
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης έθεσε μια διαφορετική προβληματική για την Οδύσσεια του Νόλαν και την Ωραία Ελένη, σε σχέση με τη συζήτηση για το χρώμα της ηθοποιού. (Φωτ. Αρχείo Andro/Μιχαήλ Ανδρουλιδάκης)
Εδώ και έναν χρόνο, από τότε που έγινε γνωστό ότι η Λουπίτα Νιόνγκο, Αφροαμερικανίδα ηθοποιός, θα υποδυθεί την Ωραία Ελένη στην ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν, δεν έχει σταματήσει η συζήτηση γύρω από την επιλογή αυτή. Κάθε τρεις και λίγο κάποιος την ανακινεί, άλλοι θα φέρουν στο τραπέζι και άλλα προβλήματα της ταινίας και η αρνητική δημοσιότητα είναι πιο έντονη από κάθε ταινία που μπορούμε να φανταστούμε. Αυτό, βέβαια, φαίνεται προς το παρόν να δουλεύει υπέρ της ταινίας, αν κρίνουμε κι από τις αποθεωτικές κριτικές στα πρώτα screenings που έγιναν στο Λονδίνο και το Παρίσι τις προηγούμενες ημέρες.
Η συζήτηση για την Ωραία Ελένη βρίσκεται στο απόγειό της από τον Απρίλιο, με τον Ίλον Μασκ να πρωτοστατεί, στα ελληνικά social media κάθε ανάρτηση συγκεντρώνει από ακραίες απόψεις περί μποϋκοτάζ και προσβολής της εθνικής μας ταυτότηας μέχρι απόψεις με ορθά επιχειρήματα, είτε υπέρ είτε κατά.
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης, με ανάρτησή του στο Instagram, έθεσε στο τραπέζι έναν νέο προβληματισμό σχετικά με την επιλογή και του Οδυσσέα και της Ωραίας Ελένης.
«Προσωπικά δεν με ενοχλεί που επέλεξαν για “Ωραία Ελένη” μια Αφρικανή αφού επέλεξαν για Οδυσσέα μια φυσιογνωμία Αγγλοσαξονική. Γιατί δεν μας πειράζει δηλαδή που ο πρωταγωνιστής Οδυσσέας θυμίζει Αγγλοσάξονα; Αλλά αυτό που με πειράζει πάρα πολύ είναι ο ηλικιακός ρατσισμός της Ελένης. Γιατί δηλαδή μια γυναίκα για να θεωρείται ωραία πρέπει να ‘ναι 20 χρονών; Γιατί η ωραία Ελένη δεν μπορεί να ‘ναι 40, 50 και 60; Αυτό είναι ένα ζητούμενο, όχι το αν είναι Αφρικανή ή όχι. Δεν με ενδιαφέρει δηλαδή το χρώμα της; επιδερμίδας της, με ενδιαφέρει η ανδρική ματιά πάνω της που απαιτεί η ωραία Ελένη να ‘ναι κάτω από 30 χρονών».
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Έγινε ένα πρώτο βήμα με την Οδύσσεια, σιγά σιγά και τα επόμενα
Δύο προβληματικές θέτει ο Ρένος Χαραλαμπίδης. Η μία είναι για την επιλογή του Ματ Ντέιμον ο οποίος δε φέρνει με τίποτα σε αρχαίο Έλληνα και αυτό δεν ενόχλησε, αλλά ενόχλησε η Αφρικανή Ωραία Ελένη. Η δεύτερη αφορά στο ότι το Χόλιγουντ επιλέγει πάντα για Ωραία Ελένη -και ωραία εν γένει- μια νεαρή γυναίκα. Η αντιπρότασή του είναι να υποδυόταν την Ωραία Ελένη στην Οδύσσεια μια γυναίκα 50-60 ετών, με εμφανή σημάδια γήρατος στο πρόσωπο ή το μακιγιάζ να έκανε τη Λουπίτα να μοιάζει με γυναίκα σε αυτή την ηλικια.
Η Λουπίτα είναι 43 ετών, σε μια ηλικία δηλαδή που παλιότερα δε θα δινόταν ποτέ τέτοιος ρόλος σε παραγωγή του αμερικανικού σινεμά. Μοιάζει με πρόοδο ότι δεν αναζήτησαν μια ηθοποιό στα 30 της το πολύ. Πόσες γυναίκες στο παρελθόν έχουν απορριφθεί από τέτοιους ρόλους, πρωταγωνιστικούς, της νέας και ωραίας και μοιραίας, και τους αναθέτουν μετά τα 40 να κάνουν κάτι άλλο; Αυτό εδώ και 5-6 χρόνια έχει αλλάξει άρδην, χάρη στην επιμονή γυναικών όπως η Αν Χαθαγουέι, η Νικόλ Κίντμαν κ.α.
Δεύτερον, δυστυχώς το σινεμά, το χολιγουντιανό σινεμά, δεν είναι θέατρο, για να μπορέσει να υποστηρίξει μια τω όντι ενδιαφέρουσα οπτική μιας Ωραίας Ελένης που είναι ηλικιωμένη. Σε μια θεατρική παράσταση θα μπορούσαμε να το δούμε αυτό. Στο Χόλιγουντ, σε μια παραγωγή τέτοιου μεγέθους, θα έκανε την κριτική ακόμα πιο έντονη. Θα ήταν εφικτό μόνο αν ήταν μια πολύ ωραία γυναίκα. Να έπαιζε δηλαδή την Ωραία Ελένη η Χάλε Μπέρι, για παράδειγμα. Που η εξωτερική της εμφάνιση, κυρίως η ανάμνηση της παρελθοντικής της εμφάνισης, είναι μεγαλύτερη από το χρώμα της και μπορεί κάπως να άμβλυνε την κουβέντα γύρω από τη μαύρη Ωραία Ελένη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αυτή η τοποθέτηση του Ρένου έχει έναν σημαντικό συμβολισμό, εν τούτοις, που αφορά στη διαρκή σύνδεση της ομορφιάς, του ωραίου, με τη νεότητα στο mainstream σινεμά. Στο ότι δεν υπάρχει διάθεση να γίνει αυτό με γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Κι εδώ βέβαια δε μπορούμε να ζητάμε απότομα τόσο μεγάλα άλματα. Ήδη γυναίκες όπως η Βεργκάρα, η Λόπεζ, η Πενέλοπε Κρουζ, η Σάλμα Χάγιεκ, η Τζέιν Φόντα, δηλαδή γυναίκες στην 6η και μετά δεκαετία της ζωής τους, έχουν αλλάξει τα στερεότυπα.
Για κάτι που ίσχυε για τόσα χρόνια, ας μην απαιτούμε άμεσες αλλαγές τέτοιου μεγέθους, να πάμε από το ένα άκρο στο άλλο με τη μία. Υπάρχει μια διαδρομή να διανυθεί. Και θα διανυθεί. Γίνεται όμως με τον χρονο της και όσο την πιέζουμε περισσότερο, τόσο θα οπισθοχωρεί γιατί θα ενισχύεται η αντίσταση των παλιών.
Θέλουμε να πιστεύουμε πως, παρά την τεράστια ενόχληση με τη Λουπίτα, έγινε ένα βήμα για να σπάσει ένα απόστημα, μπήκε το νερό στ’ αυλάκι για να βλέπουμε τα πράγματα διαφορετικά. Όχι απαραίτητα να συμφωνούμε, αλλά να αντιλαμβανόμαστε τη λογική, να εκφράζουμε τη διαφωνία μας με επιχειρήματα και όχι με κραυγές ανούσιες.
Κι αν όντως η Οδύσσεια είναι τόσο καλή όσο λένε, αν δεν έχει ίχνος απογοήτευσης, τότε θα ενισχυθεί η επιλογή του Νόλαν περισσότερο από την αντίδραση σε αυτή την επιλογή.
Οπότε ναι, το πνεύμα της τοποθέτησης του Ρένου είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, ανοίγει μια ενδιαφέρουσα κουβέντα, αλλά ένα βήμα τη φορά.




