Intersex: Γιατί είναι αδόκιμος ο όρος ερμαφρόδιτο και ποια είναι η σωστή λέξη στα ελληνικά

Η θεία Σταματίνα στις «Σέρρες», δεν είναι μια καρικατούρα, αλλά ένας χαρακτήρας που αγγίζει. Και μας υπενθυμίζει πως πίσω από κάθε ταμπέλα κρύβεται μια ιστορία, μια ζωή που αξίζει σεβασμό.

Στο πρόσφατο επεισόδιο της σειράς «Σέρρες» του Γιώργου Καπουτζίδη, η θεία Σταματίνα —ένας ιδιαίτερος και τρυφερά παρουσιασμένος χαρακτήρας— έρχεται να φέρει στο προσκήνιο μια πραγματικότητα που συχνά παραμένει αόρατη: αυτή των intersex ατόμων.

Πρόκειται για ανθρώπους που γεννιούνται με χαρακτηριστικά φύλου που δεν εντάσσονται εύκολα στις συμβατικές κατηγορίες «άνδρας» ή «γυναίκα». Κι όμως στα σχόλια στα social media διαβάσαμε κατά κόρον ανθρώπους να γράφουν «γιατί δεν χαρακτηρίζετε τα άτομα αυτά στα ελληνικά, με την καθιερωμένη λέξη “ερμαφρόδιτο”».

Ο όρος αυτός, παρότι έχει μυθολογική προέλευση και μια κάποια ποιητικότητα σε θεωρητικό/ γλωσσικό επίπεδο, δεν ανταποκρίνεται στις σημερινές επιστημονικές και κοινωνικές πραγματικότητες. Ο όρος “ερμαφρόδιτος” παραπλανεί, γιατί δημιουργεί την εντύπωση ενός «διπλού φύλου» που ωστόσο δεν υπάρχει.

Ο «Ερμαφρόδιτος» ήταν στη μυθολογία το αποτέλεσμα της ένωσης του Ερμή και της Αφροδίτης, μια μορφή με ανδρικά και γυναικεία χαρακτηριστικά. Η λέξη, όσο ρομαντική κι αν ακούγεται, σήμερα θεωρείται ανακριβής και ενίοτε στιγματιστική. Χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες με τρόπο που άφηνε υπαινιγμούς για «ανωμαλία», παραγνωρίζοντας την πολυπλοκότητα της φύσης και της ανθρώπινης βιολογίας.

Ο «Ερμαφρόδιτος» ήταν στη μυθολογία το αποτέλεσμα της ένωσης του Ερμή και της Αφροδίτης, μια μορφή με ανδρικά και γυναικεία χαρακτηριστικά. Η λέξη, όσο ρομαντική κι αν ακούγεται, σήμερα θεωρείται ανακριβής και ενίοτε στιγματιστική.

Τι είναι η «θεία Σταματίνα»  στις Σέρρες και πώς χαρακτηρίζεται

Ένα intersex άτομο δεν είναι «50-50» άνδρας και γυναίκα, αφού κάτι τέτοιο δεν ισχύει βιολογικά. Δεν υπάρχει δηλαδή άνθρωπος που να διαθέτει πλήρως ανεπτυγμένα και λειτουργικά γεννητικά όργανα και των δύο φύλων ταυτόχρονα.

Τα intersex άτομα μπορεί να έχουν ένα σύνολο χαρακτηριστικών (χρωμοσωμικά, ορμονικά ή ανατομικά) που δεν εντάσσονται εύκολα στις τυπικές κατηγορίες «αρσενικό» ή «θηλυκό». Η ποικιλομορφία αυτή δεν συνεπάγεται «μοιρασιά» ανάμεσα στα δύο φύλα, αλλά μια μοναδική βιολογική πραγματικότητα που διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Η θεία Σταματίνα δεν είναι μια καρικατούρα, αλλά ένας χαρακτήρας που αγγίζει. Και μας υπενθυμίζει πως πίσω από κάθε ταμπέλα κρύβεται μια ιστορία, μια ζωή που αξίζει σεβασμό. Όταν μιλάμε για ανθρώπους, έχει σημασία να προσέχουμε τις λέξεις. Όχι όμως μόνο για λόγους πολιτικής ορθότητας, αλλά γιατί και η γλώσσα μας έχει τη δική της αξία και ευθύνη. Γι αυτό εμείς στο Andro θα βάζουμε στο εξής δίπλα στον όρο intersex και έναν άλλο ελληνικό όρο.

Ένα intersex άτομο δεν είναι «50-50» άνδρας και γυναίκα, αφού κάτι τέτοιο δεν ισχύει βιολογικά. Δεν υπάρχει δηλαδή άνθρωπος που να διαθέτει πλήρως ανεπτυγμένα και λειτουργικά γεννητικά όργανα και των δύο φύλων ταυτόχρονα.

Ο όρος διαφυλικό άτομο περιγράφει τη βιολογική αυτή ποικιλομορφία χωρίς να την φορτίζει με αρνητικές ή παραπλανητικές σημασίες. Και χωρίς να είναι στα αγγλικά. Πρέπει, βέβαια, να ξέρουμε ότι ο όρος διαφυλικό διαφέρει από το διεμφυλικό που χαρακτηρίζει τα trans άτομα.

Ας λέμε λοιπόν «intersex – διαφυλικό» ή ακόμα καλύτερα «διαφυλικό (intersex)» άτομο. Η γλώσσα εξελίσσεται μαζί με την κοινωνία — και μέσα από ήπιες, αλλά ουσιαστικές αλλαγές, μπορούμε να κάνουμε τον δημόσιο λόγο πιο περιεκτικό, πιο ακριβή και τελικά, λίγο πιο ανθρώπινο.

TAGS :
Γιώργος Καπουτζίδης σειρά σέρρες

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook