«The water or the wave»: ο χρόνος σταματάει στις Σπέτσες

Η έκθεση «The water or the wave» διαρκεί έως τις 13 Ιουλίου. (Όλες οι φωτογραφίες των έργων είναι του Giorgos Sfakianakis)

Όσο περνάει ο καιρός, διαπιστώνω ότι ισχυροποιείται η αντίθεση μου προς τους ταχείς ρυθμούς, γι’ αυτό και θεωρώ κρίσιμη την διαφύλαξη των τόπων που επιτρέπεται να κινείσαι αργά. Ένας τέτοιος τόπος είναι το ελληνικό καλοκαίρι, το νησιωτικό, το γνήσιο, το φωτεινό, κι ο λόγος δεν είναι άλλος από την κυριαρχία του υδάτινου στοιχείου.

Το νερό μας επιτρέπει να στοχαστούμε σε σχέση με τον χρόνο, με το μη ανθρώπινο στοιχείο και αυτό ακριβώς είναι το νόημα της έκθεσης «The water or the wave» που λαμβάνει χώρα στην Αναργύρειο & Κοργιαλένειο Σχολή των Σπετσών και περιλαμβάνει τις εκθέσεις της Πάολα Πίβι «I wish I am fish» και της Εύας Παπαμαργαρίτη «All that now flows through us». Αυτές οι εκθέσεις είναι μέρος της αποστολής του AMA House, υπό την επιμέλεια της Γεωργίας Λιάπη και του Πάνου Γιαννικόπουλου, τη διεύθυνση της οποίας έχει η Άννα Μαρία Λουδάρου.

Ο τίτλος της έκθεσης «The water or the wave» εμπνέεται από το μυθιστόρημα «Ο Μάγος» του Τζον Φόουλς, ο οποίος ήταν δάσκαλος στην Αναργύρειο Σχολή.

Η Αναργύρειο & Κοργιαλένειο Σχολή των Σπετσών ξεχωρίζει για την αρχοντιά και τη φινέτσα της.

Το οικοδόμημα που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του νησιού ξεχωρίζει από τη φινέτσα και την αρχοντιά του. Η Αναργύρειος Σχολή ήταν ένα σημαντικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στις Σπέτσες που λειτούργησε από το 1923 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1980 ως οικοτροφείο. Ιδρύθηκε από τους ευεργέτες Σωτήριο Ανάργυρο και Μαρίνο Κοργιαλένιο με σκοπό να μορφώσει τους ηγέτες της σύγχρονης Ελλάδας. Η σχολή είχε μοντέρνες εγκαταστάσεις σε ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον, και μέχρι σήμερα διατηρείται εξαιρετικά, έχοντας ως κύρια χρήση την ενοικίαση των χώρων του για συνέδρια. Από τους σημαντικότερους μαθητές που πέρασαν εκεί ήταν ο Ιάννης Ξενάκης και ο Γεώργιος Ράλλης.

Μάλιστα, ο τίτλος της έκθεσης εμπνέεται από το μυθιστόρημα του Τζον Φόουλς «Ο Μάγος», ο οποίος ήταν δάσκαλος στην Αναργύρειο Σχολή. «Utram bibis? Aquam an undam?» («Τι πίνεις; Το νερό ή το κύμα;»).

Η Εύα Παπαμαργαρίτη παρουσιάζει το έργο της «All that now flows through us». (Φωτογραφία: Katharina Tress)

Σε αυτή την άτυπη ερώτηση που τέθηκε στις καλλιτέχνιδες, η Εύα Παπαμαργαρίτη απαντά με μια πεντακάναλη ψηφιακή εγκατάσταση. Εκεί, κυριαρχούν οι μακρόστενες οθόνες που μοιάζουν μεγεθυμένες συσκευές κινητού, σαν αυτές που συνηθίζουμε να κοιτάμε καθημερινά, στις οποίες η Παπαμαργαρίτη προβάλει συναισθηματικές προσλήψεις που ταλαντεύονται μεταξύ φυσικού, ψηφιακού και εσωτερικού τοπίου.

Στην ψηφιακή της εγκατάσταση, η Εύα η Παπαμαργαρίτη προβάλει συναισθηματικές προσλήψεις που ταλαντεύονται μεταξύ φυσικού, ψηφιακού και εσωτερικού τοπίου.

Επικρατεί η ανασύσταση, λες και παρατηρείς την προσπάθεια ανάπλασης ενός νέου κόσμου, από την αρχή, τα αφηγούμενα σώματα βρίσκονται σε διαρκή μεταμόρφωση, έχουν προσλαμβάνουσες που δεν τις επεξεργάζονται με γραμμικό τρόπο, αλλά με το να γίνονται κάτι εκ νέου και διαρκώς. Ένας προτζέκτορας ρίχνει -σε έναν τοίχο που βλέπω ότι δεν προσέχουν πολλοί όσο βρισκόμαστε μέσα στην αίθουσα- σκέψεις της Παπαμαργαρίτη γύρω από τον χρόνο.

Σαν συνέχεια του έργου της γύρω από το σώμα, την ταχύτητα, τον καταναλωτισμό, είναι απαραίτητο να πάρει το χρόνο να παρατηρήσει. Το νερό γίνεται ένας αγωγός που διαστέλλει τον χρόνο.

H Πάολα Πίβι μέσα από το έργο της «I wish I am fish» αμφισβητεί την πραγματικότητα και το νόημα, προκαλώντας τον θεατή.

Στο φιλμ «I wish I am fish» παρακολουθούμε 84 χρυσόψαρα να επιβαίνουν σε ένα αεροπλάνο που πετά πάνω από τη Νέα Ζηλανδία για τρεις ώρες.

Σε μια αίθουσα που υπέστη ευρηματικές μετατροπές για να αποδώσει το απόλυτο σκοτάδι όπως το ζήτησε η καλλιτέχνιδα, προβάλλεται η σύντομη ταινία «I wish I am fish». Η ταινία παρακολουθεί ογδόντα τέσσερα χρυσόψαρα, επιβαίνοντα σε ένα αεροπλάνο που πετά πάνω από τη Νέα Ζηλανδία για τρεις ώρες. Κάθε μια από τις ογδόντα τέσσερις θέσεις του αεροπλάνου καταλαμβάνεται από μια γυάλα που περιέχει από ένα χρυσόψαρο. Τα χρυσόψαρα σε γυάλα με συγκινούν, επειδή ήταν το εξώφυλλο σε ένα βιβλίο για τον Ματίς, από τα πρώτα βιβλία για ζωγραφική που έπιασα ποτέ στα χέρια μου, όταν ήμουν ακόμη στο σχολείο. Σιωπηλά, αινιγματικά, περιστρέφονται ασταμάτητα με αμείωτη περιέργεια, άλλος ένας τρόπος να χάσεις την αίσθηση του χρόνου κοιτώντας τα. Από την πλευρά της η Πίβι, με αυτό το έργο αμφισβητεί την πραγματικότητα και το νόημα, προκαλώντας τον θεατή.

Η Πάολα Πίβι παρουσιάζει το έργο της «I wish I am fish». (Φωτογραφία: Guillaume Ziccarelli)

Δίπλα, σε μια υπέροχη αίθουσα, με θέα προς την παραλία «Καΐκι» και την ακτογραμμή των Σπετσών, άλλα έργα της Πίβι δίνουν πεδίο για συζήτηση, είναι παιχνιδιάρικα και ενσωματώνουν διαφορετικές αναφορές, από την pop art ως τη ρόδα του Ντυσάμπ και τις φαλλικές πέρλες.

Εντυπωσιακή είναι και η φωτογραφία που αιχμαλωτίζει το ιταλικό νησί του Αλικούντι, όπως αυτό φαίνεται κάτω από την επιφάνεια του νερού, κάτι που προδίδει και ο τίτλος «Alicudi from underwater». Το Αλικούντι, στο οποίο έμενε για τρία χρόνια η καλλιτέχνιδα, είναι ένα μικρό ηφαιστειογενές νησί 5,1 τ.χμ., γνωστό για τους μυστικούς μύθους και τους θρύλους του. Με αυτόν τον τρόπο, η Πίβι παραλληλίζει το Αλικούντι με τις Σπέτσες, επισημαίνοντας πώς τα δύο νησιά συνδυάζουν την ειρηνική απομόνωση με ιστορίες που στοιχειώνουν σαν αυτές που ανακάλεσε ο Τζον Φόουλς.

Στο έργο της, η Πάολα Πίβι ενσωματώνει διαφορετικές καλλιτεχνικές αναφορές, από την pop art ως τη ρόδα του Ντυσάμπ και τις φαλλικές πέρλες.

Για όσους επισκέπτονται τις Σπέτσες το καλοκαίρι, συστήνεται χωρίς επιφύλαξη να περάσουν από την έκθεση, αν πάλι ψάχνετε μια αφορμή για να τις επισκεφτείτε, τη βρήκατε. Οι Σπέτσες είναι ιδανικές για να κινείσαι όσο το δυνατόν λιγότερο, από το δωμάτιο στην παραλία, και πίσω. Και φυσικά για ένα panini στο Tiramisu, για σαρδέλες στη σχάρα στην Ακρογιαλιά, στην Κουνουπίτσα. Για το βράδυ ψαράκι στον Ταρσανά, και ποτά στο Bikini. Καλοκαίρι είναι.

The Water Or The Wave
Καλλιτέχνες: Εύα Παπαμαργαρίτη & Πάολα Πίβι
Επιμέλεια: Πάνος Γιαννικόπουλος, Γεωργία Λιάπη
Διεύθυνση Επιμέλειας: Άννα Μαρία Λουδάρου
Οργάνωση και Παραγωγή: AMA House
Διάρκεια Έκθεσης: έως τις 13 Ιουλίου 2024
Τοποθεσία: Ίδρυμα Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών (Α.Κ.Σ.Σ.)