που αν τη ρίχναμε στο Rhode Island, θα έφτανε σχεδόν στο ένα μέτρο και θα κάλυπτε την πολιτεία.

Δεν είναι όμως τα δέντρα σκέτα που κάνουν τη διαφορά. Έρευνα του πανεπιστημίου Columbia είχε δείξει ότι τα tree pits, δηλαδή οι περιφραγμένοι χώρο με δέντρα, οι μεγάλες αλτάνες, βοηθούσαν το χωμάτινο τερέν και τις ρίζες των δέντρων να συγκρατήσουν παραπάνω ποσότητα όμβριων υδάτων από τα δέντρα που δεν ήταν περιφραγμένα, περίπου 6 φορές πιο γρήγορα, με την ποσότητα να υπολογίζεται στα 3mm ανά λίτρο, έναντι μόλις 0.5mm. Αυτό γίνεται γιατί οι φράχτες μειώνουν τη συμπύκνωση εδάφους στους περιφραγμένους χώρους κι έτσι βελτιώνουν το φιλτράρισμα του νερού. Αυτή η έρευνα αφορούσε στην πόλη της Νέας Υόρκης, όπου καλύπτεται μόλις το 6% της πόλης από δέντρα, 660.000 συνολικά.

Με απλά λόγια, αν γεμίσει η πόλη με περιφραγμένους χώρους με δέντρα, η απορρόφηση που θα κάνουν στο νερό θα είναι τέτοια ώστε μια κακοκαιρία σαν την Adel και τον Byron θα είναι μια απλή καταιγίδα για την Αθήνα.

Είναι χαρακτηριστικό και το παράδειγμα της περιοχής Σόμερσετ στα νοτιοδυτικά της Αγγλίας, νότια του Μπρίστολ και του Μπαθ, που διαρέεται από ποταμό, φυτεύτηκαν στις όχθες 30.000 δέντρα το 2020 και από τότε έχει υπάρξει διαφορά στις πλημμύρες από την υπερχείλιση του ποταμού, που είναι αρκετά λιγότερες και πιο ελεγχόμενες.

Όλοι θυμόμαστε τους επιβάτες λεωφορείου που καλύφθηκε κατά το ήμισυ από νερό της βροχής πριν μερικά χρόνια κάπου στο Φάληρο.

Μόνο με χωμάτινο τερέν και δέντρα θα μειώσουμε τις πλημμύρες

Είναι κι αυτό. Τα όμβρια ύδατα καταλήγουν σε ποτάμια και λίμνες και αυξάνουν τη στάθμη τους με ταχύτητα που τα υπερχειλίζει και έτσι ξεκινούν οι πλημμύρες. Ή γεμίζουν ταχύτατα τους αποχετευτικούς αγωγούς και έτσι αρχίζουν οι πλημμύρες εντός πόλης.

Γενικώς, όσο περισσότερα δέντρα, τόσο περισσότερο απορρόφηση, άρα δε θα πιεστεί και το διαθέσιμο χωμάτινο έδαφος να απορροφήσει παραπάνω νερό με ταχύτητα που δεν του επιτρέπει να μετατρέψει γρήγορα το νερό σε θρεπτικές ουσίες, άρα να έχουμε συχνότερες λάσπες και να παρασύρεται το έδαφος και τα κακά του συστατικά στα ύδατα που χρησιμοποιούμε στον πρωτογενή τομέα, στο μπάνιο μας, στο νερό που πίνουμε και στα φαγητά μας. Το έδαφος είναι σαν κάτι μείγματα ζαχαροπλαστικής ή φαγητά που έχουμε στην κατσαρόλα, όπου οι οδηγίες λένε να ρίξουμε το νερό σιγά σιγά και σταδιακά. Αν ρίξεις απότομα στο έδαφος μια μεγάλη ποσότητα, το πνίγεις. Αν όμως του επιτρέψεις να έχει χρόνο να επεξεργαστεί την ποσότητα και να τη διοχετεύσει σωστά, τότε βγαίνεις κερδισμένος.

Όσο, λοιπόν, ζούμε σε μια πόλη χωρίς επαρκή αριθμό δέντρων, χωρίς επαρκή ποσότητα χωμάτινου τερέν, τόσο οι πλημμύρες θα προκαλούν παράλυση και καταστροφές. Και αναβολές αγώνων. Φυσικά, μπορούμε να μιλάμε και για τεχνητές παρεμβάσεις, όπως αυτή που είχε προταθεί πέρσι τέτοια εποχή από τον καθηγητή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και διευθυντής Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος, Νίκο Μπελαβίλα, «να αναθεωρήσουµε όλη τη στρατηγική κάλυψης των ρεµάτων και να ανοίξουµε παράλληλους αγωγούς νερού, για να φεύγουν προς τη θάλασσα».

Ή, όπως η κατασκευή μιας «λίμνης» ανάσχεσης στην περιοχή ανάντη της Αττικής Οδού (στο σημείο όπου τέμνεται με την Εθνική Οδό) και των αναγκαίων συνοδών υποδομών, όπως γέφυρες, πεζογέφυρες κ.λπ. Στόχος της η προστασία κατοικιών και επιχειρήσεων τεσσάρων δήμων της Αττικής καθώς και η καλύτερη λειτουργία των ήδη κατασκευασμένων αντιπλημμυρικών έργων επί του Κηφισού ποταμού.

ΥΓ. Όλα λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, απλά δεν είμαστε ποτέ σε θέση να το δούμε. Σε μια χώρα που έχει ζήτημα λειψυδρίας, η Αθήνα δε, θα το αντιμετωπίσει εντονότερα στα επόμενα χρόνια, θα έπρεπε να εξετάζονται οι ομβροπλατείες που συγκρατούν τα όμβρια ύδατα και τα διοχετεύουν με σωστό ρυθμό στο έδαφος, χωρίς να εφορμούν και να περνούν ανεκμετάλλευτα, και αποθηκεύουν ποσότητες βρόχινου νερού προς χρήση.

TAGS :
Αθήνα βροχή κακοκαιρία

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook