Πώς η Ευρώπη (άρα και η Ελλάδα) πλήττονται από τον πόλεμο στο Ιράν

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο είναι σε έλλειψη, μεγάλες ποσότητες παραμένουν ακινητοποιημένες στο Στενό του Χορμούζ, το Ιράν επιτίθεται σε όποιο πλοίο  πάει να περάσει και μια νέα ενεργειακή κρίση βρίσκεται προ των πυλών στην Ευρώπη.

Ο πόλεμος στη σύγχρονη εποχή είναι η πιο τρανή απόδειξη για να καταλάβουμε ότι τίποτα δεν μένει μόνο εκεί όπου διαδραματίζεται. Ειδικά με όσα συμβαίνουν στο Ιράν, έχουμε μια σπάνια ευκαιρία να κατανοήσουμε όλοι ότι ο πόλεμος μπορεί να μη μας επηρεάζει άμεσα, υπό την έννοια πως δεν είμαστε επιτιθέμενοι ή αμυνόμενοι, αλλά μας επηρεάζει έμμεσα-άμεσα, καθώς σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, τα πάντα είναι συγκοινωνούντα δοχεία, κι ας μη μπορούμε να δούμε τη μεγάλη εικόνα.

Το μάθαμε και το καταλάβαμε πολύ καλά μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία, όταν καταστράφηκαν εφοδιαστικές αλυσίδες, υπήρξε ενεργειακή και επισιτιστική κρίση παγκοσμίως και είδαμε όλα τα προϊόντα και υπηρεσίες, ειδικά στην Ευρώπη, να παίρνουν την ανιούσα και να μην επανέρχονται ποτέ στην προτεραία κατάσταση. Εδώ στην Ευρώπη οι επιπτώσεις του πολέμου δεν ήταν προσωρινές. Από το 2022 και μετά, σε επίπεδο κόστους ενέργειας, άρα και συνολικής ζωής, δεν κοιτάξαμε ποτέ πίσω, δεν υπήρχε γυρισμός.

Θα είναι διαφορετικά τα πράγματα τώρα με τον πόλεμο στο Ιράν, ακόμα κι αν κρατήσει μόνο 4-5 εβδομάδες, όπως δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ; H ιστορία έχει δείξει, ιδίως στην Ευρώπη, πως ό,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει.

Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι τα τσακμάκια που θα ανάψουν τη φωτιά του πληθωρισμού και θα στείλουν σε ανοδική πορεία τις τιμές σε οτιδήποτε απαρτίζει τη ζωή μας, από τροφές, θέρμανση, συγκοινωνίες, επικοινωνίες. Τα πάντα λειτουργούν με ενέργεια, με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο και αυτή τη στιγμή, το Στενό του Χορμούζ, απ’ όπου περνάει καθημερινά το 20% του πετρελαίου και το 40% του φυσικού αερίου, είναι επί της ουσίας αδιάβατο για τα πετρελαιοφόρα και για κάθε είδους εμπορικό πλοίο. Λόγω αυτού, αλλά και λόγω επιθέσεων σε εγκαταστάσεις, το Κατάρ, που παράγει το 20% του LNG παγκοσμίως, έχει σταματήσει την παραγωγή. Η τιμή του πετρελαίου έχει ήδη 12% αύξηση, με το βαρέλι να είναι στα 81-83 δολάρια και το φυσικό αέριο βρέθηκε χθες στα 69.64 δολάρια ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με το Dutch TTF, την ευρωπαϊκή εποπτική μονάδα ορισμού της τιμής του φυσικού αερίου.

Από εκεί που καθημερινά περνούσαν από το στενό 80 πετρελαιοφόρα, τώρα μετά βίας τολμούν να περάσουν 10 και χωρίς επιτυχία. 4 δέχτηκαν επίθεση. Το πρωί της Δευτέρας πέρασαν μόλις δύο και από αυτά το ένα είναι ένα πετρελαιοφόρο που κουβαλά πετρέλαιο από το Ιράν και τη Ρωσία, το οποίο απαγορεύεται να το εμπορευθεί κάποια χώρα και έχει μείνει για καιρό καθηλωμένο σε διεθνή ύδατα. Καθημερινά μεταφέρονται 15 με 18 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, από το Σάββατο η ποσότητα είναι σχεδόν στο μηδέν.

Οι κολοσσοί του παγκόσμιου εμπορίου, Maersk, Hapag-Lloyd, MSC και CMA CGM, έχουν δώσει εντολή στα πλοία τους να πάρουν τη διαδρομή από το Ακρωτήρι Καλής Ελπίδας, δηλαδή να διαβούν τον Ινδικό Ωκεανό, να βρεθούν στο νοτιότερο άκρο της Αφρικής και να ανέβουν τον Ατλαντικό για να φτάσουν στα λιμάνια της Ευρώπης.

Αυτό σημαίνει και μεγαλύτερο κόστος μεταφοράς, και μεγαλύτερη φθορά στα πλοία, και μεγαλύτερο διάστημα αναμονής μέχρι να «γεμίσει το ντεπόζιτο», κάτι που θα οδηγήσει αναμφίβολα και σε ελλείψεις προϊόντων. Άρα, τα διαθέσιμα θα κοστίζουν περισσότερο.

Ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει περισσότερο την Ευρώπη

Πέρα από τα 80 πετρελαιοφόρα, υπάρχουν άλλα 160 πλοία που διαβαίνουν το Στενό του Χορμούζ καθημερινά. Δεν είναι εφικτό όλα να ακολουθήσουν αυτή τη διαδρομή. Κάποια μένουν ακινητοποιημένα, καθώς πέραν του ρίσκου για τις ζωές των ανθρώπων στα πλοία, πέραν του ρίσκου καταστροφής των προϊόντων, ένα πλοίο δε μπορεί να πλοηγηθεί στις θάλασσες χωρίς ασφαλιστική κάλυψη. Αυτή έχει αυξηθεί 200 και 300% τα τελευταία 24ωρα λόγω του πολέμου στο Ιράν και των απειλών πως θα υπάρξουν επιθέσεις σε όποιο πλοίο περάσει από το στενό.

Τα κράτη της Ε.Ε. έχουν την υποχρέωση να διαθέτουν απόθεμα πετρελαίου για 90 ημέρες σε περίπτωση που ξεσπάσει ένας πόλεμος ή που υπάρξει έλλειψη για κάποιο λόγο. Δε μπορεί, όμως, να συμβεί το ίδιο και με το LNG, το υγροποιημένο φυσικό αέριο, το οποίο καλύπτει το 20% της ενέργειας της Ευρώπης. Σε τέτοιες συνθήκες, αυξάνεται η χρήση πετρελαίου, κάτι που πηγαίνει βήματα πίσω την πορεία της Ε.Ε. προς την ενεργειακή μετάβαση. Και σε αντίθεση με αυτό που ζητούν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, να αντιληφθούν οι ηγέτες ότι πρέπει να γίνει πιο άμεσα η μετάβαση αυτή, το σύνηθες και πιο αποτελεσματικό είναι να στραφούν οι χώρες σε άλλες πηγές.

Εν προκειμένω, δεν είναι απίθανο, αν ο πόλεμος στο Ιράν κρατήσει για αυτό το διάστημα που ανέφερε ο Τραμπ, να δούμε την Ευρώπη να επεξεργάζεται να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο. Εξάλλου, η Ουγγαρία και η Σλοβακία δε σταμάτησαν ποτέ να εισάγουν από τη Ρωσία. Όπως δεν είναι απίθανο να «χαλαρώσει» η αυστηρότητα του Emissions Trading System στην Ευρώπη, ενός συστήματος που ορίζει το ανώτατο όριο εκπομπών αερίου και απαιτεί άδεια για κάθε τόνο ρύπων. Αν υπάρξει χαλάρωση, ακόμα ένα πισωγύρισμα στην κλιματική πολιτική της Ευρώπης.

Για την Ευρώπη, άρα και την Ελλάδα, η κατάσταση είναι ακόμα πιο περίπλοκη, μιας και η Ε.Ε. παίρνει το 60% του φυσικού της αερίου από τις ΗΠΑ. Μετά τα όσα έγιναν με τη Γροιλανδία και τις απειλές του Τραμπ, είχαν αναζητηθεί πάροχοι στη Μέση Ανατολή, όπως στο Κατάρ, ή στην Αλγερία ή το Αζερμπαϊτζάν. Ο πόλεμος στο Ιράν ανατρέπει τα δεδομένα και αναδεικνύει τη μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης σε ενεργειακό επίπεδο.

* Με στοιχεία από Politico και NYT

TAGS :
Ευρώπη Ιράν πετρέλαιο πληθωρισμός πόλεμος φυσικό αέριο

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook