Hipgnosis: Οι καλλιτέχνες πίσω από τα πιο εμβληματικά άλμπουμ της μουσικής

Εξώφυλλο σαν αυτό με τα γυμνά παιδάκια του Houses Of The Holy (1973) των Led Zeppelin θα προκαλούσε σήμερα, ας πούμε, εντονότατη αντίδραση. (Wallpaper Society)

Ένας καθαρός ουρανός. Δύο άντρες με κοστούμια ανταλλάσσουν χειραψία ενώ στέκονται ανάμεσα σε βιομηχανικές αποθήκες. Ο ένας από αυτούς καίγεται – ακόμη και τα μαλλιά του έχουν πάρει (αληθινή) φωτιά.

Το εξώφυλλο του Wish You Were Here των Pink Floyd είναι ένα από τα πιο διάσημα εξώφυλλα που έχουν σχεδιαστεί ποτέ για άλμπουμ. Ήταν δημιουργία της Hipgnosis, φημισμένου στούντιο γραφιστικής που ιδρύθηκε το 1967 στο Cambridge από δύο νεαρούς Βρετανούς: τον Storm Thorgerson και τον Aubrey ‘Po’ Powell.

Στα ‘70s, το εξώφυλλο ενός άλμπουμ ήταν εξίσου σημαντικό με τη μουσική που περιείχε το LP. Ένας δε από τους λόγους για τους οποίους τα βινύλια εξακολουθούν να είναι δημοφιλή σε πολλούς ακόμα και σήμερα είναι τα εξώφυλλά τους. Όταν δε οι μουσικοί της εποχής άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι τα εξώφυλλα των άλμπουμ τους έπρεπε και να ιντριγκάρουν , το στούντιο στο οποίο απευθύνονταν ήταν η Hipgnosis.

Oι ιδρυτές της Hipgnosis, Storm Thorgerson (αριστερά) και Aubrey Powell είναι οι δημιουργοί μερικών από τις πιο διάσημες εικόνες στη ροκ μουσική του 20ού αιώνα. (photo Neptune Pink Floyd)

Έτσι, οι Thorgerson και Powell έγιναν γρήγορα οι δημιουργοί μερικών από τις πιο διάσημες εικόνες στη ροκ μουσική του 20ού αιώνα – από την «απόδραση προσωπικοτήτων» από τη φυλακή στο Band On The Run των Wings του Paul McCartney έως το πρίσμα του Dark Side Of The Moon των Pink Floyd.

Μέσα σε κάτι παραπάνω από 10 χρόνια, σχεδίασαν πάνω από 350 εξώφυλλα, πραγματικά έργα τέχνης, για μουσικούς όπως οι Led Zeppelin, 10cc, ELO, Emerson Lake & Palmer, Genesis, Black Sabbath, Yes, Status Quo, Def Leppard, Nazareth, Wishbone Ash και, πάνω απ’ όλους, οι φίλοι και συμμαθητές τους από το σχολείο στο Cambridge, Pink Floyd.

Όσο για το όνομα Hipgnosis, αυτό προέκυψε από μια τυχαία συνάντηση με μια… πόρτα. Οι Storm και Po αναζητούσαν ονομασία  για το νεοσύστατο γραφείο τους. Εκείνη την εποχή, μοιράζονταν ένα διαμέρισμα στο South Kensington του Λονδίνου με τον Roger ‘Syd’ Barrett, συνιδρυτή και «νονό» των Pink Floyd – και frontman του συγκροτήματος μέχρι το 1968.

Όταν οι μουσικοί της εποχής συνειδητοποίησαν ότι τα εξώφυλλα των άλμπουμ τους έπρεπε και να ιντριγκάρουν η Hipgnosis ήταν μονόδρομος. (photos The Browse Gallery)

Για κάποιο λόγο, ο Barrett είχε γράψει με στυλό τη λέξη HIPGNOSIS στην πόρτα. Όταν τον ρώτησαν γιατί, αρνήθηκε ότι το είχε γράψει εκείνος. Οι άλλοι δύο όμως τον γνώριζαν καλά και ήταν σίγουροι ότι μόνο ένας με το δικό του περίπλοκο μυαλό θα μπορούσε να επινοήσει μια τόσο ευρηματική λέξη που συνδυάζει το hip με τη γνώση, παραπέμποντας ηχητικά και στην ύπνωση.

Πριν τo Wish You Were Here, το εξώφυλλο A Saucerful Of Secrets

Ουσιαστικό ξεκίνημα της Hipgnosis ήταν τo 1968 όταν οι Pink Floyd ζήτησαν από τους Thorgerson και Powell να σχεδιάσουν το εξώφυλλο για το δεύτερο άλμπουμ τους, το A Saucerful Of Secrets, στο οποίο τα μέλη του συγκροτήματος μόλις που θα εμφανίζονταν σε μια μικρή εικόνα.

Και αυτό γιατί τα παραδοσιακά εξώφυλλα, με φωτογραφίες των μελών των συγκροτημάτων, ήταν προβλέψιμα και μάλλον βαρετά για τον Thorgerson και τον Powell. Ναι, οι Pink Floyd εμφανίζονταν στο εξώφυλλο του Ummagumma (1969) με το πορτρέτο τους να επαναλαμβάνεται επ’ άπειρον στην κορνίζα που κρέμεται στον τοίχο. Αν προσέξετε όμως, σε κάθε εικόνα οι Gilmour, Waters, Wright και Mason αλλάζουν θέσεις και πόζες.

Αργότερα, η αγελάδα του Atom Heart Mother (1970) δεν είχε καμία απολύτως σχέση με το συγκρότημα ή με το περιεχόμενο του άλμπουμ. Απλώς στόχευε να τραβήξει την προσοχή. Και λειτούργησε. Παρόλο που το όνομα του συγκροτήματος δεν ήταν καν στο εξώφυλλο, όσοι ήθελαν τον νέο δίσκο των Pink Floyd ήξεραν ότι έπρεπε να βρουν την αγελάδα.

Αν πάντως το εξώφυλλο του Wish You Were Here είναι το πιο ευρηματικό, εκείνο του The Dark Side Of The Moon είναι το πιο διάσημο. Και γεννήθηκε επειδή το συγκρότημα εκείνη τη φορά ήθελε κάτι διαφορετικό μεν, αλλά λιγότερο σουρεαλιστικό. Χαρακτηριστικά, o Richard Wright είχε προτείνει «κάτι απλό, κάτι μινιμαλιστικό, κάτι σαν το μαύρο κουτί των Black Magic» [παραδοσιακά βρετανικά σοκολατάκια].

Εξώφυλλα άλμπουμ όπως αυτά ήταν πολύ μπροστά από την εποχή τους και σίγουρα σόκαραν. (photos The Browse Gallery)

«Λίγα βράδια αργότερα», διηγείται ο Powell, «ξεφύλλιζα αφηρημένος ένα εικονογραφημένο βιβλίο για τις ιδιότητες του φωτός. Ο Storm ήταν σκυμμένος από πάνω μου. Γυρνώντας τις σελίδες, πέσαμε πάνω σε μια φωτογραφία που απεικόνιζε μια δέσμη φωτός να διαπερνά ένα πρίσμα. “Να το εξώφυλλο! Το φως και το πρίσμα, σε μαύρο φόντο, είπε ο Storm».

Τα εξώφυλλα των άλμπουμ των Pink Floyd είναι χαρακτηριστικά και κάθε άλλο παρά προβλέψιμα. Σχεδιάστηκαν όλα από τη Hipgnosis. (photos The Browse Gallery)

Το τέλος των καλλιτεχνικών εξωφύλλων

Έτσι, το σχεδίασαν βιαστικά με ό,τι βρήκαν μπροστά τους εκείνη την ώρα και την επομένη το πήγαν στα στούντιο της Abbey Road. Το σχέδιο άρεσε σε όλους γιατί ταίριαζε στην αινιγματική δημόσια εικόνα των Pink Floyd που σπάνια έδιναν συνεντεύξεις και ακόμα πια σπάνια δέχονταν να φωτογραφηθούν.

Το The Gathering Storm: A Quartet in Several Parts ήταν το τελευταίο βιβλίο στο οποίο εργάστηκε ο Storm Thorgerson. Περιλαμβάνει εξώφυλλα άλμπουμ, φωτογραφίες και ιστορίες πέντε δεκαετιών από τη Hipgnosis μέχρι τα StormStudios που τη διαδέχτηκαν. (photo Simon & Schuster)

Οι Hipgnosis, με την προσθήκη και του, ας πούμε, περιθωριακού μουσικού Peter Christopherson, συνέχισαν να σχεδιάζουν εξώφυλλα για μουσικούς και συγκροτήματα έως το 1984. Τελευταίες τους δουλειές ήταν τα εξώφυλλα των Ammonia του Alan Parsons, Now Voyager του Barry Gibb και About Face του David Gilmour.

Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η δημοτικότητα των ακριβών και περίπλοκων εξωφύλλων άλμπουμ είχε αρχίσει να φθίνει. Οι Thorgerson και Powell στράφηκαν προς τον χώρο της διαφήμισης, αλλά δεν άργησαν να απογοητευθούν με την έλλειψη φαντασίας – έλλειψη για τα δικά τους μέτρα τουλάχιστον.

Έτσι, από το 1982, ο Aubrey Powell ασχολείται με την κινηματογραφική παραγωγή ως παραγωγός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Το 2011, σκηνοθέτησε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο The Bull Runners of Pamplona, ​​που χρειάστηκε μεν δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί, αλλά κέρδισε το βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ του 2012 στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του New Jersey.

Επέστρεψε, μαζί με τον Thorgerson, στον σχεδιασμό εξωφύλλων άλμπουμ των Pink Floyd για το επετειακό box set για τα 20 χρόνια του άλμπουμ The Division Bell, και, μεταξύ άλλων, στην επίβλεψη του εξωφύλλου του τελευταίου τους άλμπουμ, The Endless River.

Στο μεταξύ, οι δυο τους σχεδίασαν και κυκλοφόρησαν αρκετά βιβλία για τη δουλειά τους με πιο γνωστό το For the Love of Vinyl: The Album Art of Hipgnosis του 2008. Το δε The Gathering Storm: A Quartet in Several Parts ήταν το τελευταίο βιβλίο στο οποίο εργάστηκε ο Thorgerson. Περιλαμβάνει εξώφυλλα άλμπουμ, φωτογραφίες και ιστορίες πέντε δεκαετιών από τη Hipgnosis μέχρι τα StormStudios που τη διαδέχτηκαν. Ολοκληρώθηκε λίγο πριν από τον θάνατό του, τον Απρίλιο του 2013, σε ηλικία 69 ετών, και κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου.

Για τον παιδικό του φίλο, David Gilmour, ο Storm Thorgerson υπήρξε, «μια σταθερή δύναμη στη ζωή μου, τόσο στη δουλειά όσο και στην προσωπική μου ζωή, ένας σπουδαίος φίλος». Ο δε Nick Mason λέει ότι ο Storm ήταν «ακούραστος εργάτης μέχρι το τέλος». Μια ανάρτηση μάλιστα στο site των Pink Floyd τον χαρακτηρίζει «γραφιστική ιδιοφυΐα».

Τέλος, το 2015, κυκλοφόρησε, σε DVD και σε web streaming, ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο Taken by Storm, ενώ ένα άλλο με τίτλο Squaring the Circle, που επικεντρώνεται στην ιστορία και τις δημιουργίες της Hipgnosis, κυκλοφόρησε το 2022.

Διαβάστε ακόμη: “The Great Gig in the Sky”: Πώς γεννήθηκε η «Μεγάλη Συναυλία στον Ουρανό»

TAGS :
Pink Floyd άλμπουμ

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook