Μαρκ Ελντ: ο παγκόσμιος Γάλλος αρχιτέκτονας που ζει στη Σκόπελο χρίστηκε «Ιππότης»

Ο 93χρονος Γάλλος Μαρκ Ελντ παραμένει ενεργός αρχιτέκτονας και έχει αφήσει την υπογραφή του σε κορυφαία κτίρια παγκοσμίως, όπως αυτή η ουτοπική βίλα στην Gif-sur-Yvette, στην Essonne της Γαλλίας.

Παρουσία ενός στενού κύκλου προσκεκλημένων φίλων, συνεργατών, μελών της οικογενείας, και με μοναδικό ελληνικό μέσο ενημέρωσης το Andro, έγινε η υποδοχή του διακεκριμένου αρχιτέκτονα και φιλέλληνα Μαρκ Ελντ στις τάξεις της Λεγεώνας της Τιμής. Στο μεγάλο σαλόνι της Γαλλικής Πρεσβείας στην Αθήνα, κάτω από την εμβληματική ταπισερί, το μεσημέρι της Τρίτης 16 Σεπτεμβρίου 2025.

Τον έπαινο («ευλογία») του νεου Ιππότη έκανε η ανάδοχός του στις τάξεις του τάγματος, κορυφαία ιστορικός Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, ενώ οικοδέσποινα της -ιδιωτικής σύμφωνα με το πρωτόκκολλο-  τελετής ήταν η Πρέσβυς της Γαλλίας, κα. Laurence Auer.

Μιλώντας πρώτη, η κυρία Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, στα γαλλικά φυσικά, αναφέρθηκε σε εκείνη την μακρινή εποχή που οι δύο τους ακόμα δεν είχαν γνωριστεί, αγωνίζονταν όμως για τους ίδιους σκοπούς ως αντιστασιακοί: «Εσύ παιδί, εγώ λίγο μεγαλύτερη, εσύ πολεμούσες στη Γαλλία για τη Liberté, και εγώ στην Ελλάδα για τη Λευτεριά!», λέγοντας εμφατικά την τελευταία λέξη στη γλώσσα μας.

Από το αναπηρικό αμαξίδιο, αλλά με φωνή πάντα καθαρή και σταθερή, παρεκάλεσε έπειτα την κυρία Πρέσβυ να τοποθετήσει εκείνη το διάσημο στο στήθος του τιμώμενου. «Εμένα πλέον ακόμα και αυτή η τόσο απλή κίνηση υπερβαίνει τις σωματικές μου δυνάμεις», διευκρίνισε, με την ίδια αφοπλιστική ευθύτητα, με την οποία έχει πάντοτε μιλήσει για τα επίμαχα θέματα του εθνικού μας παρελθόντος, χωρίς υπεκφυγές και ωραιοποιήσεις.

Αριστερά: η διάσημη πολυθρόνα Culbuto που σχεδίασε ο Έλντ. Δεξιά: Ο Μαρκ Ελντ με την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ που τον καλωσόρισε στη Λεγεώνα της Τιμής.

Η ιστορία του Μαρκ Ελντ

Και φυσικά η Πρέσβυς ανταποκρίθηκε, αναγκαζόμενη όμως να αυτοσχεδιάσει λίγο, αφού το πρωτόκολλο απαιτεί από αυτόν που κάνει την απονομή να πει: «Εν ονόματι του Προέδρου της Δημοκρατίας και με την πληρεξουσιότητα που μου έχει δοθεί…» – «Και εγώ τώρα — ε δεν θα πω «βάσει των πληρεξουσιοτήτων που της έχουν δοθεί…», αστειεύθηκε, προσθέτοντας έναν χιουμοριστικό τόνο στη γενική ευφροσύνη της εκδήλωσης.

Ακολουθώντας το παράδειγμα που έδωσε πολλά χρόνια πριν ο Αισχύλος, ο Μαρκ Ελντ, όταν ήλθε η σειρά του να μιλήσει, δεν θέλησε να αναφερθεί στην επαγγελματική και λοιπή σταδιοδρομία του, αλλά πρωτίστως στην αντιστασιακή του δράση απέναντι στους κατακτητές ναζί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το ένα από τα δύο βιβλία που έχει αφιερώσει ο Μαρκ Ελντ στο νησί που έμελλε να γίνει δεύτερη πατρίδα του: Skopelos, με δικές του φωτογραφίες των σπιτιών που σχεδίασε στο νησί, και κείμενα της Michèle Champenois.

Οικογένεια Εβραίων κομμουνιστών με καταγωγή από την Ανατολική Ευρώπη, οι Έλντ μετανάστευσαν πριν τον πόλεμο στη δημοκρατική Γαλλία, όπου έγιναν δεκτοί και εντάχθηκαν πλήρως στην κοινωνία. Από μία χώρα όπου θεωρούνταν «υπάνθρωποι», όπως είπε συγκινημένος ο Έλντ, βρέθηκαν σε μία χώρα που τους αναγνώριζε ισότιμους, απλώς επειδή ήταν (συν)άνθρωποι.

Στη διάρκεια της κατοχής, όταν παρέπεμψαν τη μητέρα του στο αστυνομικό τμήμα επειδή υποπτεύθηκαν τα πλαστά χαρτιά της, ο κομισάριος αντιλήφθηκε ότι είναι Εβραία και της έδειξε την έξοδο: «Βλέπετε την πόρτα; Φύγετε και το βράδυ φροντίστε να γίνετε άφαντοι». Κατέφυγαν οικογενειακώς στην επαρχία. Οι καθολικοί χωρικοί με υιοθέτησαν σαν να ήμουν παιδί τους, πρόσθεσε ο αρχιτέκτων με θαυμασμό και ευγνωμοσύνη.

Ο Ελντ έχει αναλάβει τον σχεδιασμό ή την εσωτερική διοργάνωση πολλών σημαντικών κτηρίων για ιδιώτες και επιχειρήσεις, όμως το καμάρι του είναι αυτό το βιοκλιματικό σχολείο στη Σενεγάλη που έφτιαξε αφιλοκερδώς.

Στην αντίσταση τον ενέταξε όταν έγινε 12 ετών ο πατέρας του: αυτός ήταν πραγματικά ο ήρωας, μας είπε ο Έλντ. Άλλωστε Held σημαίνει ήρωας  και ο μικρός Μαρκ συμμετείχε στα μακί, σ’ αυτούς δηλαδή που αγωνίζονταν στην ύπαιθρο, έξω από τις πόλεις. Με το ποδηλατάκι του, ανέλαβε να μεταφέρει μηνύματα σε περιοχές υπό τον έλεγχο των κατοχικών δυνάμεων. Όλα αυτά συνέβαιναν στην περιοχή της Κορέζ.

«Έτσι είμαι, ανάμεσα σε άλλα, παιδί μεταναστών και παιδί της γαλλικής υπαίθρου. Κανείς μας δεν είναι μόνο ένα πράγμα, όπως προσπαθούν να μας επιβάλλουν σήμερα, με βάση τη θρησκεία. Είμαστε ανθρώπινα όντα, και μόνο αυτό μετράει. Εγώ έχω τη γλώσσα και τον πολιτισμό μου, αλλά αυτοί που αγαπώ, με νοιάζουν ως άνθρωποι, και όχι από το που κατάγονται», είπε στους φίλους του την ώρα της απονομής.

Ο Έλντ επιβλέπει τις εργασίες για το σχολείο που σχεδίασε pro bono στη Σενεγάλη. Όπως μας είπε, ακόμα και τα τούβλα ψήθηκαν επί τόπου, από λάσπη της περιοχής.

Η θέση του για τη Γάζα

Στην αρχιτεκτονική του δραστηριότητα αναφέρθηκε μόνο έμμεσα, για να εκφράσει τον θαυμασμό του για το χωριό της Σενεγάλης, στο οποίο κατασκεύασε αφιλοκερδώς ένα βιοκλιματικό κτήριο σχολείου. Σε αυτό το χωριό χριστιανοί και μουσουλμάνοι συνυπάρχουν και όλες οι οικογένειες συμμετέχουν στις γιορτές όλων των άλλων.

Αναρωτήθηκε, τέλος, πάνω στο τι ορίζει την εβραϊκή ταυτότητα σήμερα –Εβραίος δεν είναι φυλή, είπε, το ξέρουμε από την ιστορία και το έχει επιβεβαιώσει και η γενετική, ότι οι Εβραίοι έχουν και αυτοί αναμειχθεί με τους άλλους λαούς– και εμφανώς συγκινημένος δήλωσε ότι ως Εβραίος και ως άνθρωπος που γλύτωσε από τη Σοά, το Ολοκαύτωμα, καταδικάζει απόλυτα τα όσα συμβαίνουν σήμερα στη Γάζα και ότι το σφυροκόπημα του Ισραήλ πρέπει να σταματήσει. Αυτός είναι ο σκοπός της ζωής του στο εξής, κατέληξε, χωρίς έπαρση και χωρίς υπερβολή.

Ως αρχιτέκτονας και σχεδιαστής ο Μαρκ Έλντ έχει σχεδιάσει πολλά έπιπλα, όπως αυτό το φωτιστικό για το παλάτι του Ελιζέ επί προεδρίας του Φρανσουά Μιτεράν.

Διακριτική υπενθύμιση της αρχιτεκτονικής του δράσης, αλλά και της σχέσης του με την Ελλάδα, στην οποια κατοικεί από το 1989 και μάλιστα στη Σκόπελο, όπου έχει κτίσει και αρκετά σπίτια: ακουμπισμένο σε ένα ταπέζι της πρεσβείας, βρήκαμε το βιβλίο που αφιέρωσε στο νησί. Το άλμπουμ Skopelos, με δικές του φωτογραφίες από τα θαυμαστά σπίτια που έχει σχεδιάσει στο στολίδι των Σποράδων, και κείμενο της Michèle Champenois. Στη Σκόπελο έχει επίσης αφιερώσει το βιβλίο Maisons de Skopelos, Précis d’architecture vernaculaire, που έχει κυκλοφορήσει και σε ελληνική και αγγλική έκδοση.

Η πρέσβυς της Γαλλίας στην Ελλάδα Laurence Auer, προλογίζει τη βράβευση του Μαρκ Ελντ. Δεξιά, ο 93χρονος ιππότης με τον εκδότη του Andro, Κίμωνα Φραγκάκη.

Ως αρχιτέκτονας και σχεδιαστής, ο Μαρκ Έλντ έχει σχεδιάσει πολλά έπιπλα και έχει αναλάβει τον σχεδιασμό ή την εσωτερική διοργάνωση πολλών σημαντικών κτηρίων για ιδιώτες και επιχειρήσεις. Είχε άλλωστε τη φιλοσοφία ότι ο αρχιτέκτονας πρέπει να διαμορφώνει και το εσωτερικό, σχεδιάζοντας και τα έπιπλα, σε μια ολιστική προσέγγιση με ανθρωπιστικό και όχι μόνο αισθητικό κριτήριο.

Ξεχωρίζουν ανάμεσα στις πολλές δημιουργίες του το σχέδιο του κλασικού πλέον καθίσματος Culbuto (1965) και, τη δεκαετία του 1980, τα νέα έπιπλα που έφτιαξε για το Προεδρικό Μέγαρο της Γαλλίας, μετά από πρόσκληση του Προέδρου Φρανσουά Μιτεράν.

Ο Μαρκ Έλντ, για τη λεβεντιά του και τον φιλελληνισμό του, αποτελεί διαρκή έμπνευση για εμάς, και οφείλουμε ευχαριστίες στην σκοπελίτισσα φίλη και συνεργάτιδα του Όλγα Μιχελή που μας τον σύστησε. Καθώς παραμένει μάχιμος αρχιτέκτονας -και Ιππότης πλέον- στα 93 του, διατηρώντας την αγωνιστικότητα του αλλά και το χιούμορ του, του ευχόμαστε να ζει και να δημιουργεί πολύ πέρα από τα 100.

TAGS :
αρχιτεκτονική γαλλία Σκόπελος

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook