Ουγγαρία: Το τέλος του Όρμπαν, η αρχή μιας νέας μέρας (;)

Ο Βίκτορ Όρμπαν είναι παρελθόν μετά από 16 χρόνια. Η Ουγγαρία ελπίζει πως ο Πέτερ Μαγκιάρ θα είναι μια νέα σελίδα, (πιο) δημοκρατική. (Photo credits: Instagram/Viktor Orban)

Υπήρχε ένα σύνθημα στους τοίχους του Μάη του ’68 που συμπύκνωνε με ωμότητα και ειρωνεία την αγανάκτηση μιας ολόκληρης γενιάς: «ένα γουρούνι λιγότερο». Δεν ήταν απλώς μια προσβολή προς την εξουσία· ήταν μια κραυγή αποκαθήλωσης της αυθεντίας, μια δήλωση ότι τίποτα δεν είναι αιώνιο όταν οι κοινωνίες διψούν για ελευθερία.

Κάτι αντίστοιχο μοιάζει να ψιθυρίζει από προχθές η Ουγγαρία. Η εκλογική ανατροπή που σηματοδοτεί το τέλος της εποχής Όρμπαν αποτελεί ιστορική καμπή. Μια στιγμή όπου ένα κράτος που ταλαντεύτηκε επί χρόνια ανάμεσα στον ευρωπαϊκό φιλελευθερισμό και τον εθνικολαϊκισμό, φαίνεται να στρέφεται ξανά προς την Ευρώπη, όχι ως γεωγραφική αναγκαιότητα, αλλά ως πολιτική επιλογή. Σε μια εποχή, μάλιστα, όπου η φιλελεύθερη δημοκρατία δοκιμάζεται από λαϊκιστές και δημαγωγούς, η περίπτωση της Ουγγαρίας μας υπενθυμίζει κάτι απλό αλλά διόλου αυτονόητο: η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Είναι μια διαρκής διεκδίκηση και η περιφρούρηση της μια συνεχής προσπάθεια.

Η σημασία των πρόσφατων εκλογών υπερβαίνει τα σύνορα της Ουγγαρίας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αλλαγή αυτή συνιστά μια σπάνια ευκαιρία. Όχι απλώς να «διορθώσει» μια προβληματική σχέση με ένα κράτος-μέλος, αλλά να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη εμβάθυνση. Η επιστροφή μιας χώρας στον ευρωπαϊκό πυρήνα αξιών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια πιο συνεκτική, πολιτικά ώριμη Ένωση. Μια Ένωση που δεν θα περιορίζεται σε οικονομικούς κανόνες, αλλά θα επενδύει ξανά στις θεμελιώδεις αρχές της: κράτος δικαίου, θεσμική ισορροπία, ατομικές ελευθερίες. Xωρίς το βέτο της Ουγγαρίας που λειτουργούσε ως υπονομευτής αποφάσεων και επιβραδυντής εξελίξεων, η Ευρώπη μπορεί να επισπεύσει την υλοποίηση στρατηγικών προτεραιοτήτων της όπως η κοινή  αμυντική, ενεργειακή και εξωτερική πολιτική.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Péter Magyar (@magyar_peter_official_the_man)

Είναι τόσο ελπιδοφόρα η νέα μέρα για την Ουγγαρία;

Την ίδια στιγμή, το εκλογικό αποτέλεσμα στέλνει και ένα ευρύτερο διεθνές μήνυμα. Μετά τις εξελίξεις σε Καναδά και Αυστραλία, η ουγγρική κάλπη επιβεβαιώνει ότι το πολιτικό «brand» του Τραμπ δεν έχει την ίδια δυναμική εκτός ΗΠΑ. Αντιθέτως, η ανοιχτή ή έμμεση ταύτιση με αυτό το μοντέλο φαίνεται να λειτουργεί ως μειονέκτημα. Η περιορισμένη απήχηση του τραμπισμού διεθνώς, αποτελεί ένδειξη ότι οι κοινωνίες, παρά την κόπωση και τις αντιφάσεις τους, διατηρούν ακόμα αντανακλαστικά απέναντι στον αυταρχικό και λαϊκίστικο πειρασμό.

Η πτώση Όρμπαν συνεπάγεται, άραγε, μια φιλελεύθερη, μεταρρυθμιστική και «ευρωπαϊκή» (με την ουσιαστική έννοια του όρου) επόμενη μέρα στην Ουγγαρία; Με βάση το ιστορικό παράδειγμα, η μετάβαση από μια ανελεύθερη σε φιλελεύθερη δημοκρατία μόνο εγγυημένη δεν είναι. Οι πολιτικές κουλτούρες δεν αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη, ούτε οι θεσμικές στρεβλώσεις εξαφανίζονται με μια εκλογική ήττα. Aς μην ξεχνάμε πως ο νικητής των εκλογών, Πέτερ Μαγιάρ, προέρχεται πολιτικά από τις τάξεις του κόμματος Fidesz του Όρμπαν.

Ο χρόνος θα δείξει, λοιπόν, αν η Ουγγαρία θα αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία ως αφετηρία ανασυγκρότησης ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη στις αντιφάσεις της. Όμως η στιγμή έχει τη δική της αξία. Μας διδάσκει πως κανένα σύστημα εξουσίας, όσο βαθιά ριζωμένο κι αν φαίνεται, δεν διαρκεί για πάντα. Γιατί στις δημοκρατίες, τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο, τον έχουμε εμείς οι πολίτες. Και αυτό δεν συνιστά μόνο δικαίωμα, αλλά και μια βαριά ευθύνη που μας αφορά όλους.

* Ο Δημήτρης Τζανιδάκης είναι Διεθνολόγος και Πολιτικός Επιστήμονας, μέλος του ΔΣ του Δικτύου για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

TAGS :
Βίκτορ Όρμπαν εκλογές Ουγγαρία

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook