Η Στρατηγική Ανατροπή στον Ρωσο-Ουκρανικό Πόλεμο

Ακολουθώντας μια ευφυή στρατηγική, ο ουκρανικός στρατός στοχεύει στην οικονομική βάση της ρωσικής πολεμικής μηχανής, βομβαρδίζοντας συστηματικά διυλιστήρια στη Ρωσία.

Οι πρώτοι μήνες του 2025 έμοιαζαν πολύ ελπιδοφόροι για τη Ρωσία στο ουκρανικό μέτωπο. Μετά από μια μικρή αλλά σταθερή και διαρκή προώθηση το 2024, οι πληροφορίες για την επικείμενη ρωσική θερινή επίθεση έκαναν αρκετούς αναλυτές να εκτιμήσουν ότι τα ρωσικά στρατεύματα μπορεί να βρίσκονταν κοντά σε μια στρατηγική διείσδυση. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Στις αρχές Οκτωβρίου 2025, η Ρωσία κατέχει ελάχιστα ουκρανικά εδάφη παραπάνω από ό,τι τον Μάρτιο του 2025, και μόνο περίπου 1% της Ουκρανίας περισσότερο, σε σύγκριση με τον Νοέμβριο του 2022. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το ότι η Ρωσία, τρία χρόνια αργότερα, κατέχει λιγότερα εδάφη από ό,τι στις αρχές Σεπτεμβρίου 2022, στις παραμονές της πρώτης ουκρανικής αντεπίθεσης.

Η θερινή επίθεση ήρθε και πέρασε χωρίς στρατηγικά κέρδη για τον ρωσικό στρατό, όμως αυτό δεν είναι το χειρότερο πράγμα που συνέβη για τη Ρωσία. Το καλοκαίρι του 2025 έφερε πράγματι μια στρατηγική διείσδυση, αλλά από την αντίθετη πλευρά: η ικανότητα του ουκρανικού στρατού να χτυπάει στη ρωσική ενδοχώρα αυξήθηκε εκθετικά. Αναπτύσσοντας ολοένα και πιο αποτελεσματικά drones και επίσης πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς (Flamingo), η εγχώρια ουκρανική στρατιωτική τεχνολογία έχει σημειώσει θεαματική πρόοδο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αξιοποιώντας τη δυτική οικονομική βοήθεια πολύ καλύτερα από ό,τι οποιοσδήποτε προέβλεπε.

Ακολουθώντας μια ευφυή στρατηγική, ο ουκρανικός στρατός στοχεύει στην οικονομική βάση της ρωσικής πολεμικής μηχανής, βομβαρδίζοντας συστηματικά ρωσικά διυλιστήρια. Στις 25 Αυγούστου, το Reuters ανέφερε ότι περίπου το 17% της ρωσικής διυλιστικής ικανότητας είχε ανασταλεί, και οι ζημιές συνέχισαν να διευρύνονται κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου. Τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου, πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των Institute for the Study of War, Washington Post, ΒBC και ανεξάρτητων ρωσικών πηγών, ανέφεραν ότι η ρωσική ικανότητα διύλισης έχει μειωθεί κατά 38%, κυρίως λόγω των ουκρανικών βομβαρδισμών εναντίον περισσότερων από των μισών μεγάλων ρωσικών διυλιστηρίων.

Την 1η Οκτωβρίου, ο Ρώσος αναπληρωτής πρωθυπουργός Αλεξάντερ Νόβακ παραδέχτηκε ότι αρκετές περιοχές της Ρωσίας αντιμετωπίζουν ελλείψεις βενζίνης, ενώ οι ρωσικές αρχές έχουν επιβάλει απαγορεύσεις εξαγωγών βενζίνης, όπως και όριο 30 λίτρων ανά άτομο στην Κριμαία. Σε μια αδιανόητη εξέλιξη, η Ρωσία κατέληξε να εισάγει βενζίνη από τη Λευκορωσία και ασιατικές χώρες, αδυνατώντας να καλύψει ακόμη και τις δικές της ανάγκες. Ταυτόχρονα, τα ζωτικής σημασίας έσοδα από την εξαγωγή διυλισμένων πετρελαιοειδών προϊόντων, που αποτελούσαν πυλώνα της ρωσικής οικονομίας για δεκαετίες, έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.

Το πλήγμα στις ρωσικές εξαγωγές βενζίνης από τους ουκρανικούς βομβαρδισμούς και η πίεση του Τραμπ κατά των ρωσικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, ανοίγουν την πιθανότητα μιας ακόμη βαθύτερης κρίσης για τη ρωσική οικονομία.

Πλήγμα στις ρωσικές εξαγωγές

Η Ρωσία συνεχίζει να έχει σημαντικά έσοδα από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, κυρίως λόγω των εκπτώσεων στις τιμές που έχει αναγκαστεί να κάνει, ειδικά προς την Κίνα, την Ινδία και την Τουρκία. Ωστόσο, αυτή η σανίδα σωτηρίας δέχεται επίσης επίθεση, από την αυξανόμενη πίεση που ασκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στους αγοραστές ρωσικού αργού πετρελαίου, και κυρίως στην Ινδία. Η επιβολή περαιτέρω δασμών τον Αύγουστο και οι απειλές για ακόμη πιο αυστηρές δευτερογενείς κυρώσεις, θέτουν σε βάθος χρόνου σε κίνδυνο τη συνέχιση των ρωσικών εξαγωγών στα σημερινά επίπεδα. Την ίδια στιγμή, η τιμή του αργού πετρελαίου ούτως ή άλλως πέφτει σταθερά τον τελευταίο χρόνο, μειώνοντας το περιθώριο κέρδους για το Κρεμλίνο.

Το πλήγμα στις ρωσικές εξαγωγές βενζίνης από τους ουκρανικούς βομβαρδισμούς και η πίεση του Τραμπ κατά των ρωσικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, ανοίγουν την πιθανότητα μιας ακόμη βαθύτερης κρίσης για τη ρωσική οικονομία. Το πρόβλημα για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι σοβαρό, καθώς η στρατηγική ικανότητα της Ουκρανίας να πλήττει βαθιά εντός του ρωσικού εδάφους με ακρίβεια δεν μπορεί παρά να αυξηθεί, ακόμα και χωρίς την παράδοση των πυραύλων Tomahawk από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία συζητείται αυτές τις μέρες.

Επίσης, ακόμη περισσότερο ανησυχητική για τη Ρωσία από μια πιθανή παράδοση πυραύλων Tomahawk, είναι ίσως η δήλωση του Τραμπ κατά τη συνάντησή του με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντιμίρ Ζελένσκι, μετά την ομιλία του στον ΟΗΕ στις 23 Σεπτεμβρίου. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ανακτήσει ολόκληρη την επικράτειά της, καθώς η ρωσική οικονομία καταρρέει. Επιπλέον, στις 2 Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος εξουσιοδότητε τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ να δίνουν βοήθεια στους Ουκρανούς για χτυπήματα και εντός της Ρωσίας, ενώ κατά την ομιλία του στο Κουάντικο προς την ανώτατη ηγεσία των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στις 30 Σεπτεμβρίου, ανέφερε ότι είχε πρόσφατα στείλει ένα ή δύο πυρηνικά υποβρύχια κοντά στις ρωσικές ακτές ως απάντηση σε απειλές πυρηνικής κλιμάκωσης.

Πρόσθεσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πολύ ανώτερη πυρηνική ισχύ και ότι οι Ρώσοι πρέπει να εγκαταλείψουν παρόμοιες σκέψεις. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι με αυτόν τον τρόπο απάντησε εκ των προτέρων και σε πιθανές κινδυνολογίες για το πράσινο φως και την υποστήριξή του προς τους ουκρανικούς στρατηγικούς βομβαρδισμούς εντός της Ρωσίας.

Ο Ζελένσκι, παρά  την «κατσάδα» από Τραμπ-Βανς κάπου τον Μάρτιο, αλλά και το ραντεβού μες στο καλοκαίρι, φαίνεται να έχει οδηγήσει στρατιωτικά την Ουκρανία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Πολύ διαφορετικές οι συνθήκες για τη Ρωσία τώρα

Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται σαφές ότι οι πρόσφατες ρωσικές υπερπτήσεις στον εναέριο χώρο ευρωπαϊκών χωρών είχαν στόχο να σπείρουν φόβο στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, ως απεγνωσμένη προσπάθεια από πλευράς Πούτιν να σταματήσει η δυτική οικονομική στήριξη στην Ουκρανία. Ωστόσο, η άμεση απάντηση του Τραμπ ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει απλώς να καταρρίψουν τα ρωσικά drones ή αεροπλάνα αν επιχειρήσουν ξανά κάτι ανάλογο, εξουδετέρωσε και αυτή την απόπειρα.

Καθώς προχωρά το φθινόπωρο, η Ρωσία βρίσκεται σε κρίσιμη οικονομική κατάσταση, όντας πλήρως εξαρτημένη από την Κίνα και τις εξαγωγές αργού πετρελαίου σε λίγες επιπλέον χώρες, όπως η Ινδία και η Τουρκία, με την ικανότητα διύλισής της να μειώνεται και χωρίς να σημειώνει στρατηγικά κέρδη στο μέτωπο. Ο ρωσικός λαός αρχίζει να βιώνει ημέρες που θυμίζουν την κομμουνιστική παρακμή, με ουρές και ελλείψεις βασικών αγαθών, ενώ ένας τελματωμένος και ατυχής πόλεμος κανιβαλίζει τη ρωσική οικονομία.

Το ακόμη χειρότερο είναι ότι αυτός ο πόλεμος έχει ήδη προκαλέσει πολλαπλάσιους νεκρούς Ρώσους στρατιώτες από εκείνον του Αφγανιστάν καθόλη τη δεκαετία του ’80 – 134.125 ταυτοποιημένους ως τις πρώτες μέρες του Οκτωβρίου, ενώ εκτιμάται ότι ο πραγματικός αριθμός ήταν από 197.100 ως 284.700 ως τις αρχές Σεπτεμβρίου (BBC/Mediazona). Επιπλέον, οι επιπτώσεις του είναι ορατές όχι μόνο έμμεσα, αλλά και με πολύ ζωντανές εικόνες ρωσικών διυλιστηρίων στις φλόγες μετά από ουκρανικές επιθέσεις. Ρώσοι πολίτες αναρτούν καθημερινά σχετικά βίντεο στο διαδίκτυο, παρά τις προσπάθειες απαγόρευσης του καθεστώτος.

Οι παλαιότερες κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της κυβέρνησης Μπάιντεν δεν είχαν αποφασιστικό στρατηγικό αντίκτυπο, γιατί η Ρωσία βρήκε εναλλακτικές διαδρομές για τις εξαγωγές βενζίνης και αργού πετρελαίου, διατηρώντας έτσι τη ρευστότητά της. Επιπλέον, ο φόβος και ο δισταγμός τους να δώσουν στους Ουκρανούς την ικανότητα πληγμάτων στη ρωσική ενδοχώρα, διατηρούσε ένα στρατιωτικό πλεονέκτημα για τους Ρώσους. Τον Οκτώβριο του 2025, οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Οι Ουκρανοί έχουν αναπτύξει την ικανότητα να πλήττουν τη Ρωσία στο εσωτερικό της μόνοι τους, και τη χρησιμοποιούν στοχεύοντας τη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία, έχοντας την υποστήριξη και κάλυψη της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο χειμώνας υπήρξε καθοριστικά θετικός παράγοντας για τη Ρωσία σε κομβικές στιγμές της στρατιωτικής ιστορίας. Ωστόσο, ο χειμώνας που έρχεται μοιάζει να προμηνύεται βαρύς για τον Πούτιν και το καθεστώς του.

* Ο Σωτήριος Φ. Δρόκαλος είναι διεθνολόγος και ιστορικός. Μπορείτε να ενημερωθείτε για το συγγραφικό έργο και το βιογραφικό του στους ιστοτόπους www.drokalos.com (αγγλικά) και www.sotiriosdrokalos.com (αρχείο παλαιότερων δημοσιεύσεων στα ελληνικά και ιταλικά).

TAGS :
ουκρανία πόλεμος ρωσία

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook