Κατεδαφίστηκε στο όνομα του εκσυγχρονισμού: Το Μέγαρο Νεγρεπόντη ήταν η Αθήνα

Το Μέγαρο Νεγρεπόντη όπως αποτυπώθηκε στο βιβλίο «Η νεοκλασική Αθήνα», του αρχιτέκτονα Παύλου Μυλωνά (1915-2005), το οποίο εξέδωσε το 2017 η Ακαδημία Αθηνών σε έναν μνημειώδη τόμο.

Μπορεί να θεωρούμε πως η εποχή μας βρίθει ηγετών που χαρακτηρίζονται από αγνωμοσύνη και αδιαφορία για το παρελθόν, αλλά αυτό είναι πάντοτε η ανθρώπινη ιστορία. Απλώς παλιότερα συνέβαινε σε μικρότερο βαθμό. Μολαταύτα, ακόμα και σε αυτόν τον μικρότερο βαθμό, η λαίλαπα του δήθεν εκσυγχρονισμού των κτηριακών εγκαταστάσεων, στέρησε από την Αθήνα μια πλειάδα από εμβληματικά κτήρια (όπως αυτό και αυτό) που η αξία τους είναι απείρως μεγαλύτερη από την αξία των κτηρίων που τα αντικατέστησαν. Όχι χρηματικά, μα πνευματικά, ψυχικά, ηθικά, αφού ενσωμάτωναν το αθηναϊκό μπαρόκ, την ίδια την ψυχή της πόλης.

Μια τέτοια περίπτωση ήταν και το Μέγαρο Νεγρεπόντη στην Πλατεία Συντάγματος, στη συμβολή της οδού Αμαλίας με την Όθωνος, στον αριθμό 2-4. Πρόκειται για ένα κτήριο που ανεγέρθη το 1870 και έγινε ένα από τα ωραιότερα και πολυτελέστερα κτήρια της Αθήνας. Αν και χτίστηκε για να γίνει ιδιωτική κατοικία και έμειναν σε αυτή ο αγωνιστής του 1821 και πολιτικός Ανδρέας Λουριώτης με τη σύζυγό του Λουκία, που ήταν ιδιοκτήτες, εν τέλει έμεινε σε αυτή για ένα μεγάλο διάστημα, από το 1889, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Ά και η σύζυγός του, Σοφία της Πρωσίας, καθώς περίμεναν να χτιστεί το Ανάκτορο Διαδόχου, το σημερινό Προεδρικό Μέγαρο, όταν αγοράστηκε από τον Μιλτιάδη Νεγρεπόντη.

Η οικογένεια Νεγρεπόντη είναι μία από τις παλαιότερες και ιστορικότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Ελλάδας, αφού το επώνυμο εντοπίζεται για πρώτη φορά κάπου τον 14ο αιώνα στην Εύβοια, εκεί όπου κατείχαν μεγάλες εκτάσεις γης, ιδιαίτερα στην «Βαρωνεία της Χαλκίδας» ή «Negroponte» (από όπου πήραν και το επώνυμό τους).

Από τα πιο εντυπωσιακά του στοιχεία που έκαναν την Αθήνα να συζητά, ήταν η ωραία τοξοστοιχία της πρόσοψης. (Φωτ. Συλλογή Αθανάσιου Γιαννούκου)

Κάπου μέσα στον 16ο αιώνα, κάποια μέλη της οικογένειας μετακομίζουν και εγκαθίστανται στην Χίο όπου κατέχοντας και εκεί μεγάλες εκτάσεις γίνονται από τους ισχυρούς του νησιού. Μέλη της Δημογεροντίας της Χίου, ασχολούνται κυρίως με το εμπόριο και την ναυτιλία, και χάρη στην ένωσή τους με τις άλλες ισχυρές οικογένειες του νησιού, μέσω εμπορικών συμφωνιών ή και γάμων, επεκτείνουν τις εργασίες τους και στο εξωτερικό όπου μέλη της εγκαθίστανται δημιουργώντας νέες ανθηρές εμπορικές, ναυτιλιακές και τραπεζιτικές επιχειρήσεις. Ο Παύλος Νεγρεπόντης είναι ο πρώτος της οικογένειας που αναφέρεται σε επίσημες πηγές του νησιού.

Η δραστηριότητά τους άκμασε ιδιαίτερα στον εμπορικό τομέα στα τέλη του 19ου αιώνα ως μέλος του λεγόμενου Χιώτικου Δικτύου και συνεχίζει την σπουδαία πορεία και ιστορία της μέχρι σήμερα. Μετά τη Χίο, πήγαν στη Σύρο ως πρόσφυγες μετά την Σφαγή της Χίου, μετέφεραν εκεί τον πλούτο και τη δράση τους και διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της Ερμουπολίτικης άνθισης του εμπορίου και πολιτιστικού επιπέδου της.

Το Μέγαρο Βαλλιανού Νεγρεπόντη, πρώην Λουκίας Λουριώτη, στην συμβολή Βασιλίσσης Αμαλίας και Όθωνος σε φάση κατεδάφισης το 1957.

Άντεξε μέχρι τα 87 του χρόνια το μέγαρο

Ως προς τον Μιλτιάδη Νεγρεπόντη, γεννήθηκε στη Μασσαλία το 1873 και έγινε οικονομολόγος και πολιτικός, αφού πρώτα σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη Λειψία. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912 – 1913), στους οποίους διοργάνωσε τη στρατιωτική υπηρεσία αυτοκινήτων. Το 1914 διορίσθηκε πρόεδρος της Επιτροπής αποκαταστάσεως προσφύγων στη Θεσσαλονίκη. Κατά την περίοδο του Εθνικού Διχασμού υποστήριξε τον Ελευθέριο Βενιζέλο συμμετέχοντας μάλιστα ως υπουργός Οικονομικών στην Κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης. Το ίδιο υπουργείο ανέλαβε και στην κυβέρνηση Βενιζέλου (1917 – 1920). Το 1941 διετέλεσε για λίγους μήνες διοικών σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδος.

Ο Μιλτιάδης Νεγρεπόντης υπήρξε μέλος της διοργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών αγώνων του 1906 και πρόεδρος της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων του (1918 – 1920) μαζί με άλλους σπουδαίους Έλληνες όπως ήταν οι κκ. Νικόλαος Θων, Αλέξανδρος Μερκάτης, Σπυρίδων Στάης, Σπυρίδων Λάμπρος, Γεώργιος Στρέιτ, Διάδοχος Κωνσταντίνος, Πέτρος Καλλιγάς, Παύλος Σκουζές, Μ. Στελλάκης, Κωνσταντίνος Μηλιώτης Κομνηνός.

Παντρεύτηκε με τη Maria Luders και είχε αποκτήσει μια κόρη την Ελένη Νεγρεπόντη, γνωστή και ως Άλκης Θρύλος (παντρεύτηκε τον Κώστα Ουράνη) και απεβίωσε το 1951.

Πίσω στο Μέγαρο Νεγρεπόντη, θεμελιωτής του ήταν ο Γάλλος αρχιτέκτονας Eugène Troump, ο οποίος μάλιστα επέκτεινε κατόπιν αιτήματος του Μιλτιάδη, το κτήριο κατά έναν όροφο, ώστε να γίνει μέγαρο. Από τα πιο εντυπωσιακά του στοιχεία που έκαναν την Αθήνα να συζητά, ήταν η ωραία τοξοστοιχία της πρόσοψης. Άλλωστε, εκείνο το σημείο ήταν κόμβος, ένα πέρασμα για τους Αθηναίους, εκεί έκαναν την επίσημη βόλτα τους, με τον Βασιλικό Κήπο από τη μία πλευρά και τις κατοικίες από την άλλη.

Μετά την αποχώρηση του Κωνσταντίνου Ά και της Σοφίας, το μέγαρο στέγασε τα γραφεία του Υπουργείου Ναυτιλίας μέχρι και το 1940. Η διάρκεια ζωής του κράτησε ως το 1957, όταν και κατεδαφίστηκε επί πρωθυπουργίας Κωνσταντίνου Καραμανλή για να χτιστεί πολυκατοικία, με το αφήγημα της εποχής να επιχειρεί να περάσει την πολυκατοικία ως αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα

Σήμερα, στην αρχή της λεωφόρου Αμαλίας το μόνο που μένει να θυμίζει εκείνη την εποχή είναι η οικία Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, σχεδίασης Τσίλερ, η οποία κηρύχθηκε τελικά διατηρητέα και σώθηκε από τις μπουλντόζες.

TAGS :
Αθήνα κτήριο

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook