Τι θέλουμε να κάνουμε τελικά με τον Παρθενώνα;

Kανείς δεν θα έρθει να μας πάρει την Ακρόπολη.

Στην Ελλάδα οι κρίσεις ταυτότητας σπανίως εκδηλώνονται με νηφάλιες δηλώσεις πολιτιστικής στρατηγικής (τι είναι αυτό;). Αντίθετα, ξεσπούν με την εμφάνιση κάποιων drones σε σχήμα παπουτσιού που αιωρούνται στο πλαίσιο του ορίζοντα της Ακρόπολης. Το επόμενο βήμα, ίσως, να ήταν το ανέβασμα ενός μοντέλου της Adidas πάνω στον Ιερό Βράχο με το πόδι υψωμένο απέναντι στον Παρθενώνα, σε στάση ημίθεου ή influencer.  Και κάπου ανάμεσα στις αντιδράσεις, από τις ειρωνείες στο πάλαι ποτέ Twitter μέχρι τις επίσημες ανακοινώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, ξεπήδησε για άλλη μία φορά το μεγάλο, αμήχανο ερώτημα: Τι θέλουμε, τελικά, να κάνουμε με την Ακρόπολη και τις αρχαιότητές της;

Εναλλακτικές υπάρχουν, φυσικά. «Στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα», σύμφωνα με το cliché. Θέλουμε να την «αγιοποιήσουμε», να την κλείσουμε σ’ ένα ψυγείο συντήρησης και να μην την ακουμπάει τίποτε— ούτε η ατμοσφαιρική ρύπανση από την οποία είναι έμπλεη η Αθήνα; Ή να την «επικαιροποιήσουμε», να την παραδώσουμε στο φθηνό lifestyle και στα λογότυπα των εταιρειών που έχουν τα ίδια να μας πουν για την κλασική παιδεία όσα και οι διαφημίσεις του;

Η σύγκριση με το εξωτερικό είναι για άλλη μία φορά αναπόφευκτη και διδακτική. Στη Ρώμη, λόγου χάρη, το Κολοσσαίο δεν χρειάζεται διαφημιστική καμπάνια για την προώθησή του. Κι όμως, η χρήση του υπόκειται σ’ αυστηρούς, σχεδόν τελετουργικούς περιορισμούς. Ούτε παπούτσια, ούτε ρούχα, ούτε εντυπωσιοθηρικά βίντεο. Και εδώ που τα λέμε, το Κολοσσαίο, όσο και αν είναι χαραγμένο στη συλλογική μνήμη δεν είναι ούτε ίδιας αρχιτεκτονικής αξίας, ούτε πολιτιστικής σημασίας, ούτε χρήσης όμοιο με την Ακρόπολη: άρτος και θεάματα και μονομαχίες περιελάβανε…

Στην αντίπερα όχθη, η Γαλλία έχει δοκιμάσει με μεγαλύτερη τόλμη το πάντρεμα της τέχνης και των μνημείων: σκεφτείτε την πρόσφατη εγκατάσταση του Christo που τύλιξε την Αψίδα του Θριάμβου με υφάσματα. Σοκαριστικό για κάποιους, συγκινητικό για άλλους, αλλά ενταγμένο σε καλλιτεχνικό διάλογο, όχι προώθηση sneakers. Και πάλι θα πει κανείς, τι σχέση έχουν τα δύο μνημεία;

Πράγματι, ο Παρθενώνας δεν είναι ούτε θεματικό πάρκο, ούτε σετ για φωτογράφιση μόδας. Είναι το σύμβολο ενός πολιτισμού που οραματίστηκε την αρμονία, το μέτρο και τη συμμετρία και επηρέασε αρχιτεκτονικά, αισθητικά και φιλοσοφικά τη νεοτερικότητα. Με ποια επιχειρήματα θα πείσει η Ελλάδα τη διεθνή κοινή γνώμη για την επιστροφή των Μαρμάρων από το Βρετανικό Μουσείο, όταν αυξάνει τα εισιτήρια για το Μουσείο της Ακρόπολης και επιτρέπει εμπορικές διαφημίσεις πάνω σ’ αυτήν ή στο πλαίσιο της. Η πολυφορεμένη φράση του Σεφέρη έρχεται επίκαιρη: «Όπου και αν ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει.» Μόνο που στην προκειμένη περίπτωση δεν πρόκειται για ταξίδι, αλλά για το αντίθετό του: για μία στάση. Μία στάση πόζας και αυτοθαυμασμού, σε βάρος μίας ζώσας ιστορικής σιωπής.

Η Ακρόπολη δεν φωνάζει. Μένει ακίνητη, σαν να περιμένει, ίσως από ανία, ίσως από σοφία. Περιμένει να αποφασίσουμε αν τη θέλουμε μνημείο ή καμβά τουριστικού ναρκισσισμού. Θυμίζει λίγο εκείνο το παλιό γαλλικό γνωμικό που λέγανε οι γιαγιάδες μας:  «Qui trop embrasse, mal étreint» — όποιος προσπαθεί ν’ αγκαλιάσει τα πάντα, τελικά δεν κρατά τίποτε.

Ας είμαστε ξεκάθαροι: Δεν κινδυνεύει ο Παρθενώνας απ’ ένα αθλητικό παπούτσι. Κινδυνεύει από την πνευματική αναισθησία που τον αντιμετωπίζει είτε ως φόντο, είτε ως φετίχ. Κινδυνεύει όταν ξεχνάμε ότι το αρχαίο κάλλος δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο αλλά πνευματική πρόσκληση. Οι πέτρες αυτές δεν ζητούν να τις φωτογραφίσουμε αλλά να τις κατανοήσουμε.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι τι κάνει ή τι δεν κάνει μία εταιρεία στην Ακρόπολη. Το ερώτημα είναι: εμείς, ως συλλογικό σώμα, τι κάνουμε και τι θέλουμε; Αν η απάντηση είναι «τίποτε», δεν θα έρθει κανείς να μας πάρει την Ακρόπολη. Θα την έχουμε παραδώσει μόνοι μας, ένα story την φορά.

Διαβάστε ακόμα: Σημαντική απόφαση. Άνοιξε ξανά η πόρτα της Αγγλίας για τους νέους της Ευρώπης.

TAGS :
κόσμος

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook