Ίλυα Σμούκλερ: «Αγαπώ τον Ιάννη Ξενάκη, τον Δημήτρη Μητρόπουλο και τη Μαρία Κάλλας»

«Όταν ήμουν έφηβος στη Ρωσία, η κλασική μουσική δεν έπαιζε τόσο μεγάλο ρόλο όσο έπαιζε στη Σοβιετική Ένωση».

«Ο Shmukler είναι ένα ηφαίστειο» και «το όνομα του Ilya Shmukler θα πρέπει να το κρατήσουμε στη μνήμη» έγραψε η Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) για τον πιανίστα Ίλυα Σμούκλερ, με αφορμή τον θρίαμβό του στον Διαγωνισμό Géza Anda 2024 στη Ζυρίχη της Ελβετίας, όπου κέρδισε το Πρώτο Βραβείο και άλλα τέσσερα σημαντικά βραβεία. Μετά από μια σειρά πολύ επιτυχημένων συναυλιών στο Λονδίνο, τη Βέρνη, τη Λουκέρνη, και αλλού, ο ανερχόμενος μουσικός επισκέπτεται την Αθήνα, όπου θα παίξει το σολιστικό μέρος στο Κοντσέρτο για πιάνο του Edvard Grieg με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τη διεύθυνση του Κωνσταντίνου Τερζάκη, βοηθού αρχιμουσικού της Συμφωνικής Ορχήστρας της Πόλης του Μπέρμιγχαμ (City of Birmingham Symphony Orchestra. Λίγες ημέρες πριν από τη συναυλία (την Κυριακή 26 Ιανουαρίου 2025 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών), μιλήσαμε με τον πιανίστα.

– Ο Jan Brachman της FAZ χρησιμοποίησε τη λέξη “ηφαίστειο” για την ερμηνεία σας στο Κοντσέρτο για πιάνο του Έντβαρντ Γκριγκ, στον τελικό του Διαγωνισμό Géza Anda. Θα πρέπει να ήταν μία μοναδική εμεπειρία.

Απλά απόλαυσα κάθε λεπτό επάνω στην υπέροχη σκηνή της Tonhalle, με τον σπουδαίο αρχιμουσικό Paavo Järvi και την Ορχήστρα Tonhalle της Ζυρίχης. Με στήριξαν κατά τη διάρκεια της συναυλίας και ένιωσα σαν να ζούσα ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα.

– Για τους περισσότερους φιλομούσους θα έλεγα το Κοντσέρτο για πιάνο του Γκρηγκ θεωρείται ένα μελωδικό, πνευματώδες έργο, και όχι ένα δεξιοτεχνικό πυροτέχνημα. Εσείς ποιες πλευρές του έργου βρίσκετε πιο συναρπαστικές;

Το Κοντσέρτο για πιάνο του Γκρηγκ έχει τόσο λυρικές όσο και δεξιοτεχνικές πτυχές. Απαιτεί αφενός να δημιουργήσεις μια ατμόσφαιρα “βορρά” και ταυτόχρονα να αρθρώσεις έναν απίστευτα “καυτό” και παθιασμένο μουσικό λόγο. Ελπίζω ότι το κοινό το ένιωσε (και ότι θα το νιώσει) αυτό κατά τη διάρκεια της συναυλίας.

– Πάντως δεν είναι προφανής επιλογή για να παίξετε και να κερδίσετε έναν διεθνή διαγωνισμό.

Δεν καταλαβαίνω γιατί τόσοι λίγοι πιανίστες το επιλέγουν για τους διαγωνισμούς. Δεν είναι εύκολο κοντσέρτο, εάν ο πιανίστας θέλει να το εκτελέσει σε καλό επίπεδο. Το αγαπώ πάρα πολύ.

– Έχετε συμμετάσχει (και κερδίσει) σε αρκετούς διαγωνισμούς. Υπάρχει κάτι που κάνει τον Διαγωνισμό Géza Anda ξεχωριστό;

Ο Διαγωνισμός Géza Anda είναι ο πιο απαιτητικός στον κόσμο σε ό,τι αφορά την ποσότητα ρεπερτορίου που ζητά. Κάθε πιανίστας έπρεπε να προετοιμάσει περίπου 7 ώρες μουσικής, συμπεριλαμβανομένων 4 κοντσέρτων με ορχήστρα και τουλάχιστον 3 σονάτες Μπετόβεν (εγώ ετοίμασα 4). Για τον δεύτερο γύρο, ο πιανίστας πρέπει να προετοιμάσει 3 ρεσιτάλ διάρκειας μίας ώρας το καθένα και η κριτική επιτροπή κατόπιν αποφασίζει ποιο από τα τρία ρεσιτάλ θα παρουσιάσει ο πιανίστας στη σκηνή. Αυτό ήταν δύσκολο, φυσικά, αλλά ταυτόχρονα σούπερ συναρπαστικό!

«Δεν θυμάμαι πότε ένιωσα άνετα κατά τη διάρκεια διαγωνισμών, αλλά ο Διαγωνισμός Géza Anda με έκανε να νιώσω άνετα, οπότε μπόρεσα να συγκεντρωθώ στη δουλειά μου».

– Αυτό είναι πράγματι κάτι που τον ξεχωρίζει.

Είναι όντως ένας ιδιαίτερος διαγωνισμός. Δεν θυμάμαι πότε ένιωσα άνετα κατά τη διάρκεια διαγωνισμών, αλλά ο Διαγωνισμός Géza Anda με έκανε να νιώσω άνετα, οπότε μπόρεσα να συγκεντρωθώ στη δουλειά μου. Αυτή είναι ένα ανεκτίμητο χαρακτηριστικό και είμαι σίγουρος ότι θα θυμάμαι την περίοδο του Διαγωνισμού Geza Anda σε όλη μου τη ζωή.

– Η τωρινή σας περιοδεία καταδεικνύει επίσης ένα ευρύ ρεπερτόριο. Είναι τα έργα που ετοιμάσατε για τον διαγωνισμό;

Προσπαθώ πάντα να μαθαίνω νέο ρεπερτόριο. Έτσι, τώρα κάποια κομμάτια που παίζω στην περιοδεία δεν έχουν καμία σχέση με το ρεπερτόριό μου από τον Διαγωνισμό. Πάντα φοβάμαι να επαναλάβω έναο πρόγραμμα. Για παράδειγμα, την επόμενη σεζόν σχεδιάζω να παίξω ένα εντελώς νέο πρόγραμμα με νέα κομμάτια. Το να επαναλαμβάνομαι είναι ένας από τους φόβους μου.

– Μια όμορφη ιστορία που έχετε διηγηθεί πολλές φορές, είναι ότι οι γονείς σας ανακάλυψαν το μουσικό σας χάρισμα όταν σε ηλικία 3 ετών, η μητέρα σας σάς άκουσε να τραγουδάτε την Τζαμάικα του παιδιού-σταρ Robertino Loreti. Το ερώτημα είναι, πώς κατέληξατε μετά κλασικός πιανίστας και όχι ποπ ή φολκ τραγουδιστής;

Αν φοιτήσετε σε μουσικό σχολείο στη Ρωσία, αυτό σημαίνει ότι πιθανότατα θα έχετε κλασική εκπαίδευση, ακόμη και αν θα θέλατε να ασχοληθείτε με την ποπ μουσική. Έτσι, αν περιβάλλεστε κυρίως από κλασική μουσική, η πιθανότητα να γίνετε κλασικός μουσικός αυξάνεται σημαντικά.

– Παρεμπιπτόντως, σας αρέσει ακόμα να τραγουδάτε;

Μόνο όταν είμαι στο ντους. Ή μόνος στο σπίτι. Ή στο καραόκε με φίλους, τραγουδώντας τραγούδια που περιέχουν βωμολοχίες.

– Ως παιδί στη Ρωσία, η κλασική μουσική ήταν κάτι σημαντικό για τα παιδιά και τους νέους της γενιάς σας;

Όταν ήμουν έφηβος στη Ρωσία, η κλασική μουσική δεν έπαιζε τόσο μεγάλο ρόλο όσο έπαιζε στη Σοβιετική Ένωση. Οι συμμαθητές μου άκουγαν ήδη κυρίως ραπ. Και θα έλεγα ότι η ραπ έγινε εξαιρετικά σημαντική για τους ανθρώπους της γενιάς μου, επειδή πιστεύουν (και αισθάνονται) ότι τόσα πολλά πράγματα μπορούν να ειπωθούν με αυτό το στυλ τέχνης. Οπότε ναι, σε αυτή την περίπτωση, θεωρούμουν ένα πραγματικά παλιομοδίτικο άτομο. Αλλά διαφωνώ απόλυτα. Η ραπ εμφανίστηκε εξαιτίας της κλασικής μουσικής. Και γενικά, η κλασική μουσική είναι αιώνια.

«Αν φοιτήσετε σε μουσικό σχολείο στη Ρωσία, αυτό σημαίνει ότι πιθανότατα θα έχετε κλασική εκπαίδευση, ακόμη και αν θα θέλατε να ασχοληθείτε με την ποπ μουσική».

– Ποια ήταν τα είδωλά σας εκείνη την εποχή;

Όταν ήμουν στην ηλικία των 13-16 ετών ήμουν μεγάλος θαυμαστής του Vladimir Horowitz. Αυτός με έφερε σε αυτόν τον μαγικό κόσμο της μουσικής του πιάνου. Και το παίξιμό του είναι μια καθαρή μαγεία. Το βιβλίο Evenings with Horowitz (του David Dubai) ήταν το βιβλίο που είχα πάντα κοντά μου. Μπορούσα να το ανοίγω κάθε μέρα και να διαβάζω αρκετές παραγράφους από οποιαδήποτε σελίδα. Ήταν το είδωλό μου και εξακολουθώ να κρατώ την τέχνη του μέσα στην καρδιά μου.

– Χάρις στον διαγωνισμό Van Cliburn μετακομίσατε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να σπουδάσετε με τον καθηγητή Stanislav Ioudenitch, ο οποίος κατάγεται από το Ουζμπεκιστάν. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι υπάρχει μια παγκόσμια ρωσική/σοβιετική σχολή πιάνου και ότι προέρχεστε από αυτήν;

Ο Stanislav Ioudenitch σπούδασε με τον Dmitry Bashkirov καθώς και με τον Karl Ullrich Schnabel, τον γιο του μεγάλου πιανίστα Arthur Schnabel. Πρόκειται για ένα μείγμα ρωσικής και γερμανικής παράδοσης. Σήμερα οι άνθρωποι μπορούν να σπουδάσουν παντού σε όποια χώρα θέλουν, οπότε πιστεύω ότι αποτελούν μέρος της πολυπολιτισμικότητας. Νομίζω ότι τώρα είναι θέμα συγκεκριμένου ταλέντου και προσωπικότητας. Αλλά το γεγονός ότι ζούσα στη Ρωσία τα πρώτα 24 χρόνια της ζωής μου με συνδέει σίγουρα με τη ρωσική παράδοση του πιάνου.

– Ποια είναι, λοιπόν, τα χαρακτηριστικά αυτής της σχολής. Η πεμπτουσία της, αν θα μπορούσε κανείς να πει.

Τέτοιες ερωτήσεις ίσως είναι καλύτερα να τις θέσετε σε μη Ρώσους μουσικούς. Δεδομένου ότι εγώ συμμετείχα σε αυτήν κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, μπορεί να μου διαφεύγουν πολύ σημαντικές λεπτομέρειες. Δεν μπορείς να δεις το πρόσωπο κάποιου όταν βρεθείς πολύ κοντά σε αυτό!

«Όταν ήμουν στην ηλικία των 13-16 ετών ήμουν μεγάλος θαυμαστής του Vladimir Horowitz».

– Γνωρίζετε τους Έλληνες μουσικούς, ιδίως τους πιανίστες;

Αγαπώ τον Ιάννη Ξενάκη, τον Δημήτρη Μητρόπουλο και τη Μαρία Κάλλας.

– Έχετε εξωμουσικά ενδιαφέροντα και δραστηριότητες;

Λατρεύω την πεζοπορία. Λατρεύω να παρακολουθώ το YouTube. Μερικές φορές, όταν έχω διάθεση να αστειευτώ, δηλώνω “επαγγελματίας θεατής του YouTube και ερασιτέχνης πιανίστας” (Αστειεύομαι).

– Πώς σκοπεύετε να περάσετε τον ελεύθερο χρόνο σας στην Ελλάδα;

Δεν υπάρχει τίποτα ενδιαφέρον στην Ελλάδα, ούτε έχει σημαντικά μνημεία. Έτσι, δεν ξέρω καν τι να κάνω. Εξαιρετικά βαρετό. (Αστειέυομαι πάλι, φυσικά!).

Η στιγμή της βράβευσής του.

//Βιογραφικό σημείωμα

O Ilya Shmukler έχει εμφανιστεί ως σολίστ στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική καθώς και με καλλιτέχνες όπως οι Mikhail Pletnev, Paavo Järvi, Marin Alsop, Nicholas McGegan, Junichi Hirokami, Anne-Marie McDermott, Anton Nel και David Radzynski. Οι συνεργασίες του περιλαμβάνουν την Tonhalle-Orchester της Ζυρίχης, το Musikkollegium Winterthur, το Mariinsky, τη Συμφωνική του Fort Worth, τη Φιλαρμονική του Sendai, το Kansas City Chamber, τη Bayer-Symphoniker και τις Ορχήστρες Νέας Μουσικής. Το 2022 ήταν φιναλίστ στον διαγωνισμό van Cliburn όπου έλαβε το βραβείο για την Καλύτερη εκτέλεση κοντσέρτου Μότσαρτ αποτελεί, και την ίδια χρονιά έκανε το ντεμπούτο του στη Νέα Υόρκη ως νικητής του Carnegie Weill Recital Hall Debut Audition. Είναι απόφοιτος του Κρατικού Ωδείου της Μόσχας όπου σπούδασε με την Elena Kuznetsova και τον Sergey Kuznetsov και συνεχίζει τις σπουδές του στο Park University (ΗΠΑ) με τον Stanislav Ioudenitch.

Διαβάστε ακόμα: Το μουσικό «εργοτάξιο» του Βάιμπλιγκεν, μια μικρή πόλη που φτιάχνει τραγουδιστές.

TAGS :
κλασική μουσική

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook