Μια εξαιρετική πρωτοβουλία στην Κω: ένα μικρό φεστιβάλ με μεγάλη απήχηση

Στο ευρύ πλατύσκαλο στην είσοδο του κτιρίου εγκαταστάθηκε ένα κουαρτέτο με πρωτότυπη σύνθεση.

Εύλογη και απολύτως καλοδεχούμενη υπήρξε η πρωτοβουλία για μία μικρή φεστιβαλική δράση που ξεπερνάει το αμιγώς τοπικό επίπεδο και εκτείνεται με απλά μέσα – βασικότερο και πολυτιμότερο από τα οποία είναι η συνεργασία – σε περιφερειακό επίπεδο, ενώνοντας με τους ήχους της μουσικής δωματίου δύο από τα ομορφότερα και μεταξύ τους τόσο διαφορετικά νησιά του Αιγαίου, την Κω και την Πάτμο. Πρωτοβουλία που αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο από την επιλογή να συμμετέχουν όχι μόνο εξαίρετοι μουσικοί προσκεκλημένοι από την Αθήνα, αλλά και οι τοπικές καλλιτεχνικές δυνάμεις, στις δύο συναυλίες που δόθηκαν πρώτα στο νησί του Ιπποκράτη και επαναλήφθηκαν αμέσως μετά στο νησί του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.

Αφορμή ένα γεγονός οικουμενικής εμβελείας, οι εορτασμοί για τα 25 Χρόνια από την ένταξη της Ιεράς Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, του Σπηλαίου της Αποκάλυψης και του Ιστορικού Κέντρου (Χώρα) της Πάτμου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, που πραγματοποιήθηκαν στο νησί στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου 2024. Αλλά ας ξαναζήσουμε αυτές τις ημέρες με τη χρονολογική τους σειρά.

Το μουσικό πρόγραμμα χαρακτήριζε μια ευρεία μεσογειακότητα, υπό την έννοια ότι η Νότια Αμερική μέσω της Ισπανικής επιρροής έχει υιοθετήσει αλλά και διοχετεύσει γεύσεις και αισθήσεις από και προς τη Μεσόγειο.

Το βράδυ της 11ης Σεπτεμβρίου (μια ημερομηνία που έχει αρχίσει να γίνεται κανονική… ) και αφότου ο ήλιος είχε φωτίσει το υπέροχο και μοναδικό τοπίο γύρω από το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω (ΔΙΙΚ), στο ευρύ πλατύσκαλο στην είσοδο του κτιρίου εγκαταστάθηκε ένα κουαρτέτο με πρωτότυπη σύνθεση: Ζαχαρίας Ταρπάγκος και Άννα Κίφου (φλάουτο), Τάνια Σικελιανού, μουσικος με έδρα πλέον την Κω (βιολί), και Μστίσλαβ Ρέζιτς (κιθάρα), γεννημένος στην Κροατία που πλέον όμως ζει και εργάζεται στην Ελλάδα – για να μας παίξουν μουσική δωματίου από την Ελλάδα, την Νότια Αμερική και την Ισπανία.

Το μουσικό πρόγραμμα χαρακτήριζε μια ευρεία μεσογειακότητα, υπό την έννοια ότι η Νότια Αμερική μέσω της Ισπανικής επιρροής έχει υιοθετήσει αλλά και διοχετεύσει γεύσεις και αισθήσεις από και προς τη Μεσόγειο σε πολλά επίπεδα (αρκεί να θυμηθούμε ότι οφείλουμε το κοκκινιστό και την αγγουροτομάτα στο χιτομάτε, ένα φρούτο από την κεντρική Αμερική που προασαρμόστηκε στο δικό μας κλίμα), μεταξύ των οποίων και η μουσική. Το πρόγραμμα περιέλαβε έργα του 20ου αιώνα και χαρακτηρίστηκε από την ευρηματική σύμπραξη του ασυνήθιστου και δυνάμει αλληλεπικαλυπτικού συνδυασμού από τρία σοπράνο όργανα και της πολυφωνικής κιθάρας.

Η αντίθεση ηχοχρωμάτων μεταξὐ βιολιού και φλάουτων επάνω στην αρμονική δεσιά της κιθάρας εμφατικά έφεραν την προσοχή στα βασικά θέματα στους δύο Ελληνικούς Χορούς του Νίκου Σκαλκώτα, που άνοιξαν (Ηπειρώτικος) και έκλεισαν (Κλέφτικος) τη βραδιά. Η επιπλέον χρήση ενός πίκολο ή ενός άλτο φλάουτου θα είχαν πιθανώς εμπλουτίσει το αποτέλεσμα, αν και προσθέτοντας κάποιο βαθμό οργανωτικής δυσκολίας. Στο Entr’ acte του Jacques Ibert για φλάουτο και άρπα ή κιθάρα (μία ακόμα συμβολή στη μακρά παράδοση ισπανικής μουσικής από Γάλλους συνθέτες) τα δύο φλάουτα μοιράστηκαν μεταξύ τους τις φράσεις που αλλιώς θα απέδιδε ένας μόνο μουσικός, προσθέτοντας εκφραστικότητα, με την έννοια ότι ένας διάλογος είναι πάντοτε πιο ενδιαφέρων από έναν μονόλογο.

Εκτός και αν είναι τόσο γλυκός και μελωδικός, όσο η μεταγραφή της περίφημης Μπαχιάνα Μπραζιλέιρα αρ. 5 του Heitor Villa-Lobos, που απέδωσε η Άννα Κίφου με συνοδεία κιθάρας. Ακολούθως, ο συνδυασμός από δύο φλάουτα έδωσε μια νέα διάσταση στο αγαπημένο τραγούδι “Χάρτινο το φεγγαράκι” του Μάνου Χατζηδάκι. Εξαιρετικές από κάθε άποψη ήταν η απόδοση του Libertango και ακόμα περισσότερο του History of Tango: Bordel – Night Club του Astor Piazzola, όπου ο ηχοχρωματικός διάλογος ανάμεσα στα δύο φλάουτα, το βιολί και την κιθάρα εκτινάχθηκε μέσα από το φλογερό ταμπεραμέντο και τη δεξιοτεχνία των ερμηνευτών.

Όχι μικρή συμβολή στην επιτυχία της βραδιάς συνέβαλε ο τόπος. Το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω είναι ένα λιτό μοντερνιστικό κτίριο εξαιρετικά διατηρημένο (έχοντας πλέον και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον ως έκφραση μιας περιόδου της οποίας πολλά διακεκριμένα παραδείγματα στην Αθήνα έχουν παρακμάσει ή κακοποιηθεί από μεταγενέστερες παρεμβάσεις) απολύτως ενταγμένο στο μαγευτικό φυσικό τοπίο, που είναι και αυτό ελκυστικός χώρος περιπάτου ενώ εντός φιλοξενείται ένα μικρό εξειδικευμένο μουσείο και η αναπαράσταση ιπποκράτειου ιατρείου, στα οποίο αξίζει η επίσκεψη, συνδυαστικά με το κοντινό Ασκληπιείο.

Όχι μικρή συμβολή στην επιτυχία της βραδιάς συνέβαλε ο τόπος.

Η μνημειακή είσοδος αποδείχθηκε χώρος φυσικά διαμορφωμένος σαν σκηνή, έτοιμος να υποδεχθεί τους μουσικούς.

Επίσης η μνημειακή είσοδος αποδείχθηκε χώρος φυσικά διαμορφωμένος σαν σκηνή, έτοιμος να υποδεχθεί τους μουσικούς. Από τη δική τους θέση μπορούσαν να δουν όλο το υπέροχο τοπίο της Κω μέχρι την θάλασσα και σίγουρα δεν τους άφησε ασυγκίνητους. Θα τολμούσα μάλιστα να επαναλάβω τα λόγια που τους απηύθηνε φίλος συνακροατής: “Αυτό που είδατε με τα μάτια σας, εμείς το είδαμε μέσα από τη μουσική σας”. Η δυνατότητα του χώρου είναι μεγάλη και φαίνεται ότι θα υπάρξει συνέχεια.

Αυτή ήταν η πρόθεση την οποία εξέφρασαν από κοινού ο πρόεδρος του ΔΙΙΚ καθηγητής Νικόλαος Παπαντωνίου, Ομ. Καθηγητή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και τέκνο της Κω, ο αντιπρόεδρος καθηγητής Στέφανος Γερουλάνος, και η αντιδήμαρχος πολιτισμού Δήμου Κω κυρία Ματίνα Βουκελάτου, στους σύντομους χαιρετισμούς που απηύθηναν πριν τη συναυλία εκείνη, αλλά και την επόμενη ημέρα στο Κινηματοθέατρο Ορφέας, εξαιρετικό δείγμα της χαρακτηριστικής αρχιτεκτονικής που καλλιέργησαν οι Ιταλοί κυρίαρχοι κατά τον μεσοπόλεμο στην προσπάθεια τους να εκφράσουν αρχιτεκτονικά την φιλοδοξία τους για μια δωδεκανησιακή ιταλικότητα.

Ιδεολογία εντελώς φαντασιακή που φυσικά απέτυχε, καθώς προσέκρουσε στην αδιαπραγμάτευτα ελληνική συνείδηση των Δωδεκανησίων, προσφέροντας όμως ως παράπλευρο κέρδος μία ευφάνταστη αρχιτεκτονική κληρονομιά που θα μπορούσε να είχε όχι απλώς διατηρηθεί, αλλά ενδεχομένως να ληφθεί υπόψη ως υφολογική αναφορά και σε μεταγενέστερες κατασκευές. Εν πάσει περιπτώσει, παρά την λίγο ξηρή ακουστική του και την υψηλή λόγω της εποχής θερμοκρασία, ο Ορφέας αποδείχθηκε ευχάριστος συναυλιακός χώρος, που η αγορά ενός πραγματικού πιάνο κοντσέρτου και κάποιες μικρές ακουστικές βελτιώσεις θα μπορούσαν να καταστήσουν πραγματικά αξιοζήλευτο.

Εκείνη τη βραδιά στα φλάουτα και το βιολἰ ἐνωσαν τις δυνάμεις τους η μεσόφωνος Αγγελική καθαρίου και ο πιανίστας Απόστολος Παληός. Καθώς όμως το πρόγραμμα επανελήφθη σχεδόν ακέραιο δύο μέρες αργότερα, και έχουμε ήδη γράψει πολλά, σταματώ εδώ, για να επανέλθω μαζί με την περιγραφή των εκδηλώσεων στην Πάτμο. Αν έχετε όμως πρόσβαση στη Δημοτική Τηλεόραση Κω, είναι πιθανό να δείτε τη συναυλία στην οθόνη. Βιντεοσκοπήθηκε και προβλήθηκε τηλεοπτικά ήδη από την επόμενη ημέρα.

Διαβάστε ακόμα: Δανάη Παπαματθαίου – Matschke. «Με τη μουσική μοιράζομαι το αβάσταχτο της ζωής με την ελπίδα της Κάθαρσης».

TAGS :
κλασική μουσική