Η ψευδαίσθηση πως το ελληνικό καλοκαίρι ανήκει στους Έλληνες

To καλοκαίρι που έγινε Summer in Greece, όχι μόνο μας περιλαμβάνει ως γρανάζια της βιομηχανίας του τουρισμού, αλλά δε μένει πια και το χρήμα πίσω. Μια θυσία για το τίποτα.

Ελληνικό καλοκαίρι. Ίσως το μεγαλύτερο παραμύθι που έχουμε πει στους ίδιους μας τους εαυτούς για να μας πείσουμε πως υπάρχει κάτι σε τούτο τον τόπο που ανήκει μόνο σε εμάς. Οι ψευδαισθήσεις όμως διαψεύδονται γρήγορα και ευτυχώς που υπάρχουν άνθρωποι ενεργοί για να φέρουν την αλήθεια στο φως. Τέτοιοι είναι οι πυροσβέστες, τέτοιοι είναι οι άνθρωποι στην Πάρο που διαμαρτύρονται αυτές τις μέρες για το 5άστερο ξενοδοχείο με τις αμέτρητες ιδιωτικές πισίνες, τέτοιος είναι ο οποιοσδήποτε αντιστέκεται στην διαρκή παράδοση στο χρήμα. Γιατί αυτό είναι που συμβαίνει. Ότι δεν το καταστρέφει μια πυρκαγιά, εκχωρείται στο χρήμα με τις ευλογίες του κράτους.

Έχοντας πλήρως εμπνευστεί από την τραμπική ιδεολογία πως όλα πρέπει να είναι εμπορεύσιμα και να αποφέρουν έσοδα, η κυβέρνηση μοιάζει να διαμορφώνει έτσι το κράτος ώστε να διευκολύνονται όλα προς παραχώρηση. Να, διάβαζα το πρωί ρεπορτάζ του We Are Solomon για μια εταιρεία κρουαζιερών, την Royal Carribean, η οποία αγόρασε beach bar στο νότιο τμήμα της Σαντορίνης και το μετέτρεψε σε ιδιωτική τουριστική δομή για να αποβιβάζονται οι τουρίστες από τα κρουαζιερόπλοιά της και να περνάνε εκεί το χρόνο τους, να πίνουν κάτι, να κάνουν τις βουτιές τους. Κι ό,τι καταναλώσουν εκεί, δεν πάει στη Σαντορίνη. Δεν έχει έσοδο από αυτούς το νησί. Αναμενόμενο για το νησί, δεδομένου του πως έχει συμπεριφερθεί τα τελευταία χρόνια; Πιθανώς, ναι. Και δεν είναι το μόνο σε αυτή τη χώρα. Και δεν είναι μόνο τα νησιά.

Και βλέπεις ότι σε αυτό αντιτίθεται ο ίδιος ο δήμαρχος του νησιού και οι ντόπιοι και αναρωτιέσαι πώς γίνεται να έγινε κάτι τέτοιο χωρίς την έγκριση της δημοτικής αρχής; Και βλέπεις κάθε φορά ένα μπαλάκι ευθυνών, όπως συμβαίνει με τις παραλίες που νοικιάζονται σε ιδιώτες για να βάλουν ξαπλώστρες και οτιδήποτε άλλο και η δημοτική αρχή λέει πως δεν περνάει από το χέρι της, πως δε δίνει αυτή την άδεια. Το είδαμε και με το ξενοδοχείο που ήταν να γίνει στο Σαρακήνικο στη Μήλο.

Είναι ελληνικό καλοκαίρι made in Greece όλες οι μικρές λεπτομέρειες που απαρτίζουν τη βιομηχανία του τουρισμού και αντλούν ένα συντριπτικά μεγάλο ποσοστό από τα 20-25 δισ. ευρώ έσοδα που φέρνει τα τελευταία χρόνια αυτή η βιομηχανία; Γιατί αυτή η βιομηχανία, για να στηριχθεί, βασίζεται σε κάμποσες άλλες βιομηχανίες που μόνο ελληνικές δεν είναι και έχουν αξιοπρόσεκτο μερίδιο στην πίτα.

Ένα καλοκαίρι που το θυσιάζουμε για ένα πουκάμισο αδειανό

Θέλετε να τα δούμε ένα προς ένα;

Τα ξενοδοχεία

Τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε όλο και περισσότερο «βιοτεχνίες» της φιλοξενίας να βιομηχανοποιούνται, να εμφανίζεται ένα μεγάλο brand τύπου Hilton, Mandarin, Marriott κλπ. και να τα εξαγοράζει, να τα βάζει στο δικό του portfolio και να έχει την κυριότητα στα έσοδά τους, είτε να τα διαχειρίζεται έναντι αντιτίμου, είτε να πουλάει τα royalties του στους έλληνες επιχειρηματίες. Κι όταν αυτό το βλέπουν σε ένα νησί, έναν τόπο, άνθρωποι που έχουν δικές τους μονάδες φιλοξενίας, θα επενδύσουν για να τις εξελίξουν και να πετύχουν να εξαγοραστούν κι αυτές από τις αλυσίδες του εξωτερικού.

Μέσα σε αυτά τα ξενοδοχεία

Κλινοσκεπάσματα, εξοπλισμοί, εξαρτήματα, ακόμα και τα πιάτα και όλα τα κουζινικά, είναι made in κάπου αλλού εκτός Ελλάδας. Οτιδήποτε αγγίζετε μέσα σε ένα ξενοδοχείο, δεν έχει παραχθεί εδώ, δεν έχει αγοραστεί από ντόπιο, το χρήμα της επένδυσης έχει φύγει κάπου έξω. Μπορεί όχι άμεσα, αλλά μετά από ένα δύο στάδια ροής πηγαίνει στον τόπο παραγωγής. Και στα ξενοδοχεία και στα Airbnb τα έπιπλα είναι κατά βάση τύπου IKEA και λίγοι επενδύουν σε καλλιτέχνες που τα φτιάχνουν χειροποίητα κατά παραγγελία. Δεν είναι και εφικτό, για την ακρίβεια. Άλλωστε, σάμπως εμείς στα σπίτια μας ΙΚΕΑ δεν έχουμε; Ιταλική καφετιέρα δεν έχουμε; Δεν υπάρχει και εναλλακτική. Απλά να μην παραμυθιαζόμαστε.

Τα ιδιωτικά σκάφη που ρίχνουν άγκυρα έξω από τα λιμάνια

Χαιρόμαστε και εντυπωσιαζόμαστε από τις μεγάλες θαλαμηγούς εμίρηδων, ποδοσφαιριστών και ηθοποιών που εμφανίζονται στα ελληνικά ύδατα, βλέπουμε τα 100 μέτρα θεόρατα μπροστά μας και πιστεύουμε ότι αυτό είναι όφελος για τον τουρισμό. Μπορεί να είναι για μέρος του προσωπικού που μπορεί να προσληφθεί για τις ημέρες παραμονής του σκάφους. Σπάνιο όμως γιατί τις περισσότερες φορές κουβαλούν δικό τους προσωπικό που μένει ως επί το πλείστον στο σκάφος όλη την ώρα και ελάχιστα θα βγει για να πιει έναν καφέ στο εκάστοτε νησί. Το μόνο κέρδος είναι από την κατανάλωση που θα κάνει ο εμίρης ή ποδοσφαιριστής, αν ένα βράδυ κατέβει από το σκάφος και πάει σε κάποιο μέρος του νησιού να φάει πέντε αστακούς (πίνοντας γαλλικό ροζέ). Κι αυτό σπάνιο, γιατί έχει φροντίσει να τα έχει στο σκάφος όλα, μέχρι και τον διαιτολόγο του. Τι αφήνει πίσω του όταν φύγει; Ρύπανση της θάλασσας με απορρίμματα ή με τα καύσιμα που θα έχει κάψει. Αν τα βάλεις στο ζύγι, τα λεφτά που θα ξοδέψει σε ένα δείπνο, είναι μικρότερης αξίας από τη ζημιά που κάνει με τη ρύπανση.

Τα τρόφιμα

Εδώ κι αν έχουμε πλήρως λανθασμένη αντίληψη. Πιστεύουμε πως κάθε ντομάτα που τρώμε σε κάθε ταβέρνα, κάθε αγγούρι, κάθε κρεμμύδι, είναι από Έλληνες παραγωγούς, άρα το χρήμα που θα δώσουμε για να καταναλώσουμε μια χωριάτικη, για παράδειγμα, θα μείνει εδώ στα μέρη μας, σε ανθρώπους που θα τα πάρουν και θα τα ξοδέψουν εδώ. Σιγά σιγά ούτε αυτό δεν ισχύει.

Το 2025 υπολογίστηκε ότι στην Ελλάδα καταναλώνονται 1.2 εκατομμύρια τόνοι ντομάτας ετησίως. Η Ελλάδα παράγει στις καλές χρονιές κοντά στο μισό εκατομμύριο τόνους, συνήθως όμως είναι 450.000 τόνοι. Άρα, είναι πολύ μεγαλύτερο το ποσοστό της εισαγόμενης ντομάτας που καταναλώνουμε, ειδικά στα νησιά όπου υπάρχει έντονος τουρισμός. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως ζούμε σε μια χώρα όπου οι περισσότεροι τόποι δυσκολεύονται να βρουν εργατικό δυναμικό για τις καλλιέργειες και, σε συνδυασμό με τις μεγάλες απώλειες λόγω κλίματος, η εγχώρια παραγωγή μειώνεται διαρκώς όσο η κατανάλωση αυξάνεται. Φανταστείτε τι γίνεται σε άλλες πρώτες ύλες που δεν έχουν τόση πέραση και η καλλιέργειά τους είναι πιο έκθετη στο ακραίο κλίμα. Και φανταστείτε τι γίνεται στα νησιά όπου η παραγωγή τους δεν αρκεί και ο ανεφοδιασμός είναι προβληματικός.

Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κρέας. 2 δισ. ευρώ είναι οι εισαγωγές μας. Άρα, αν πούμε ως υποθετικό σενάριο ότι το 1 δισ. το καταναλώνουμε εμείς οι ντόπιοι εκτός τουρισμού και σεζόν, το άλλο 1 δισ. φεύγει από τον τουρισμό. Μόλις το 30-33% των αναγκών μας σε κρέας μπορούμε να καλύψουμε από τη δική μας παραγωγή. Το υπόλοιπο εισάγεται από Ολλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία, κατά βάση.

Και τα ποτά, επίσης, είναι εισαγόμενα. Εξυπακούεται σε ουίσκι, βότκα, τεκίλα, ρούμι, αλλά συμβαίνει και στο κρασί. Το 60-65% της αγοράς είναι εισαγόμενο -έχει υπολογιστεί κοντά στους 31.000 τόνους. Και με αυξητική τάση κάθε χρόνο.

Οι εργαζόμενοι στον τουρισμό

Καθώς πια έχουμε γίνει συνολικά μια χώρα εστίασης και φιλοξενίας και για κάθε νέα επιχείρηση εκτός αυτών των δύο κλάδων, ανοίγουν τουλάχιστον τριπλάσιες εντός των κλάδων, η προσφορά είναι πολύ μεγαλύτερη από τη ζήτηση. Στις 80-85.000 έχουν υπολογιστεί οι κενές θέσεις. Ίσως ο αριθμός αυτός να μην είναι τόσο μεγάλος, αφού η κάρτα εργασίας που εισήχθη πέρσι, έχει οδηγήσει πολλούς εργοδότες σε κομπίνες και μεθοδεύσεις την ώρα των ελέγχων αυτό το καλοκαίρι. Χθεσινό ρεπορτάζ της ΕΡΤ ανέφερε πως σε σούπερ μάρκετ έχουν χαρακτηριστεί όλοι οι υπάλληλοι ως επικεφαλής τμημάτων, επειδή αυτοί δεν υποχρεούνται να χτυπάνε κάρτα, ενώ σε beach bars εργαζόμενοι που αμείβονται με μαύρα, παρίσταναν τους λουόμενους και τους πελάτες μόλις εμφανιζόταν η Επιθεώρηση Εργασίας και αναλάμβαναν οι ιδιοκτήτες το σέρβις.

Ακόμα κι αν οι πραγματικά κενές θέσεις είναι στις 60.000, αυτό το κενό καλύπτεται με δύο τρόπους. Είτε με υπερωρίες και εξάντληση των υπαρχόντων είτε με εισαγωγή υπαλλήλων. Το βλέπουμε ούτως ή άλλως να συμβαίνει σε κουζίνες και μαγαζιά εστίασης στην Αθήνα. Ξένοι στην κουζίνα, ξένοι σερβιτόροι, γιατί δε γίνεται αλλιώς. Όλοι αυτοί θα πάρουν μισθούς και πουρμπουάρ και θα γυρίσουν να τα ξοδέψουν στη χώρα τους.

Να μπούμε σε διαδικασία να μετρήσουμε τη ζημία όλου αυτού του ανεξέλεγκτου τουρισμού σε υποδομές, στην έλλειψη νερού και άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιά τον υπόλοιπο χρόνο πέρα από το καλοκαίρι;

Τι από τα παραπάνω συνιστά στο μυαλό μας ελληνικό καλοκαίρι made in Greece; Μήπως τα Airbnb που ανακαινίζονται και αφήνουν πίσω τους μπάζα, τα οποία καταλήγουν σε ΧΥΤΑ για καύση ή, χειρότερα, τα παίρνει ο άνεμος μια ωραία πρωΐα και τα απλώνει μέσα στη θάλασσα; Μήπως τα σκάφη που κάνουν μικρές κρουαζιέρες στις θάλασσες, που τα νοικιάζουν οι τουρίστες, εγχώριοι και μη, οι οποίοι πετάνε τα σκουπίδια τους στη θάλασσα και προκαλούν ηχορύπανση με ηχεία που κάνουν τους λαγοκέφαλους να χορεύουν τρανς; Που κι αυτά τα σκάφη υπό ξένη διαχείριση τελούν, με ελάχιστες εξαιρέσεις ανθρώπους που έχουν ένα πλοιάριο, όπως στη Δονούσα, και μεταφέρουν τουρίστες σε παραλίες μη προσβάσιμες με οχήματα.

Δεν πρέπει να υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη χώρα που να βασίζεται στον τουρισμό και να μένει τόσο πεισματικά στην επιφάνεια, στο χρήμα δηλαδή, χωρίς να ασχολείται με τα θεμέλια αυτής της βιομηχανίας που λέμε ότι μας θρέφει και μας κάνει ανταγωνιστικούς στο εξωτερικό.

Δεν προστατεύει το περιβάλλον της που είναι Unique Selling Point προς τον τουρίστα, δεν παράγει τίποτα δικό της για να στήσει αυτή τη βιομηχανία, ο τουρισμός είναι made in everywhere else but Greece.

Και κάτω από όλο αυτό, όλοι εμείς να συνεισφέρουμε σε αυτή την καταστροφή. Γιατί είναι ωραίο να βρίζουμε μια ιδιωτική εταιρεία που καπαρώνει μια παραλία και την μετατρέπει σε ιδιωτικό θέρετρο, αλλά βρίσκει πελάτες και το κάνει. Όταν εγώ επιλέγω να πάω σε all inclusive κρουαζιέρα, συνειδητά ενισχύω τη νοοτροπία του να μη μένει τίποτα στον τόπο που επισκέπτεται ο τουρίστας.

Όταν μετατρέπω κάθε σπίτι σε Airbnb και πετάω τα μπάζα οπουδήποτε, αρκεί να είναι μακριά από το σπίτι, έχω μερίδιο σε αυτή την καταστροφή.

Φυσικά, δεν αρνούμαι ότι σε όλο αυτόν τον κύκλο που περιέγραψα δεν έχουμε όλοι κέρδος. Ούτε είναι ένα κείμενο αμιγώς καταγγελτικό. Γιατί αν ήταν καταγγελτικό, θα έπρεπε να προτείνει και μια εφικτή, ρεαλιστική λύση. Αλλά ας μην έχουμε αυταπάτες πως έχουμε ένα, έστω, στο 60-70% ελληνικό καλοκαίρι. Και σε άλλες χώρες δεν είναι 100% δικό τους. Αλλά δεν είναι ο τουρισμός το 1/4 του ΑΕΠ τους, δεν είναι η μόνη βιομηχανία τους. Παράγουν τόσα άλλα. Κι ούτε είναι τέτοιο το ποσοστό «παράδοσης» άνευ όρων.

Το ελληνικό καλοκαίρι έχει γίνει για μας τους Έλληνες μια Οδύσσεια. Συνεχώς τα νερά μάς στέλνουν μακριά του και καταλήγουμε να παλεύουμε με Λαιστρυγόνες και Κύκλωπες. Κι όταν φτάνουμε στην Ιθάκη, οι μνηστήρες έχουν πάρει τη θέση μας.

TAGS :
καλοκαίρι τζίρος τουρισμός

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook