Αντώνης Κούρκουλος: Ο mr. Art Athina για το παρόν και το αύριο της τέχνης

Ο Αντώνης Κούρκουλος εμπλέκεται με την Art Athina από το 2003 και τα τελευταία 3 χρόνια είναι ο γενικός διευθυντής του φεστιβάλ τέχνης.

«Δεν είμαι καλός στις συνεντεύξεις» θα μου πει μόλις με υποδέχεται στο εργοτάξιο του Ζαππείου, ο Αντώνης Κούρκουλος, γενικός διευθυντής της μεγάλης έκθεσης. Σε μερικές ώρες ανοίγει η Art Athina (18 – 22 Σεπτεμβρίου), η φουάρ αξιώσεων που παρουσιάζει τα έργα και τους καλλιτέχνες 72 γκαλερί, performances, ομιλίες, παράλληλες δράσεις και εκπαιδαυτικά workshops για παιδιά και κυρίως δίνει χώρο σε εκείνους που αγαπούν την τέχνη, συλλέκτες, καλλιτέχνες, φιλότεχνοι να βρεθούν κοντά. Σε αυτό το φθινοπωρινό ραντεβού που μοιάζει σαν προσκλητήριο στον πολύβουο βίο της πόλης που ξυπνά από την καλοκαιρινή του ραστώνη.

– Οι ημέρες της Art Athina είναι για εσάς ημέρες χαράς ή άγχους;

Είναι μια μεγάλη γιορτή. Γευόμαστε όλα όσα δουλεύαμε και προγραμματίζαμε το προηγούμενο διάστημα. Όλο το άγχος το ζήσαμε τότε.

– Για κάποιον που έχει ιδέα από τέχνη, τι είναι η Art Athina;

Ένας συμπυκνωμένος χώρος και χρόνος όπου όλες οι γκαλερί της Ελλάδας παρουσιάζουν τα καλύτερά δείγματα της ετήσιας παραγωγής μαζί με επιλεγμένες γκαλερί του εξωτερικού κι ένα ενδιαφέρον παράλληλο πρόγραμμα, το οποίο επιμελούνται κάθε χρονιά ανεξάρτητοι curators. Ο πυρήνας είναι πάντα τα μέλη του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης, στον οποίο ανήκει και η Art Athina που ιδρύθηκε το 1993.

– Μετρά πολλά χρόνια.

Ναι, ουσιαστικά μέχρι να δημιουργηθεί το ΕΜΣΤ, δεν υπήρχε κάποιος φορέας που να αναδεικνύει τη σύγχρονη τέχνη. Το 1993 τα μέλη του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης αποφάσισαν να κάνουν μια συντονισμένη κίνηση, την οποία ονόμασαν «Art Athina – Συνάντηση Σύγχρονης Τέχνης», με καταστατικό στόχο την προώθηση της σύχρονης τέχνης και την ανάπτυξη σχέσεων με φορείς και γκαλερί του εξωτερικού.

Στη φετινή Arrt Athina, οι επισκέπτες θα περιπλανηθούν σε 72 αίθουσες.

– Σε κάποιον που δεν έχει ιδέα από τέχνη, τι προσφέρει η Art Athina;

Η Art Athina παρουσιάζει το σύνολο της εικαστικής σκηνής. Θα μπορούσε κάποιος να μην ενδιαφέρεται για έναν καλλιτέχνη ή μια μονοθεματική έκθεση. Εδώ θα βρει δημιουργική πολυφωνία. Σκεφτείτε: 72 γκαλερί που κατά μέσο όρο παρουσιάζουν 10 καλλιτέχνες. Σίγουρα θα βρει κάτι που θα του κεντρίσει το ενδιαφέρον.

– Το Ζάππειον άλλαξε εντελώς την εικόνα της φουάρ. Η Art Athina περνάει μια φάση εξωστρεφή και φωτεινή.

Πράγματι. Έχει ενδιαφέρον να σας πω ότι το Ζάππειο αρχικά δημιουργήθηκε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Στο κληροδότημα όμως του Ευαγγέλη Ζάππα υπήρχε όρος σε αυτό το κτήριο να γίνεται η ετήσια έκθεση τέχνης της Ελλάδας. Από το 1904 μέχρι το 1975 εδώ γινόταν η Πανελλήνια Έκθεση Τέχνης. Η Art Athina είναι η μετεξέλιξή της.

– Βρήκε τον φυσικό της χώρο. Τα social media πόσο επηρεάζουν την παραγωγή τέχνης; Από την έμπνευση μέχρι την παραγωγή και την προβολή της.

Προσφέρουν μεγαλύτερη ορατότητα τόσο στους καλλιτέχνες όσο και στις γκαλερί. Τα κοινωνικά δίκτυα και το ίντερνετ έχει κάνει πιο εύκολη και τη δική μας δουλειά. Στιγμές αναρωτιέμαι πώς δούλευαν προ διαδικτύου.

– Ας μιλήσουμε για την ηλικία των καλλιτεχνών. Διαπιστώνω μια νεολαγνεία, μια τάση να αποθεώνουμε ολοένα και μικρότερους σε ηλικία καλλιτέχνες.

Παλιότερα αναζητούσαν καλλιτέχνες εγνωσμένης αξίας για να επενδύσουν και να τους έχουν στη συλλογή τους. Υπάρχει μια τάση στο παγκόσμιο συλλέγειν να αναζητούν ανερχόμενους καλλιτέχνες. Ενδεχομένως να έχει να κάνει με την οικονομική ύφεση. Γενικώς, η αγορά τέχνης παγκοσμίως δεν πηγαίνει καλά αυτήν την περίοδο. Ακόμη και μεγάλες γκαλερί που πριν πέντε χρόνια ένας νέος καλλιτέχνης δεν θα έμπαινε στο ρόστερ τους, ψάχνουν το νέο αίμα και παρουσιάζει τη δουλειά του στα 25 του, δεν περιμένει να καθιερωθεί.

– Τα social media και πάλι ανοίγουν ένα παράθυρο προς την καθιέρωση.

Ο κόσμος μας έχει έρθει στην παλάμη του χεριού μας. Δείτε το παράδειγμα του Παλαιστίνιου σχεδιαστή μόδας Αyham Ηassan που βρήκε τον δρόμο του στο Saint Martin College, τη χρηματοδότηση των σπουδών του και την καταξίωση μέσα από τα social media. Ένα reshare της Bella Hadid του έδωσε αυτόματα αναγνώριση.

H Art Athina ιδρύθηκε από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης το 1993 και αποτελεί μία από τις παλαιότερες φουάρ της Ευρώπης.

– Η τέχνη συντηρείται από το κεφάλαιο και στην αγορά έχει μπει μια νέα τάξη που επενδύει: start uppers και nouveau riches, άνθρωποι που έκαναν distort μια αγορά στην οποία είχαν πρόσβαση λιγότεροι.

Ναι όντως υπάρχει ένα μεγάλο άνοιγμα στην αγορά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τους σημερινούς τριαντάρηδες. Γι΄αυτό και ο εκπαιδευτικός ρόλος της Art Athina είναι σημαντικός. Δεν είναι μόνο οι πέντε ημέρες, είναι να γνωρίσει τις γκαλερί, να βρει εκείνες που τους ταιριάζουν, να θέλει να πάει και να δει το πρόγραμμά τους. Τα παιδάκια που έρχονται στη φουάρ και συμμετέχουν στις εκπαιδευτικές δράσεις μαθαίνουν να αγαπούν την τέχνη. Είναι μια στρατηγική κίνηση: να βάλει κάποιος την τέχνη στη ζωή του. Οι περισσότεροι άνθρωποι πηγαίνουν σε εκθέσεις μουσείων, όμως οι γκαλερί αλλάζουν έργα κάθε τρεις μήνες, οπότε αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες από 60 εκθέσεις που μπορεί κάποιος να πάει δωρεάν. Υπάρχει ακόμη κόσμος που ρωτά αν οι γκαλερί έχουν εισιτήριο.

– Υπάρχουν καλλιτέχνες που στο εδώ και τώρα ξεχωρίζετε;

Δεν θα ήθελα να αναφερθώ σε συγκεκριμένα ονόματα. Ο χρόνος θα δείξει την αξία κάθε καλλιτέχνη.

– Εσείς πώς βρεθήκατε να ασχολείστε με την τέχνη;

Το πρώτο μου πτυχίο ήταν Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Καποδιστριακό. Το πρώτο μεταπτυχιακό ήταν στην Πολιτιστική Διαχείριση όπου τη συστατική μου είχε συντάξει η τότε διευθύντρια της Art Athina, Μαρία Παναγίδου. Έκανα και δεύτερο μεταπτυχιακό στις Ψηφιακές Μορφές Τέχνης στην ΑΣΚΤ. Ως φοιτήτής, το 2003 ξεκίνησα να δουλεύω στο γραφείο της Μαρίας Παναγίδου, τότε διευθύντριας της Art Athina και μαζί με όλη την ομάδα πήγαμε το 2004 στην Arco της Μαδρίτης όπου η Ελλάδα ήταν η τιμώμενη χώρα. Από τότε αγαπούσα τη διοργάνωση.

– Κι έπειτα;

Μέχρι το 2016, που αποφάσισα να κάνω στροφή στην καριέρα μου και να ασχοληθώ με την τέχνη που πάντα ήθελα, ήμουν casting director για κινηματογράφο, διαφήμιση και θέατρο. Το έκανα επί 15 χρόνια. Ξεκίνησα να δουλεύεω παράλληλα με το πρώτο μου πτυχίο. Τότε είπα: «όταν πάρω το πτυχίο, θα σταματήσω για να ασχοληθώ με τον πολιτισμό». Μετά ήρθαν τα μεταπτυχιακά και ο στρατός και δεν το αποφάσιζα. Το 2016 είπα «ή τώρα ή ποτέ».

– Ήταν μια δύσκολη εποχή το 2016 για να αφήσετε ένα μονοπάτι και να ανακαλύψετε ένα νέο.

Ποτέ δεν είναι εύκολο όμως για μένα είχε έρθει το πλήρωμα του χρόνου. το ανέβαλα, με έπαιρνε το κύμα. Σκεφτόμουν πώς όποτε ήθελα, θα το έκανα. Το μέσα σου όμως δεν σε αφήνει. Υπάρχει ένα πολύ αγαπημένο έργο στο Μιλάνο, μια πέτρινη πλάκα που γράφει: «κάθε βήμα που έχω κάνει στη ζωή μου με οδήγησε εδώ τώρα». Όλα, αν κρίνουμε από το αποτέλεσμα, ήρθαν στον σωστό χρόνο. Δεν ξέρω πώς θα ήταν αλλιώς. Έτσι ξεκίνησα με τον οργανισμό NEON που παρουσίαζε τότε μια έκθεση της Μαρίνας Αμπράμοβιτς στο Μουσείο Μπενάκη κι έπειτα ήρθε η πρόταση από την Art Athina.

Η ισχυρή θεσμική παρουσία της Art Athina, φαίνεται σήμερα εξίσου από την ίδια την φουαρ, που φιλοξενεί ελληνικές και διεθνείς γκαλερί και από τις παράλληλες δράσεις και προγράμματα που πραγματοποιούνται καθόλη τη διάρκεια του έτους.

– Πώς φαντάζεστε την Art Athina στα επόμενα χρόνια;

Στόχος μας είναι να αποτελεί το πενθήμερο αυτό το αποκορύφωμα δράσεων που τρέχουν όλον τον χρόνο, όπως το pop up στο Intercontinental όπου άνοιξε ένας διάλογος με τα έργα της συλλογή του ίδιου του ξενοδοχείου. Επίσης, ανακοινώνουμε ότι η φουάρ του χρόνου από 1 με 6 Οκτωβρίου.

– Θα μπορούσε να ταξιδέψει κι έξω;

Είμαστε με το βλέμμα στο εξωτερικό και μάλιστα υπάρχει μια σκέψη να ταξιδέψει με έναν τρόπο στο εξωτερικό.

– Διαπιστώνω μια τάση, επιστροφή, αν θέλετε, στο φολκλόρ. Από την κεραμική και τα υφαντά, στα πανηγύρια και τη λαϊκή τέχνη εν γένει.

Δεν είναι μόνο ελληνικό το φαινόμενο. Οι παραδοσιακές τέχνες και τεχνικές δεν μας αφορούσαν παλιότερα. Τώρα πια είμαστε σε μια φάση όπου ο συγκερασμός του σύγχρονου με το παραδοσιακό έχει ουσία. Αν συνδυαστούν επιτυχώς, είναι μια ευτυχής συγκυρία. Από πέρυσι έχουμε και τη Biennale κεραμικής που ξεκίνησε στην Σαντορίνη και του χρόνου θα γίνει στην Ρόδο.

– Σε τι διαφέρει ο τεχνίτης από τον καλλιτέχνη;

Η πρόθεση και ο σκοπός για τον οποίο φτιάχνεις κάτι. Ένας μαρμαρογλύπτης  μπορεί να φτιάξει έναν φανταστικό νιπτήρα που όμως παραμένει ένα χρηστικό αντικείμενο. Αν όμως αλλάξει το πλαίσιο και υπάρχει από πίσω storytelling, η ανάγνωση του αντικειμένου ως έργου τέχνης από τον ίδιο και τους άλλους.

– Η προσωπική σας σχέση με την τέχνη πότε ξεκίνησε;

Θα ακουστεί κλισέ αλλά από τότε που γεννήθηκα. Ο παππούς μου ήταν ζωγράφος, οπότε υπήρχε  η τέχνη στο σπίτι, πηγαίναμε σε γκαλερί και στα μουσεία.

– Τι είναι για σας σύγχρονη τέχνη;

Πάντα η τέχνη επηρεάζεται από τις συνθήκες που ζούμε είτε θέλει ο καλλιτέχνης, είτε όχι. Υπάρχουν δυο μοτίβα: του καλλιτέχνης που ασχολείται με το επίκαιρο, τον προβληματίζει η εποχή του, να δώσει τη δική του ανάγνωση και υπάρχουν κι εκείνοι που προβληματίζονται και δουλεύουν πάνω στα αρχέγονα ερωτήματα που είναι πάντα καίρια. Υπό αυτό το πρίσμα, είμαστε μέσα στην εποχή.

Οι εκθεσιακοί χώροι θα είναι διαθέσιμοι για 5 ημέρες από τις 12 το πρωί μέχρι τις 9 το βράδυ.

– Το μέσο, ο τρόπος που δημιουργούν;

Πλέον είναι τα πάντα. Αν εμείς μεταφέραμε αυτό το τραπέζι και τη συζήτησή μας σ΄ένα μουσείο, θα ήταν μια περφόρμανς. Δεν κρίνεις την τέχνης βάσει του μέσου. Τα πάντα, υπό τις κατάλληλες συνθήκες θα μπορούσαν να γίνουν τέχνη.

– Εσείς ασχολείστε με την τέχνη;

Ζωγραφίζω. Είναι η πρόθεση και η ανάγνωση που δίνεις εσύ και οι άλλοι.  Η θέση και ο ρόλος που έχω το κάνουν πιο δύσκολο, είτε κάποιος αναγνωρίζει την εικαστική αξία είτε όχι. Δεν μπορώ να παρουσιάζομαι ως καλλιτέχνης και διευθυντής μαζί. Η αλλαγή δουλειάς μου πήρε 15 χρόνια. Θα μου πάρει άλλα σαράντα μέχρι να δείξω τη δουλειά μου.

* Πληροφορίες για την Art Athina που αρχίζει σήμερα, μπορείτε να βρείτε εδώ.

** Photo credits: Κωνσταντίνος Βαρώτσος

TAGS :
Art Athina γκαλερί πίνακες συνέντευξη

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook