Το Apollo wind spinner του Τζεφ Κουνς μονιμοποιήθηκε στην οροφή των παλιών σφαγείων

    Στην Ύδρα η φουτουριστική έκθεση του ΔΕΣΤΕ “Dream Machines” τοποθετεί -επιτέλους- τη συζήτηση για την επίδραση της τεχνολογίας στην ανθρώπινη δημιουργικότητα, σε ένα στέρεο, απτό πλαίσιο. Είναι μια διεθνής, σημαντική έκθεση που εξερευνά αν η τεχνολογία μπορεί να υπηρετήσει τον άνθρωπο, πώς μπορούμε να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε την ουτοπία, αντιτίθεται στην τεχνοφοβία και αν μη τι άλλο βάζει πολλά ερωτηματικά στους τεχνοσκεπτικιστές.

    Για να φτάσεις στην έκθεση, βάζεις σημάδι τον περίφημο πλέον Ήλιο του Jeff Koons και ακολουθείς τον πετρόκτιστο παραλιακό πεζόδρομο από το λιμάνι προς τα σφαγεία του ΔΕΣΤΕ. Το έδαφος υποδεικνύει τον σκοπό της ανάβασης, δεν ενδείκνυται για βιασύνη και ξεπέταγμα, ούτε όμως για αμεριμνησία.

    Το επικό γιοτ Guilty του Δάκη Ιωάννου σε καλωσορίζει και φέτος, δεμένο στο λιμάνι της Ύδρας.

    Την ημέρα της έναρξης είναι πολλοί καλλιτέχνες, επιμελητές, γκαλερίστ, συλλέκτες και απλοί προσκυνητές που ακολουθούν το βήμα και μοιράζονται την αγωνία για το περιεχόμενο της έκθεσης. Οι περισσότεροι έχουν έρθει αμέσως μετά την έκθεση της Βασιλείας. Λίγοι ξέρουν. Το επικό γιοτ Guilty του Δάκη Ιωάννου σε καλωσορίζει και φέτος, δεμένο στο λιμάνι της Ύδρας. Οι επιμελητές Daniel Birnbaum και Massimiliano Gioni περιμένουν πάνω στο ποδήλατο του Κατελάν που ηλεκτροδοτεί την έκθεση, τους πρώτους που θα κοιτάξουν πίσω απ’ τον αινιγματικό τίτλο Dream Machines, για τον οποίο άντλησαν έμπνευση απ’ τη Dreamachine του Brion Gysin.

    Chalk & Cheese, 2022, Ηλεκτρονικός μηχανισμός, ακρυλικό, σιλικόνη, περούκες.

    Μπαίνοντας στην αίθουσα, η στροβοσκοπική συσκευή του Βρετανού καλλιτέχνη είναι το πρώτο που παρατηρείς, αφού το τρεμοπαίξιμο του φωτός αποκαλύπτει σταδιακά τα εκθέματα μέσα στη σκοτεινή αίθουσα. Αν κανείς εστιάσει στην κυλινδρική κατασκευή που βασίζεται σε πρωτότυπα σχέδια του Gysin, ενδεχομένως να απολαύσει τα ερεθίσματα ευδαιμονίας που υπόσχεται.

    Είναι αδύνατο να μην σταθείς να παρατηρήσεις το ανθρωποειδές του Γεωργιανού Andro Wekua, βγαλμένο απευθείας από το καστ του Ex Machina.

    Στο πάτωμα κινείται αυτόνομα το ηλεκτρικό φίδι της Pamela Rosenkranz. Δε χρειάζεται να τρομάξεις, αρκεί να γνωρίζεις ότι ανταποκρίνεται σε ένα αόρατο και διαρκώς μεταβαλλόμενο “μετεωρολογικό σύστημα” ηλεκτρονικών σημάτων, το οποίο δημιουργείται από την πληθώρα των ενσύρματων συσκευών και την κινητή τεχνολογία των επισκεπτών.

    Andro Wekua, Untitled, 2014.

    Μια ειδοποίηση από ένα email, ένα smartwatch που αναφέρει τον ημερήσιο αριθμό βημάτων του μπορεί να προκαλέσουν κίνηση. Αποτελείται από 1,3 μέτρα κινητήρων, αισθητήρων και ημιαγωγών, επενδυμένα με ένα ανακλαστικό τρισδιάστατα εκτυπωμένο δέρμα, στο οποίο έχουν χαραχθεί κλίμακες με μια τεχνική δανεισμένη από την ιαπωνική τέχνη του kirigami (κοπή χαρτιού). Παρόλο που το ρομπότ είναι προϊόν της ψηφιακής εποχής, φέρει και βαθιά πολιτιστική μνήμη.

    Στον τοίχο υπάρχει ένα κολάζ αφιερωμένο στον Άλαν Τούρινγκ που διακηρύττει ότι το ίδιο το ανθρώπινο σώμα είναι μια μηχανή, μαζί με σχέδια πάνω σε αυτό. Γύρω διάφορες οθόνες παίζουν φιλμ υψηλής αισθητικής και καλλιτεχνικής αξίας, αλλά είναι αδύνατο να μην σταθείς να παρατηρήσεις το ανθρωποειδές του Γεωργιανού Andro Wekua, βγαλμένο απευθείας από το καστ του Ex Machina, που στέκεται κάπως άβολα με το κεφάλι του ακουμπισμένο πάνω σε μια γυάλινη πλάκα.

    Το ρομποτικό του χέρι θα μπορούσε (και ίσως το κάνει) να μας προσφέρει ότι χρειαζόμαστε, το όμορφο παρουσιαστικό του ότι φαντασιωνόμαστε, παρόλα αυτά οι άνθρωποι -όλο και περισσότερο- ζητούν τη μηχανική του κεφαλήν επί πίνακι.

    Το στενόχωρο περιβάλλον θυμίζει περισσότερο το εργαστήριο του Φράνκενσταιν παρά ένα συμβατικό χώρο τέχνης.

    Η ίδια έκθεση δε θα είχε τα ίδια μηνύματα αν δε λάμβανε χώρα εκεί, αν περιοριζόταν σε έναν καθαρά βιομηχανικό ή σε έναν πολύ φουτουριστικό χώρο.

    Τότε, αφού ξεκινήσεις να εγκλιματίζεσαι με το στενόχωρο περιβάλλον που θυμίζει περισσότερο το εργαστήριο του Φράνκενσταιν παρά ένα συμβατικό χώρο τέχνης, συστήνεται να ανοίξεις την αφύλακτη πόρτα, εκείνη που οδηγεί στο πίσω μέρος των Σφαγείων και σε μια νέα εμπειρία που προσφέρει η έκθεση. Η επαναφορά στο φυσικό τοπίο και το φυσικό φως είναι παράξενη και ήπια ταυτόχρονα.

    Ακριβώς απ’ έξω περιμένει ένα κουτί που μοιάζει σα να ξέφυγε απ’ τα μπαγκάζια κάποιου μάγου και θυμίζει κόλπο διαφυγής. Στην πραγματικότητα, μπορεί να σε κρατήσει παγιδευμένο. Μπαίνεις μέσα αν θες να διατηρήσεις παραπάνω την πρότερη αίσθηση του σκότους, την παρατήρηση της ζωής από ένα μικρό παράθυρο.

    Διαφορετικά, κατεβαίνεις τα υπόλοιπα σκαλιά για να φτάσεις στο τελευταίο μέρος της έκθεσης, ένα μνημείο απελευθέρωσης και τεχνοσεξουαλικότητας*.

    Στην κορυφή της μικρής αποθήκης, στέκεται ένα από τα δύο έργα της Judith Hopf, ένας άνθρωπος από τσιμέντο που τραβάει selfie. Το γλυπτό που είναι σε φυσικό μέγεθος είναι σαφώς ένα παιγνιώδες και ειρωνικό σχόλιο της καλλιτέχνιδας ως προς την υποβοήθηση της τεχνολογίας στην εξάπλωση του ναρκισσισμού (σαν άλλο selfie stick, ίσως). Ωστόσο, αξίζει μεγαλύτερης προσοχής, δεδομένου ότι μπροστά και γύρω του απλώνεται ένα μαγικό φυσικό τοπίο, που δύσκολα απαθανατίζεται από κάμερες.

    Pamela Rosenkranz, Healer (Waters). Ρομπότ, μονάδες ελέγχου πλακέτας κυκλώματος, φως LED, τρισδιάστατη εκτύπωση κεφαλής και ουράς, δέρμα Kirigami.

    Η τεχνοσεξουαλικότητα αναφέρεται στην αλληλεπικάλυψη μεταξύ της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και της τεχνολογίας.

    Έξω απ’ την αποθήκη, μπορεί κανείς να διαβάσει ένα συμβόλαιο που συνέθεσε η ίδια καλλιτέχνις, μεταξύ των ανθρώπων και του υπολογιστή, εμπνεόμενη από το “Contrat social de l’Homme et de la Femme“** της Olympe de Gouges, που γράφτηκε το 1789 και το Viva Activa της Hannah Arendt. Πρόκειται ουσιαστικά για μια σειρά από «δηλώσεις ανεξαρτησίας», αναγκαίες υπό το πρίσμα των πιθανών νέων σχέσεων που θα έχουμε με τις ευφυείς συσκευές και τις μηχανές παραγωγής εικόνων χρησιμοποιούμε για να επικοινωνούμε. Ένα σχόλιο για το γεγονός ότι το μέσο γίνεται και ο σκοπός.

    Σε έναν τοίχο βρίσκεις ένα κολάζ αφιερωμένο στον Άλαν Τούρινγκ.

    Αυτό το κομμάτι της έκθεσης ολοκληρώνεται με ένα έργο του Takis που αναπαριστά ένα αναλογικό καντράν τηλεφώνου που βρίσκεται μέσα στην αποθήκη, και ένα βίντεο διπλής προβολής της Cao Fei, το οποίο και σε μαγνητίζει, επισημαίνοντας έτσι την επικράτηση της ψηφιακής έναντι της αναλογικής εποχής.

    Το μυαλό σου οδηγείται αναπόφευκτα σε σκέψεις που αφορούν τη σύγκλιση του ανθρώπου με την τεχνολογία και τις μηχανές.

    Στο σύντομο βίντεο απεικονίζεται ένα avatar που μοιάζει να έρχεται προς το μέρος σου. Στη μια οθόνη προβάλλεται το πρόσωπο του και στην άλλη τα άκρα του, πλοκάμια χταποδιού. Αν παρ’ ελπίδα αυτό σε ξεσηκώσει, και κάνεις δυο βήματα πίσω, χωρίς να τραβήξεις το βλέμμα σου απ’ τις οθόνες, βρίσκεσαι ξανά σε ένα ειδυλλιακό τοπίο στην ακροθαλασσιά πλάι στα βράχια, σ’ ένα σημείο που στη συλλογική μνήμη είναι συνυφασμένο με πρώιμες -και μη- ρομαντικές στιγμές. Το μυαλό σου οδηγείται αναπόφευκτα σε σκέψεις που αφορούν τη σύγκλιση του ανθρώπου με την τεχνολογία και τις μηχανές.

    Ανεβαίνοντας ξανά τα σκαλιά, υπό το βλέμμα του Apollo Wind Spinner, όπως είναι το επίσημο όνομα του μεγαλοπρεπούς και χαρακτηριστικού πια γλυπτού για το νησί, απολαμβάνεις μια αίσθηση ισορροπίας. Η ίδια έκθεση δε θα είχε τα ίδια μηνύματα αν δε λάμβανε χώρα εκεί, αν περιοριζόταν σε έναν καθαρά βιομηχανικό ή σε έναν πολύ φουτουριστικό χώρο. Μπορεί να έχεις καταναλώσει μια γενναία δόση τεχνολογίας, πειραματισμού και μηχανών, όμως δεν αισθάνεσαι βαρύς, νιώθεις απόλυτα το φυσικό περιβάλλον. Συνυπάρχουν αρμονικά.

    *Η τεχνοσεξουαλικότητα αναφέρεται στην αλληλεπικάλυψη μεταξύ της ανθρώπινης σεξουαλικότητας και της τεχνολογίας. Η διατύπωση της βασίζεται σε μια εκτεταμένη πολιτισμική έννοια, στην οποία η τεχνολογία θεωρείται ως μια κοινωνική δύναμη που διαμορφώνει ή διαμορφώνει την ανθρώπινη σεξουαλικότητα.

    **Κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ του άνδρα και της γυναίκας

     

    //Ώρες λειτουργίας: καθημερινά, 11:00–13:00 & 19:00–22:00 | Τρίτη κλειστά (με εξαίρεση την Τρίτη 20 Ιουνίου)
    Τοποθεσία: Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, Σφαγεία Ύδρας.

     

    Διαβάστε ακόμα, Ηλίας Καφούρος: «Η μόνη μεταμόρφωση που μπορούμε να πετύχουμε είναι όταν νιώσουμε ότι αγαπάμε».

     

     

    x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

    Button to top