Η γκραβούρα του Γουίλιαμ Σέξπιρ στο First Folio, το βιβλίο με τα άπαντα του που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1623.
Πριν από το 1839, όταν ο Richard Plantagenet Temple Nugent Brydges Chandos Grenville, 2ος Δούκας του Buckingham και του Chandos, κληρονόμησε τεράστια περιουσία, διήγε μια, ας πούμε, ήσυχη ζωή, όντας γνωστός πιθανότατα μόνο για τα πολλά του επώνυμα.
Στο μεταξύ, είχε αποκτήσει ένα νόθο παιδί στην Ιταλία, μιλούσε αραιά και πού στη Βουλή των Κοινοτήτων [ένας θεός ξέρει ποιος απέδωσε το Commons (απλός λαός) ως Κοινότητες] και φαίνεται πως ήταν καταγοητευμένος από τα μυστικά της… αποχέτευσης.
Η κολοσσιαία έπαυλή του, στο κτήμα Stowe του Buckinghamshire [google it, κι εγώ αυτό έκανα], νότια του Silverstone –απ’ όπου πήρε και το όνομά της μια από τις στροφές της γνωστής πίστας– είχε μάλιστα εννέα από τις πρώτες τουαλέτες με καζανάκι.
Έχοντας όμως κληρονομήσει χρήματα, τίτλους και ένα από τα μεγαλύτερα κτήματα στην Αγγλία, εξέπληξε τους συνεργάτες του, πιθανότατα και τον εαυτό του, κατορθώνοντας να χάσει τα πάντα μέσα σε ελάχιστα χρόνια, συνεπεία μιας σειράς εντυπωσιακά αποτυχημένων επενδύσεων.
Χρεωκοπημένος και καταντροπιασμένος, διέφυγε το καλοκαίρι του 1848, στη Γαλλία εγκαταλείποντας το Stowe, και τα περιεχόμενά του, στους πιστωτές του. Η δε δημοπρασία που ακολούθησε αποτέλεσε σημαντικό κοινωνικό γεγονός. Ήταν μάλιστα τόσο πολλά τα πολύτιμα αντικείμενα της κατοικίας που οι άνθρωποι της εταιρείας Christie & Manson [σκέτο Christies για τους φίλους] χρειάστηκαν 40 μέρες για να τα εκτιμήσουν.
Ανάμεσα στα αντικείμενα μικρότερης αξίας ήταν ένα σκοτεινό οβάλ πορτρέτο, 56×46εκ., μαυρισμένο από τον χρόνο και τόσο ρετουσαρισμένο που πολλές του λεπτομέρειες είχαν σβηστεί – και παραμένουν σβησμένες. Παρ’ όλα αυτά, αγοράστηκε από έναν Κόμη του Ellesmere έναντι 355 λιρών και είναι έκτοτε γνωστό ως «The Chandos Portrait».
Αριστερά, το περίφημο The Chandos Portrait, η μόνη, πιθανώς, απεικόνιση του Σέξπιρ. Δεξιά, το άγαλμα που έφτιαξε ο Gheerart Janssen, το οποίο βρίσκεται στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο Stratford-upon-Avon, εκκλησία όπου γεννήθηκε και πέθανε ο Σέξπιρ.
Το πορτρέτο που μας έδειξε τον Γουίλιαμ Σέξπιρ
Απεικονίζει έναν φαλακρό και μάλλον όμορφο άνδρα, περίπου 40 ετών με περιποιημένο μούσι. Στο αριστερό του αυτί φορά σκουλαρίκι, ενώ η έκφρασή του δείχνει ηρεμία και αυτοπεποίθηση. Όπως δε γράφει ο Bill Bryson, «μάλλον δεν είναι απ’ αυτούς που θα τους εμπιστευόσουν την κόρη σου».
Αν και κανείς δεν είναι σίγουρος για την προέλευση του πίνακα, ούτε για το πού αυτός βρισκόταν μεταξύ των αρχών του 17ου αιώνα, περίοδο που σύμφωνα με τους ειδικούς, φιλοτεχνήθηκε (ίσως από κάποιον John Taylor), και του 1747 όταν βρέθηκε στην οικογένεια των Chandos, η επικρατούσα άποψη είναι ότι ο εικονιζόμενος είναι ο Γουίλιαμ Σέξπιρ.
Με τα σημερινά δεδομένα, ναι, μοιάζει του Σέξπιρ αν και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά αφού αυτή είναι η μια από τις τρεις απεικονίσεις από τις οποίες κάθε άλλη φαίνεται να προέρχεται.
Οι άλλες δύο είναι η γκραβούρα ενός Martin Droeshout, η οποία υπήρχε στο εξώφυλλο των πρώτων Απάντων του Σέξπιρ, έκδοσης του 1623 γνωστών ως First Folio, και ένα άγαλμα σε φυσικό μέγεθος, έργο, επίσης του 1623, κάποιου Gheerart Janssen, το οποίο βρίσκεται στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο Stratford-upon-Avon, όπου γεννήθηκε και πέθανε ο Σέξπιρ.
Είναι πάντως ενδιαφέρον το ότι αυτός ο Janssen ζούσε και εργαζόταν δίπλα στο φημισμένο θέατρο Globe του Λονδίνου, οπότε είναι πολύ πιθανόν να είχε δει τον Σέξπιρ εν ζωή. Κάτι που πολλοί απεύχονται μιας και το γλυπτό (που αργότερα επιχρωματίστηκε άγαρμπα) απεικονίζει έναν καλοζωισμένο, πρησμένο, αυτάρεσκο άνδρα «με έκφραση ουροδόχου κύστης», κατά τον Mark Twain.
Ο Paul Mescal ως Σέξπιρ στην ταινία Hamnet του 2026.
Γεννήθηκε και πέθανε την ίδια μέρα
Όπως και να ‘χει, ο Γουίλιαμ Σέξπιρ γεννήθηκε στο Stratford-upon-Avon, πιθανότατα στις 23 Απριλίου του 1564. «Πιθανότατα» διότι είναι αδύνατο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η ημέρα γέννησής του. Αρχεία της Εκκλησίας δείχνουν ότι βαφτίστηκε στις 26 Απριλίου και τρεις ημέρες ήταν ο συνήθης χρόνος αναμονής πριν να βαφτιστεί ένα νεογέννητο.
Αν και λίγα έργα έχουν ερμηνευτεί ή αναλυθεί τόσο εκτενώς όσο τα 38 θεατρικά έργα (και τα 154 σονέτα) που αποδίδονται στον Γουίλιαμ, λίγες λεπτομέρειες σώζονται για τη ζωή του, και αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι δεν ήταν κάποιος ευγενής, αλλά γιος εμπόρου δερμάτων και δικαστικού επιμελητή.
Γνωρίζουμε πάντως ότι σε ηλικία μόλις 18 ετών παντρεύτηκε την (original) Αν Χαθαγουέι που ήταν οκτώ χρόνια μεγαλύτερή του (και ήδη έγκυος στην κόρη τους), αποκτώντας μαζί της άλλα δύο παιδιά, δίδυμα μάλιστα.
Η πρώτη αναφορά στον Σέξπιρ ως θεατρικό συγγραφέα στο Λονδίνο έγινε το 1592, όταν ένας Robert Greene, επίσης δραματουργός, λίγο πριν πεθάνει, για κάποιον λόγο αναφέρθηκε υποτιμητικά σ’ αυτόν – μέχρι τότε, ο Σέξπιρ είχε γράψει τα τρία μέρη του Ερρίκου ΣΤ’.
Το 1594, έχοντας γράψει, μεταξύ άλλων, τον Ριχάρδο Γ’, την Κωμωδία των Λαθών και το Ημέρωμα της Στρίγγλας, έγινε συγγραφέας και ηθοποιός στον θίασο των Ανδρών του Λόρδου Chamberlain, οι οποίοι, μετά την ενθρόνιση του James A’ to 1603, μετονομάστηκαν σε Άνδρες του Βασιλιά.
Οι King’s Men εξελίχθηκαν στον καλύτερο θίασο της Αγγλίας, σε μεγάλο βαθμό χάρη στον Σέξπιρ, κύριο δραματουργό τους, τον καλύτερο ηθοποιό της εποχής, τον Richard Burbage, και το καλύτερο θέατρο, το Globe, στο Southwark, στη νότια όχθη του Τάμεση.
Ο Joseph Fiennes στην ταινία Shakespeare In Love του 1998.
Οι λέξεις που «γέννησε» ο Σέξπιρ
Όλα τα παραπάνω αναπαράγονται εξαιρετικά στην ταινία Shakespeare in Love (1998) του John Madden, σε σενάριο των Tom Stoppard και Marc Norman, και με τον Joseph Fiennes στον ομώνυμο ρόλο. Αρκετά ακόμα στοιχεία της πορείας του ως θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός, υπάρχουν και στην ταινία Hamnet της Κλόε Ζάο που κυκλοφόρησε στις αρχές του έτους.Ο Σέξπιρ παρέμεινε στον θίασο μέχρι τη «συνταξιοδότησή» του, παίζοντας συχνά μικρούς ρόλους.
Στον τόπο γέννησης του Σέξπιρ, στο Stratford upon Avon, ένα από τα πρώτα πράγματα που θα δει κανείς, είναι ένα κορνιζαρισμένο κείμενο του Βρετανού δημοσιογράφου Bernard Levin, που εξηγεί πόσες φράσεις και λέξεις χρησιμοποιούμε σήμερα χωρίς να γνωρίζουμε ότι είναι του Σέξπιρ.
Σήμερα, πάνω από 400 χρόνια αργότερα, τα έργα του παίζονται και διαβάζονται σε περισσότερες χώρες από ποτέ. Διότι ο χαρισματικός αυτός συγγραφέας, μέσα σ’ ένα εκατομμύριο λέξεις, που γράφτηκαν σε διάστημα 20 ετών, κατόρθωσε να αποτυπώσει κάθε ανθρώπινο συναίσθημα με μια ακρίβεια που αποδείχτηκε διαχρονική, παραμένοντας μοναδική μέχρι τις μέρες μας.
Τα γράφω αυτά αφενός γιατί ο Γουίλιαμ Σέξπιρ πέθανε σαν σήμερα, στις 23 Απριλίου (πιθανή επέτειο των γενεθλίων του) του 1616, σε ηλικία 52 ετών, έχοντας αποσυρθεί στο Stratford-upon-Avon τρία χρόνια νωρίτερα, και αφετέρου γιατί έπεσα πάνω σ’ ένα παλιό μου σημείωμα, από τα χρόνια μου στην Αγγλία, στο οποίο είχα, όπως πολλοί, πολύ νωρίτερα, προσπαθήσει να καταγράψω πόσες λέξεις και φράσεις γέννησε ο απίστευτος αυτός γλωσσοπλάστης.
Να μερικές από τις γνωστότερες σήμερα – οι κάτοχοι Lower και άνω συνεχίστε να διαβάζετε, οι υπόλοιποι σκρολάρετε ελεύθερα, όλο και κάτι σχεδόν πολύ ενδιαφέρον θα βρείτε εδώ μέσα: critical, lonely, countless, excellent, assassination, frugal, extract, horrid, hereditary, antipathy, eventful, vast, leapfrog, well-read, zany και πολλές ακόμα.
Αλλά και φράσεις όπως οι: it’s Greek to me, for goodness’ sake, cruel to be kind, too much of a good thing, vanish into thin air, cold comfort, good riddance, beggar all description, foul play, flesh and blood, tower of strength, with bated breath, pomp and circumstance, κ.ά.
Με την ευκαιρία, δείτε και το εικονιζόμενο (2 παραγράφους πιο πάνω) γραπτό του μεγάλου δημοσιογράφου και συγγραφέα Bernard Levin.
Όπως δε είπε ο σύγχρονος του Γουίλιαμ Σέξπιρ, ποιητής και δραματουργός Ben Jonson, «He was not of an age, but for all time» («Δεν ήταν μιας εποχής, αλλά για πάντα»).
-
- Follow us:
Ακολουθήστε το Andro στο Facebook
