Hamnet: Μια ταινία φτιαγμένη για να κάνουν ηθοποιοί τις καλύτερες ερμηνείες τους

Hamnet: Με 8 υποψηφιότητες για Όσκαρ, δε γίνεται να δεις αυτή την ταινία

Είναι κάποιες φορές που βλέπεις μια ταινία και το νιώθεις από το πρώτο λεπτό, από την πρώτη εικόνα, ότι θα σου αφήσει σημάδι μεγάλο, ότι θα γίνει για σένα κάτι πολύ σημαντικό που θα θες να το αναλύσεις μέσα σου, να το συζητήσεις ή, ακόμα καλύτερα, να το αφήσεις να φυτευτεί μέσα σου, να γίνει σπόρος, να πάει βαθιά στην ψυχική σου γη και να ανθίσει. Αυτό είναι το Hamnet της Κλόε Ζάο. Μια αφήγηση που απλώνει τις ρίζες της τόσο πολύ μέσα σου, που φτάνεις να νιώθεις για μια σπάνια φορά τα ενδότερα του σώματος σου.

Μου φαίνεται παράξενο που γράφω σε β’ ενικό, σα να είμα βέβαιος πως αυτό που συνέβη σε μένα, θα συμβεί σε κάθε έναν που θα δει την ταινία. Σίγουρα, έτσι θέλω να πιστεύω, ότι δε θα περιπλανηθεί μόνο στα δικά μου έγκατα. Αλλά βάζω το β’ ενικό γιατί θέλω κάπως να απευθυνθώ στον εαυτό μου, σα να εξέρχομαι του δικού μου σώματος και να συνομιλώ με μένα. Σα να θέλω να με πιάσω από τους ώμους και να με ταρακουνήσω για να μην παρασυρθώ στη μαγεία αυτής της ταινίας.

Το Hamnet έχει τα ιδανικότερα θεμέλια για να το καταφέρει αυτό, να διεισδύσει μέσα στον κάθε θεατή. Τα κείμενα του Σέξπηρ και όσα αυτά παράγουν, με όλη τη μεσαιωνικότητα και αρχαϊκότητα των λέξεων, το έχουν αυτό ως χαρακτηριστικό. Δε θα μπορούσε να διαφέρει το βιβλίο της Μάγκι Ο’ Φάρελ, στο οποίο βασίζεται και η ταινία της Κλόε Ζάο.

Το Hamnet φέρνει στο φως λεπτομέρειες για τη ζωή του Σέξπηρ που δεν είναι ιδιαιτέρως γνωστές, όπως αυτή η επώδυνη στιγμή που πεθαίνει ο γιος του.

Άγκνες και Ουίλιαμ ερωτεύονται και αρχίζουν μια ζωή που θα στιγματιστεί από την ύψιστη απώλεια.

Τι αφηγείται η ταινία

Στο Hamnet βρισκόμαστε στη μεσαιωνική Βρετανία, σε μια μικρή, επαρχιακή πόλη, όπου ο Ουίλιαμ Σέξπηρ διδάσκει σε κάτι παιδιά λατινικά για να ξεχρεώσει για τα χρωστούμενα του πατέρα του προς την οικογένειά τους. Εκεί, στο σπίτι, γνωρίζει την Άγκνες και ερωτεύονται. Παρά τις αντιρρήσεις των γονιών του, τελικά παντρεύονται, μένουν μαζί και η ζωή τους μαζί ξεκινά με το παιδί τους, την κόρη τους Σουζάνα. Λίγο καιρό μετά, ο Ουίλιαμ γράφει ένα έργο και αποφασίζει να πάει στο Λονδίνο να το παρουσιάσει και να διεκδικήσει μια ζωή μακριά από το χαλινάρι του πατέρα του και της δουλειάς του.

Εκείνη τη στιγμή είναι που μένει έγκυος η Άγκνες. Ο Ουίλιαμ φεύγει, ο καιρός περνά, η Άγκνες γεννά πρώτα έναν γιο, αλλά περιμένει δίδυμα τελικά και μαζί γεννά και μια δεύτερη κόρη. Η κόρη δεν αναπνέει στα πρώτα λεπτά. Φαίνεται να έχει πεθάνει. Τελικά, η Άγκνες την επαναφέρει στη ζωή και μεγαλώνει τρία παιδιά. Δύο υγιή και ένα επίφοβο, τη Τζούντιθ, που είναι πιο ασθενική. Παρά την απόσταση με τον Ουίλιαμ που επιστρέφει και ξαναφεύγει, η Άγκνες ζει μια όμορφη ζωή. Ώσπου ένα μεσημέρι η Τζούντιθ δεν είναι καλά, κουνιέται μετά δυσκολίας και μοιάζει να ετοιμάζεται για το πέρασμα στον Άλλο Κόσμο.

Οι προσπάθειες της Άγκνες που έμαθε γιατροσόφια από τη μαμά της, αποβαίνουν άκαρπες όσο η Τζούντιθ φλέγεται στον πυρετό και έχει χάσει την κόρη των ματιών της. Εκείνο το βράδυ, ο γιος, ο Άμνετ, που είναι δεμένος με τη Τζούντιθ, πηγαίνει δίπλα της, προσπαθεί να την κρατήσει στη ζωή και βλέπει τον Θάνατο να περιμένει να την πάρει. Γι’ αυτό, ξαπλώνει δίπλα της, κουκουλώνονται και επιχειρεί να ξεγελάσει τον Θάνατο. Και το καταφέρνει. Το επόμενο πρωί, η Τζούντιθ έχει επανέλθει και ο Άμνετ βρίσκεται καθ’ οδόν για τη μετά θάνατον ζωή.

Ο θάνατος του διαλύει την Άγκνες και τον Ουίλιαμ. Δε μπόρεσαν να σώσουν το παιδί τους. Έτσι νιώθουν. Η Άγκνες αδυνατεί να συνεχίσει να ζει, ο Ουίλιαμ φεύγει ξανά για το Λονδίνο, όπου γράφει το έργο του με τίτλο «Άμνετ» (ο μύθος λέει πως έτσι είχε καταχωρήσει το έργο ο Σέξπηρ και στην πορεία έγινε Άμλετ). Στην πρώτη παράσταση, η Άγκνες δίνει το παρών με τον αδελφό της, τον Μπαρτόλομιου, μη έχοντας ιδέα τι θα πει θέατρο, και προσπαθεί να καταλάβει αν ζει πραγματικά ή είναι σε παραίσθηση, γιατί πάνω στη σκηνή υπάρχει ένας Άμνετ.

Η ταινία τελειώνει με την Άγκνες μπροστά μπροστά στην αρένα, ανάμεσα σε πλήθος κόσμου που έχει πάει να δει την παράσταση, και τον Ουίλιαμ στα παρασκήνια, να βλέπει τη σκηνή και να ελπίζει πως η Άγκνες θα καταλάβει τον πόνο του μέσα από αυτό το έργο. Μια σκηνή κάθαρσης για όλους ακολουθεί, μια λύτρωση, ένα ξαλάφρωμα ψυχής.

Αυτό είναι το Hamnet. Ένα έργο που ενώνει όλες τις τέχνες.

Κλόε Ζάο, σε ευχαριστώ

Αυτό είναι το Hamnet. Ένα έργο που ενώνει όλες τις τέχνες. Ξέχωρα από το συναίσθημα, για το οποίο θα μιλήσουμε πιο αναλυτικά στην επόμενη παράγραφο, έχουμε μια σκηνοθεσία που καθιστά την Κλόε Ζάο μια απαράμιλλη σκηνοθέτιδα. Προσέξτε τα πλάνα της, τα κάδρα που διαμορφώνει, τη ροή της κάμερας σε κάποιες σκηνές. Δεν ξέρω αν υπάρχουν λέξεις να μεταφέρουν αυτό που θέλω να μεταφέρω. Πίνακας του Ιερώνυμου Μπος είναι κάθε στιγμιότυπο. Γλυπτά του Μικελάντζελο είναι τα πρόσωπα των ηθοποιών καθώς ερμηνεύουν σε κάθε σκηνή. Και σα να μη φτάνε αυτό, έρχεται και η μουσική του Μαξ Ρίχτερ να συνθέσει μια παραμυθία, έναν κόσμο νεραϊδών που διαλύεται από την απώλεια του Άμνετ και εκπίπτει στην πραγματική ζωή, στον κόσμο της φθοράς της ύλης.

Η ταινία είναι μια ιστορία, 4 σκηνές της όμως είναι μια ιστορία μόνες τους. Η γέννα των διδύμων. Ο θάνατος του Άμνετ. Τα απλωμένα χέρια στην τελευταία σεκάνς. Η ταφή του γερακιού. Οι συμβολισμοί που προμηνύουν τη μετάβαση του Άμνετ στον κόσμο του πνεύματος, μακριά από την ύλη. Το νιώθεις από τα πρώτα λεπτά πως θα κλάψεις, δε θα μπορέσεις να κρατηθείς. Είδα την ταινία σε μια αίθουσα 50 ατόμων, οι μισοί είχαν πλαντάξει, οι άλλοι είχαμε συγκινηθεί με δάκρυα.

Η λύτρωση επί της οθόνης, ήταν λύτρωση επί των θέσεων μας. Κι αυτή επετεύχθη γιατί οι ηθοποιοί έγιναν απόλυτα δοχεία στην υπηρεσία της σκηνοθεσίας. Η απώλεια ενώνει φίλους και εχθρούς, αποξενώνει όμως τους ερωτευμένους. Τέτοιος είναι ο πόνος του θανάτου του παιδιού σου. Σου αρπάζει όλο σου το είναι και πρέπει να το χτίσεις από την αρχή. Δεν έχεις κάτι πάνω στο οποίο μπορείς να χτίσεις. Ένας σεισμός που δεν κουνά το κτίσμα, το γκρεμίζει. Αυτό κάνουν ορατό, σχεδόν απτό η Μπάκλι κι ο Μεσκάλ. «Να ζει κανείς ή να μη ζει;», είναι η διάσημη φράση του Άμλετ. Πώς να ζήσει κανείς; Αλλά και πώς να μη ζήσει; Δεν είναι ένα δίλημμα επιλογής ενός ή του άλλου. Είναι δήλωση αδυναμίας να υπάρξει σε ένα από τα δύο. Ομολογία αιχμαλωσίας από το ενδιάμεσο, από το κενό, από το Ουδέν.

Πώς να μιλήσεις για τη Τζέσι Μπάκλι και τις κραυγές της, την προσωποποίηση της οδύνης, για τις γκριμάτσες της, με το χείλος που στραβώνει για να γελάσει, μα και για να πονέσει; Τι να πεις για τον Πολ Μεσκάλ που αποτυπώνει τον πατρικό-ανδρικό πόνο μέσα από ένα καταπιεσμένο τρέμουλο και έναν αποπροσανατολισμό; Η γυναίκα πονάει βαθιά, μα συνεχίζει να πατά στο έδαφος. Ο άντρας πονά βαθιά και αφήνεται να τον ρουφήξει η κινούμενη άμμος, να τον κατασπαράξουν όλα. Δεν αντιμάχεται.

Κλόε Ζάο, Τζέσι Μπάκλι, Πολ Μεσκάλ, όλοι όσοι συμβάλατε σε αυτό το αποτέλεσμα, σας ευχαριστούμε.