Αν όλα είναι τέχνη, τότε τίποτα δεν είναι τέχνη. Άρα, τι είναι τέχνη;

Ο ουρητήρας του Marcel Duchamp και το “Εικόνισμα” του Χριστόφορου Κατσαδιώτη από την έκθεση η Σαγήνη του Αλλόκοτου, στην Εθνική Πινακοθήκη.

Τέχνη δεν είναι αυτό που μας αρέσει.

Αγαπώ την βυζαντινή εικονογραφία, αν και η προσωπική μου άποψη δεν έχει σημασία. Τέχνη δεν είναι αυτό που μας αρέσει. Αυτό που νομίζω ότι δικαιούμαι να πω είναι ότι πάρα πολλοί ναοί έχουν αγιογραφηθεί με έναν άτεχνο και θα έλεγα άκρως «εμπορικό» τρόπο. Για να μη μιλήσουμε για την ακαλαίσθητη αρχιτεκτονική διαφόρων τσιμεντένιων copy-paste βυζαντινών εκκλησιών, για κακόγουστα εγκόλπια δεσποτάδων ή για ολότελα παράφωνους ψάλτες.

Προφανώς τα σεβόμαστε όλα αυτά, καλόγουστα και μη, όχι μόνο ως έργα τέχνης και τεχνικής αλλά και ως εκφράσεις πίστης και λατρείας. Το λιγότερο που μπορούν να κάνουν οι θρησκομανείς και δη βουλευτές -εκπρόσωποι, ειρήσθω εν παρόδω, του ακροδεξιού πολιτικού κιτς!- είναι να σεβαστούν τα έργα όλων των άλλων. Αλλιώς δεν μιλάμε για όμορφη και άσχημη τέχνη, αλλά για εκ προοιμίου επιτρεπτή ή απαγορευμένη τέχνη πράγμα που έκαναν οι ναζί, οι σταλινικοί και οι Ταλιμπάν.

Η κονσέρβα του Αντί Γουόρχολ και η Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα του Εμμανουήλ Λαμπάρδου (Μουσείο Μπενάκη).

O βανδαλισμός έδωσε παραπάνω αξία στα έργα

Ναι, και αυτό είναι τέχνη: Τα βανδαλισμενα έργα της έκθεσης «Η Σαγήνη του Αλλόκοτου» θα μείνουν τελικά στο πάτωμα, in situ, σαν installation – σκηνικό εγκλήματος. Έτσι θα μπορούν να τα δουν στο εξής οι επισκέπτες. Σήμερα (13/03) θα γίνει και η σχετική ξενάγηση στους δημοσιογράφους, από την διευθύντρια της Πινακοθήκης και επιμελήτρια της έκθεσης, Συραγώ Τσιάρα.

Αν το σκεφτούμε με όρους μοντέρνας τέχνης (και σίγουρα με όρους επικοινωνιακούς), ο βανδαλισμός έχει δώσει μια ακούσια υπεραξία στα έργα -και με τη βούλα, αφού η πινακοθήκη τα επαναπλαισιώνει κυριολεκτικά και μεταφορικά μετατρέποντας το δίδυμο του έργου και του βανδαλισμού του έργου, σε εικαστική «εγκατάσταση».

Ουσιαστικά, ο βανδαλισμός γίνεται το μετα-έργο (!). Ο κουφιοκέφαλος βουλευτής άθελα του γίνεται καλλιτεχνικός συν-αυτουργός. Που να το καταλάβει βέβαια. Αλλά και το ότι δεν το καταλαβαίνει, και αυτό μέρος του «έργου» είναι, αν θες να συνεχίσεις να το βλέπεις ανατρεπτικά.

Δεν είναι όλα τέχνη, αλλά όλα μπορούν να είναι τέχνη

Κάτι τέτοιες μπερδεμένες καταστάσεις είναι που οδηγούν αρκετούς στο να αναφωνήσουν «όλα είναι τέχνη». Όμως, αν όλα είναι τέχνη, τότε αυτομάτως τίποτα δεν είναι τέχνη. Άρα δεν είναι όλα τέχνη. Όλοι όμως έχουν δικαίωμα να επιχειρήσουν να κάνουν τέχνη. Και η προσπάθειά τους αυτή είναι καλλιτεχνική, ακόμα και αν είναι άτεχνη.

Αντίστροφα, μπορεί μια μη καλλιτεχνική προσπάθεια να γίνει τέχνη αν της αποδώσουμε αυτή την πρόθεση (βλ. βανδαλισμός έργων πινακοθήκης). Ή αν την ανάγουμε σε τέχνη με την αυθεντία μας (όπως έκανε ο Marcel Duchamp με τους ουρητήρες, ο Andy Warhol με την κονσέρβα σούπας κ.ο.κ.).

Έτσι, φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι όλα τέχνη, αλλά όλα μπορούν να είναι τέχνη. Και το αν είναι τέχνη, το αποφασίζει εξίσου ο θεατής όπως και ο καλλιτέχνης (που είναι κι αυτός θεατής του εαυτού του, και των άλλων). Άρα η τέχνη βρίσκεται στο μυαλό και στο μάτι του θεατή (in the eye of the beholder). Το ίδιο άλλωστε και η ομορφιά.

Διαβάστε ακόμα: Με αφορμή την έκθεση της σειράς Los Caprichos του Goya, η Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει παράλληλα ένα θεματικό αφιέρωμα στην ελληνική τέχνη με τίτλο Η Σαγήνη του Αλλόκοτου.

TAGS :
τέχνη

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook