Τι μπορεί να διδαχθεί η Αθήνα από τον βρετανικό αστικό καλλωπισμό;

Στο Gloucester, στα νοτιοδυτικά της Αγγλίας, η πρωτοβουλία Rainbow Streets έχει μεταμορφώσει ολόκληρες σειρές από παλιά, μονόχρωμα σπίτια σε πολύχρωμους πίνακες.

Στην καρδιά ορισμένων βρετανικών πόλεων συντελείται τα τελευταία χρόνια μια μικρή επανάσταση — ούτε πολιτική, ούτε τεχνολογική, αλλά αισθητική. Μία ομάδα ανθρώπων από την πολυτραγουδισμένη «κοινωνία των πολιτών» βλέπει ομορφιά εκεί όπου άλλοι βλέπουν εγκατάλειψη και γκρίζο. Μεταμορφώνει το τετριμμένο σε μαγευτικό. Ο λόγος για το δίκτυο Create Streets και παρεμφερείς πρωτοβουλίες, που αναζωογονούν τις γειτονιές του ταλαιπωρημένου και υπερφορτωμένου Λονδίνου — και προσφέρουν, ταυτόχρονα, ένα πολύτιμο παράδειγμα για πόλεις όπως η Αθήνα.

Φανταστείτε ένα σκοτεινό στενό, γεμάτο σκουπίδια και ξεχασμένα γκράφιτι. Γνώριμη εικόνα, σωστά; Τώρα, φανταστείτε το ίδιο πέρασμα γεμάτο χρώμα, με τοίχους ζωγραφισμένους από καλλιτέχνες της γειτονιάς, λουλούδια στις άκρες και κόσμο που το διασχίζει για τη χαρά της διαδρομής. Αυτή η αλλαγή δεν είναι χίμαιρα. Έχει ήδη συντελεστεί σε δεκάδες βρετανικές συνοικίες — όχι χάρη σε κρατικά κονδύλια, αλλά επειδή οι ίδιοι οι κάτοικοι αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Δείτε, για παράδειγμα, τις φωτογραφίες «πριν» και «μετά» σ’ αυτό το άρθρο.

Κι όχι μόνο στην πρωτεύουσα της Γηραιάς Αλβιώνας. Στο Gloucester, στα νοτιοδυτικά της Αγγλίας, η πρωτοβουλία Rainbow Streets έχει μεταμορφώσει ολόκληρες σειρές από παλιά, μονόχρωμα σπίτια σε πολύχρωμους πίνακες. Η ιδέα ξεκίνησε από την Tash Frootko, η οποία έπεισε κατοίκους και δήμο να επενδύσουν — κυριολεκτικά — σε μια παλέτα χρωμάτων. Το αποτέλεσμα; Όχι μόνο ομορφιά, αλλά και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, αύξηση της επισκεψιμότητας και μια αίσθηση υπερηφάνειας για τη γειτονιά.

Σε άλλες πόλεις, τα άχαρα κουτιά ηλεκτροδότησης μετατράπηκαν σε μικρά έργα τέχνης. Καλλιτέχνες και συγγραφείς έβαψαν τις γκρίζες μεταλλικές επιφάνειες με ποιήματα, εικόνες και ιστορίες, δίνοντας χρώμα και φαντασία στην καθημερινότητα.

Αριστερά: η πολύπαθη Πανεπιστημίου πριν από πολλά χρόνια και δεξιά ένα σχέδιο ανάπλασής της (πολύ πριν σκαφτεί από τον πρώην Δήμαρχο Αθηναίων, Κώστα Μπακογιάννη). Κάτι που δείχνει ότι από παλιά υπήρχαν σκέψεις για αλλαγή της εικόνας της.

Μπορεί όμως η Αθήνα να υιοθετήσει αυτό το μοντέλο;

Η πρωτεύουσα μας έχει ασύλληπτη ιστορική κληρονομιά και είναι πόλος έλξης εκατομμυρίων τουριστών. Όμως, δεν παύει να φέρει τα σημάδια μιας πόλης κουρασμένης από την άναρχη αστικοποίηση, την κρίση και την έλλειψη φροντίδας. Το γνωρίζουμε όλοι και ας μην το παραδεχόμαστε, αποστρέφοντας το βλέμμα ή κλείνοντας ματιά, όπως απέναντι σε μία παλιά αγάπη που έχει χάσει τη νεανική ομορφιά της. Και όμως, η πανοραμική αθηναϊκή θέα, από τον Λυκαβηττό για παράδειγμα, μοιάζει με θάλασσα τσιμέντου, συχνά συγκρίσιμη με φαβέλες της Λατινικής Αμερικής. Μπορεί, άραγε, να «μετακενωθεί» το βρετανικό παράδειγμα στην Αθήνα;

Η απάντηση είναι «ναι» — υπό προϋποθέσεις. Πρώτον, χρειάζεται ενεργή συμμετοχή των κατοίκων. Ας ξεχάσουμε ή ας αγνοήσουμε το «κράτος-πατερούλη». Ο καλλωπισμός των δημόσιων χώρων δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά έργο του Δήμου· αν δεν αγκαλιάσει η ίδια η γειτονιά την αλλαγή, το αποτέλεσμα θα είναι επιφανειακό και πρόσκαιρο. Ο δημόσιος χώρος είναι περιουσία όλων μας και ως τέτοιον οφείλουμε να τον περιφρουρούμε. Δεύτερον, υπάρχει ανάγκη για ουσιαστική συνεργασία με τοπικούς καλλιτέχνες. Η Αθήνα έχει ταλέντο — από street artists μέχρι… ποιητές — που μπορεί να αποτυπώσει στους τοίχους τη μυθολογία, την ιστορία και τη σύγχρονη ζωή της πόλης.

Στην Αθήνα μπαζώσαμε τα ποτάμια μας. Όμως ακόμα και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει με μεγάλες κρατικές παρεμβάσεις.

Και μετά, είναι το πράσινο. Ή, μάλλον, η απουσία του, μία πονεμένη αθηναϊκή ιστορία. Το Παρίσι έχει διπλάσιους κήπους από την Αθήνα. Το Λονδίνο, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, θεωρείται σχεδόν «δάσος». Μία βόλτα στις δυτικές πλευρές της πόλης αρκεί να σας πείσει. Σκεφτείτε τώρα αποκεντρωμένες φυτεύσεις μεσογειακών φυτών, μικρούς κήπους σε κάθε συνοικία, σκιασμένα στέκια στα στενά και τις πλατείες.

Φανταστείτε έργα όπως αυτά του Gloucester, στην Κυψέλη ή στο Παγκράτι. Πρωτοβουλίες που «ντύνουν» με χρώμα τις κουρασμένες προσόψεις των πολυκατοικιών, που μετατρέπουν τα παραμελειμμένα στενά σε χώρους περιπάτου, κοινωνικής συνάντησης και πολιτιστικής έκφρασης.

Θα μου πείτε: «Κομίζω γλαύκα εις Αθήνας». Και ναι, η πόλη έχει ήδη κάνει βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση — όπως με την πρωτοβουλία Ανάπλαση. Όμως, αν θέλουμε πραγματική αλλαγή, χρειάζεται κάτι παραπάνω από αστικές αναπλάσεις και κρατικές εργολαβίες. Χρειάζεται φαντασία, κοινότητα και μια δόση θράσους.

Αυτό μας μαθαίνει η βρετανική εμπειρία: ότι οι μεγάλες αλλαγές ξεκινούν από μικρές, τοπικές, χειροποίητες παρεμβάσεις. Η ομορφιά δεν είναι πολυτέλεια. Είναι κοινωνικό κεφάλαιο. Με λίγη μπογιά, μεσογειακά φυτά και πολλή συμμετοχή, η Αθήνα μπορεί να ξαναβρεί τη λάμψη της — όχι ως μουσείο του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανή, ανθρώπινη και δημιουργική μητρόπολη.

Διαβάστε ακόμα: Τι είναι, τελικά, αυτά τα βρετανικά clubs;

TAGS :
Λονδίνο

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook