Η Βιογραφική Γκαρνταρόμπα της Τίλντα Σουίντον

Η Τίλντα Σουίντον και ο Ολιβιέ Σαγιάρ, καταξιωμένος ιστορικός της μόδας.

Η Τίλντα Σουίντον είναι ένα πλάσμα μοναδικό, που με την ξωτική γοητεία της συνεπαίρνει εξίσου άντρες και γυναίκες, ενίοτε όχι για διαφορετικούς λόγους. Η ίδια πάντως αυτοπροσδιορίζεται ως queer, όχι  ως σεξουαλική ταυτότητα, αλλά ως άρνηση οποιασδήποτε τέτοιας: ως άνθρωπος που θέλει να μένει ακατάτακτη, προασπιζόμενη την οποιαδήποτε παραξενιά της και αρνούμενη να μπει σε προκαθορισμένα πρότυπα και περιορισμούς. Αυτό που παλιά θα λέγαμε εκκεντρικότητα, και είναι βέβαια oh so british. Ίσως για αυτό να είναι μία τόσο εκπληκτική ερμηνεύτρια που υποδύεται τόσο επιτυχημένα τον υπέροχο εαυτό της – και το να είσαι η Τίλντα Σουίντον δεν είναι απλό πράγμα.

Είναι, μεταξύ άλλων, η ικανότητα να μετατρέπει το τερτιμμένο σε κάτι σχεδόν ποιητικό. Στην performance A Biographical Wardrobe που είδαμε τον Μάιο στο Onassis Ready ξεκινάει τόσο απλά, όταν βγάζει ένα φόρεμα της μητέρας και λέει: So, this is a robe. Λοιπόν, αυτο είναι ένα φόρεμα. Τι άλλο να ήταν αφού σε συνεργασία με τον καταξιωμένο ιστορικό της μόδας Ολιβιέ Σαγιάρ παρουσίασε αγαπημένα ρούχα από την προσωπική συλλογή της: ρούχα της μητέρας της, ρούχα από ταινίες, από σημαντικές στιγμές της ζωής της, ρούχα που έραψαν για αυτήν σημαντικοί σχεδιαστές, ρούχα που βρήκε σε καταστήματα μεταχειρισμένων (αναμεσά τους και ένα φόρεμα που είχε φορέσει σε ταινία της η Γκρέτα Γκάρμπο).

Μας έφερε και ένα περίτεχνο κουτί του 1904 με τα βικτωριανά βαπτιστικά που γενιές των Σουίντον έχουν φορέσει τα τελευταία 150 χρόνια στη βάπτισή τους: τουλάχιστον 36 άτομα, προσεκτικά καταγεγραμμένα σε καλλιγραφικό κατάλογο που ξεκίνησε κάποια γιαγιά ή προγιαγιά της.  Και ακόμα μας έδειξε και ρούχα  του πατέρα, του παππού, του προπάππου της, οι οποίοι ήταν στρατιωτικοί (και ανάπηροι του Ά και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) ή είχαν σημαντικές θέσεις στο αυλικό πρωτόκολλο, με αντίστοιχα εντυπωσιακές στρατιωτικές και εθυμοτυπικές στολές, αλλά και τα καθημερινά τους ρούχα. Ακόμα φοράει μερικές φορές το ροζ cardigan του πατέρα της, υπενθυμίζοντας ότι το pink (το προφέρει με ενθουσιασμό) είναι το αγαπημένο της χρώμα.

Σε αυτό ήταν και το αγαπημένο της μπλουζάκι, αυτό στο οποίο έραψε ένα κατεβατό με τις οικογενειακές αξίες της: ανεξαρτησία, πίστη, λατρεία, αποφασιστηκότητα, αντίσταση, ελπίδα, φύση, περιπλάνηση, ταπεινότητα, ορατότητα, οργάνωση, φως, εγρήγορση, συντροφικότητα. Τα αντέγραψα ένα-ένα για να τα θυμάμαι.

Kαθώς ξεπακετάρονταν, τα ρούχα κρέμονταν στη συνέχεια σε μια μεγάλη σκηνή-κρεμάστρα, σαν μια τεράστια ιδανική ιματιοθήκη ρούχων και αναμνήσεων.

Ιδού η Τίλντα Σουίντον

Πέρα από απόλυτη de facto καταγγελία ενάντια στο fast fashion και την υποταγή στα κελεύσματα της παροδικής μόδας, η παρουσίαση ήταν πάνω από όλα μια πολύ προσωπική περιήγηση στη γκαρνταρόμπα της, επομένως κάθε φορά και η ανάκληση μιας ανάμνησης ή η υπεράσπιση μιας επιλογής. Κάποτε ήταν η ανασύσταση μιας ολόκληρης εποχής, όταν έπαιρνε την πόζα της μητέρας της με το τσιγάρο στο χέρι και θύμιζε βραδιές νανουρισμένες στο whale song of concensus – τη μουρμουριστή μελωδία της συναίνεσης, τον τρομακτικό ήχο ενός πλήθους όπου ποτέ μια ερώτηση ή παρατήρηση δεν τάραζε τη μελωδία του κομφορμισμού.

Παράλληλα ήταν και μια ευκαιρία να μας παρουσιάσει το οικογενειακό της δέντρο, καθώς η οικογένειά της είναι μια από τις παλαιότερες της Σκωτίας. Βέβαια, με την ευγένεια που τη χαρακτηρίζει, έσπευσε να δηλώσει ότι όλες οι οικογένειες είναι εξίσου παλιές, απλά κάποιες έμειναν στο ίδιο μέρος για πολλά χρόνια. Η δική της, είναι εκεί τουλάχιστον από τους Πλανταγενέτες (το είπε, το είπε) και ίσως ακόμα παλιότερα, από το 770. Όχι το 1770, το 770 σκέτο. Μας έδειξε και το οικογενειακό οικόσημο, με τον κάπρο που είναι δεμένος σε μια δρυ. Το όνομα swinton παραδοσιακά σχετίζεται με το swine, τον χοίρο.

Σίγουρα μια διαφορετική προσέγγιση από όσους βιάζονται να ξεφορτωθούν οτιδήποτε υπάρχει στο σπίτι της οικογένειας για να το αλλάξουν με κάτι καινούργιο.

Και καθώς ξεπακετάρονταν, τα ρούχα κρέμονταν στη συνέχεια σε μια μεγάλη σκηνή-κρεμάστρα, σαν μια τεράστια ιδανική ιματιοθήκη ρούχων και αναμνήσεων. Σίγουρα μια διαφορετική προσέγγιση από όσους βιάζονται να ξεφορτωθούν οτιδήποτε υπάρχει στο σπίτι της οικογένειας για να το αλλάξουν με κάτι καινούργιο, εξαφανίζοντας μνήμες και ιστορίες που ίσως να μη σημαίνουν για αυτούς κάτι εκείνη τη στιγμή, αλλά κάποια από αυτά θα μπορούσαν να είναι η αρχή μιας παραδόσης.

Άλλωστε φωτογραφίες από το σπίτι μπορεί να δει κανείς και στην έκθεση Ongoing, η οποία παραμένει στον χώρο και κατά κάποιο τρόπο διατηρεί τον απόηχο αυτής της performance. Η έκθεση παρουσιάζει μία σειρά από έργα που σχεδόν όλα δημιουργήθηκαν σε σχέση με προσωπικές φιλίες ή από επιλογές δικές της.  Έργα εικαστικά, φωτογραφίες, εγκαταστάσεις, και φιλμ. Ανάμεσά τους η ταινία μικρού μήκους που έκανε ο Πέδρο Αλμοδοβάρ στην Ανθρώπινη Φωνή του Κοκτώ, η οποία προασαρμόζει (προδίδει θα μπορούσαμε να πούμε) το αρχικό κείμενο στην εποχή του κινητού τηλεφώνου και της αλλαγής των ανθρώπινων σχέσεων. Αντί για απελπισία και συναισθηματική είσρηξη, τελειώνει με μία πραγματική έκρηξη.

Ο Ντέρεκ Τζάρμαν υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες καλλιτεχνικές της επιρροές και συνεργάστηκε με αυτόν σε επτά μεγάλου μήκους ταινίες.

Ο μικρόκοσμος της Τίλντα

Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει και η γυάλινη προθήκη με το στρώμα από το έργο The Maybe (1995). Την προηγούμενη χρονιά η Tilda έχασε τον αγαπημένο της σκηνοθέτη Ντέρεκ Τζάρμαν (1942–1994) και άλλους 43 φίλους από το AIDS. Η συνταρακτική αυτή εμεπιρία υπήρξε η αφορμή για αναστοχασμό που οδήγησε στην performance στην οποία η ίδια βρέθηκε ξαπλωμένη μέσα στη γυάλινη προθηκή, για οκτώ ώρες κάθε μέρα επί επτά μέρες, ορατή αλλά απρόσιτη, σαν τα θύματα που εκείνη την εποχή αντιμετώπιζαν την νόσο ως στίγμα. Έναν κοινωνικό θάνατο πριν από τον τότε αναπόφευκτο φυσικό θάνατο.

Ο Ντέρεκ Τζάρμαν υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες καλλιτεχνικές της επιρροές και συνεργάστηκε με αυτόν σε επτά μεγάλου μήκους ταινίες. Μια ολόκληρη ενότητα είναι αφιερωμένη σε αυτόν, εμπλουτισμένη με υλικό από το αρχείο της Τίλντα Σουίντον, περιλαμβάνει μια εγκατάσταση μεγάλης οθόνης με σκηνές από την ταινία The Last of England (1987), καθώς και μια ειδική εγκατάσταση με ακυκλοφόρητο υλικό Super8 από την προσωπική συλλογή του Τζάρμαν. Σε αυτόν αναφέρθηκε και στην performance, παραθέτοντας τους εξής στίχους σχετικά με τον θάνατο:  The living of life is important. Death is not that interesting.- How was it like. – It was nothing. I just stopped.

Με την ολοκλήρωση των παραστάσεων, τα ρούχα θα παραμείνουν κρεμασμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης ως εγκατάσταση, ενώ θα τοποθετεί και οθόνη που το κοινό θα μπορεί να δει αποσπάσματα από την περφόρμανς.

Η έκθεση  είναι πραγματικά στημένη σαν ένας προσωπικός μικρόκοσμος που κρύβει εκπλήξεις και είναι ευκαιρία να την επισκεφτείτε με οργανωμένη βραδινή ξενάγηση 45 λεπτών αυτό και το επόμενο σαββατοκύριακο. Κλείνει άλλωστε στις 28 Ιουνίου. Παράλληλα μπορείτε να δείτε μια επιλογή ταινιών για τρεις ακόμα μέρες, στις οποίες θα υπάρχει ο συνδυασμός πρώτα ενός φιλμ μικρού μήκους και κατόπιν μίας από τις πολλές ταινίες της. Και τολμώ να πω, σε ο,τιδήποτε έχει παίξει, αυτό κυμαίνεται από το πολύ ενδιαφέρον ως το συναρπαστικό.

Και όταν στη διάρκεια της Βιογραφικής Γκαρνταρόμπας απευθύνει στον συνομιλητή της Ολιβιέ Σαγιάρ τη φράση «I never really became an actress – let’s face it», θα πρέπει κανείς να καταλάβει ότι είναι δήλωση αλλά όχι understatement.

Σημαντική σημείωση: Με την ολοκλήρωση των παραστάσεων, τα ρούχα θα παραμείνουν κρεμασμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης ως εγκατάσταση, ενώ θα τοποθετεί και οθόνη που το κοινό θα μπορεί να δει αποσπάσματα από την περφόρμανς.

Η έκθεση «Tilda Swinton – Ongoing» στο Onassis Ready.

Πληροφορίες

Η έκθεση «Tilda Swinton – Ongoing» που η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσιάζει, σε συνεργασία με το Eye Filmmuseum του Άμστερνταμ,  παρουσιάζεται στο Onassis Ready, στη βιομηχανική περιοχή του Ρέντη, για δύο ακόμα τριήμερα έως τις 28 Ιουνίου.

Onassis Ready (Στρατή Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης)

ΕΚΘΕΣΗ TILDA SWINTON – ONGOING έως 28 Ιουνίου 2026
Ημέρες & Ώρες έκθεσης: Παρασκευή – Κυριακή І 18:00 – 23:00

ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ
Παρασκευή 19.6, 26.6 στις 20:00 & Σάββατο 20.6, 27.6 στις 19:00 & 20:30

Παράλληλα πραγματοποιούνται οι κινηματογραφικές προβολές:

19.06
A Portrait of Ga (1952), Margaret Tait, Διάρκεια: 5

The Eternal Daughter (2022), Joanna Hogg, Διάρκεια: 96΄

26.06
Interlude (2005), Joost van Veen, Διάρκεια: 2΄

Only Lovers Left Alive (2013), Jim Jarmusch, Διάρκεια: 123΄

27.05
Depuis le Jour (απόσπασμα από την ταινία Aria) (1987), Derek Jarman, Διάρκεια: 6΄

Caravaggio (1986), Derek Jarman, Διάρκεια: 93’

* Κλείστε θέση εδώ.

TAGS :
έκθεση Στέγη Ιδρύματος Ωνάση Τίλντα Σουίντον

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook