Ο Βασίλης Μπουρτσάλας αποκαλύπτει το μέλλον του bespoke

Αριστερά: Ο Βασίλης Μπουρτσάλας στο Bespoke Athens μέσα από τον φακό του Μιχαήλ Ανδρουλιδάκη. Δεξιά: Οι 12 άνδρες που επιλέχθηκαν για την «League of the most stylish men» του γαλλικού περιοδικού Dandy (ο Βασίλης Μπουρτσάλας είναι δεύτερος από τα δεξιά).

Ήταν Σεπτέμβριος του 2023 όταν το όνομα και η φωτογραφία του μπήκαν σε μια ξεχωριστή (ελίτ θα μπορούσαμε να πούμε) λίστα, κάτω από τον τίτλο «League of the most stylish men» από το περιοδικό – θεσμό στον χώρο της ένδυσης Dandy. Μια διάκριση που (σχεδόν) συνέπεσε με τα 20 χρόνια ζωής του «παιδιού» του, Bespoke Athens στο Κολωνάκι.

Ο λόγος για τον Βασίλη Μπουρτσάλα, έναν άνθρωπο που έχει συνδέσει το όνομά του με τον κόσμο της ραπτικής στην Ελλάδα, ενώ στον πάγκο του στην οδό Αναγνωστοπούλου 15-17 έχει φιλοξενήσει γνωστούς και καταξιωμένους ράφτες από όλο τον κόσμο. Με αυτή την αφορμή, μιλήσαμε μαζί του για τη σημασία αυτής της διάκρισης, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο χώρος της ραπτικής στην Ελλάδα, για τις εκθέσεις Pitti Uomo -όπου επισκέπτεται ανελλιπώς εδώ και χρόνια-, αλλά και για το μέλλον του bespoke τόσο στη χώρα μας όσο και παγκοσμίως.

Η League of the most stylish men του περιοδικού Dandy παρουσιάστηκε στα Swann Awards τον περασμένο Σεπτέμβριο.

– Tον περασμένο Σεπτέμβριο έγινες αποδέκτης μίας διεθνούς διάκρισης από το Dandy, ένα περιοδικό θεσμό στο χώρο της ένδυσης. Πες μας τι ακριβώς είναι και τι σημαίνει.

Το γαλλικό περιοδικό  Dandy είναι αντίστοιχο με το αγγλικό Rake, δύο από τα κορυφαία περιοδικά που ασχολούνται με τον sartorial κόσμο, τον κόσμο της ραπτικής. Η έκδοση ανέθεσε στον στυλίστα του περιοδικού, τον Guillaume Bo, ο οποίος είναι και πολύ γνωστός στην Pitti Uomo τα τελευταία 20 χρόνια, να δημιουργήσει μία ομάδα την οποία ονόμασαν League of the most stylish men. Αυτή απαρτιζόταν από 12 άτομα από διαφορετικές χώρες και διαφορετικές κουλτούρες, οι οποίοι θεωρούσε ο Guillaume Bo ότι ντύνονται πολύ stylish -για δικούς του λόγους ο καθένας, δεν ήταν ανάγκη να ντύνονται όλοι κλασικά- και παρουσιαστήκαμε κατά τη διάρκεια των πρώτων Swann Awards τον περασμένο Σεπτέμβριο.

– Πώς ένιωσες με αυτή την διάκριση;

Ήταν πολύ τιμητικό να προτείνουν εμένα προσωπικά, ο οποίος είμαι και Έλληνας. Πιο πολύ αυτό ήταν το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, το ότι ένας Έλληνας μπορούσε να συμμετείχε σε αυτή τη Λίγκα. Τα βραβεία τα δημιούργησε το Dandy Magazine για ανθρώπους της τέχνης, της επιστήμης, του επιχειρηματικού κόσμου και διαφόρων άλλων κλάδων, που αφορά το life style ως stylish people, που έχουν ένα ωραίο ευ ζην, θα λέγαμε, πέραν του αντικειμένου με το οποίο ασχολούνται. Πήγαμε στο Παρίσι, έγινε η φωτογράφηση και μπήκαμε στο εξώφυλλο του περιοδικού. Στη συνέχεια μας παρουσιάσανε σε δύο τετρασέλιδα με δύο στιλιστικές μας προτιμήσεις. (Τεύχος 93, Άνοιξη 2024).

– Ο ίδιος γράφεις στο κείμενο της αποδοχής ότι η είδηση ήλθε σε μία στιγμή δύσκολη, σχεδόν σε μια κρίση αποθάρρυνσης. Γιατί;

Η πρόταση αυτή ήταν μεγάλη καταξίωση, καθώς μετά από 20 χρόνια στο χώρο με αναγνώρισε ένα περιοδικό που ασχολείται με το στυλ διεθνώς, με το οποίο δεν είχα καμία σχέση, ούτε με τον Guillaume Bo είχα κάποια σχέση φιλική, οπότε ήταν πολύ αντικειμενική επιλογή. Αυτό συνέβη ένα βράδυ Κυριακής, όπου είχα αναλάβει σαν Bespoke Athens την επιμέλεια της ανδρικής κολεξιόν της Zeus & Dione σε συνεργασία με τον Mario Schwab, τον designer της εταιρείας. Ήταν η πρώτη τους ανδρική κολεξιόν και εμείς είχαμε αναλάβει την επιμέλεια μεγάλου μέρους της, τα σακάκια και τα παντελόνια. Αυτό ήταν καινούργιο project για το Bespoke Athens, αλλά πολύ δύσκολο για μας, γιατί δεν έχουμε ασχοληθεί με τον χώρο της μόδας (εμείς κάνουμε παραγγελία ρούχα), αλλά ήταν πολύ σημαντικό γιατί με ενδιάφερε να συνδέσω αυτούς τους δύο κόσμους, της ραπτικής με τη μόδα.

– Και γιατί αυτό ήταν μια δύσκολη στιγμή;

Στα 53 μου και μετά από δύο δεκαετίες, Κυριακή βράδυ έπρεπε να βγάζω πατρόν και σκεφτόμουν «έχουν περάσει 20 χρόνια και ακόμα πρέπει να είμαι εγώ, μόνος μου στο ατελιέ, Κυριακή βράδυ». Τότε χτύπησε το τηλέφωνο και έγινε η πρόταση, οπότε αισθάνθηκα μέσα μου ότι άξιζε ο κόπος τόσων ετών και ακόμα και αυτό που κάνω τώρα, έτσι λίγο ήρθε σαν επιβράβευση.

– Τελικά άξιζε.

Εννοείται! Επίσης, επειδή πήγε πάρα πολύ καλά και η συλλογή της Zeus & Dione ήταν και αυτό μία τεράστια επιβράβευση για μας ότι συμμετείχαμε σε μία ομάδα, σε μία ελληνική εταιρεία με διεθνή παρουσία, και ιδιαίτερα με τον Mario που είναι ένας designer που έχει δουλέψει πολύ στο εξωτερικό και με έφερε σε επαφή, πέραν των ρούχων επί παραγγελία, και με τον κόσμο της μόδας.

Αριστερά, ο Βασίλης Μπουρτσάλας μέσα από τον φακό του Μιχαήλ Ανδρουλιδάκη. Δεξιά ο ιδρυτής του Bespoke Athens με την σύζυγό του, Joy Rogers.

– Είκοσι χρόνια στον χώρο δεν είναι από μόνα τους απόδειξη επιτυχίας;

Αυτό έχει να κάνει με τη δική μου προσωπικότητα· εγώ δεν θεωρώ ότι έχω πετύχει ακόμα. Αλλά αυτό είναι, ίσως, και μία δική μου διαστροφή. Νιώθω ότι δεν έχω ολοκληρώσει το project, όπως το είχα και έχω στο μυαλό μου – αυτό θα γίνει όταν μπορώ να έχω μία σχολή για την ελληνική ραπτική, να μπορώ να έχω ένα ραφείο πλήρες. Αυτή τη στιγμή συνεργαζόμαστε κατά 80% με ράπτες του εξωτερικού. Εγώ θα ήθελα να έχω νέα παιδιά, μια νέα γενιά εδώ, η οποία να βγάζει ένα δικό μας ρούχο. Το έχω καταφέρει αυτό, μέχρι κάποιο βαθμό, με το πουκάμισο και το παντελόνι, αλλά στο σακάκι δεν έχω μπει γιατί είναι πολύ δύσκολο να γίνει. Σκέψου, βέβαια, ότι παλεύαμε για περίπου 13-14 χρόνια ως επιχειρηματίες σε μια χώρα μνημονίων, άρα αν τα συνδυάσεις όλα αυτά, καταλαβαίνεις γιατί μέσα μου νιώθω ότι δεν τα έχω καταφέρει.

– Μα η επιτυχία μέσα από τόσες αντιξοότητες, δεν είναι ακόμα μεγαλύτερη καταξίωση;

Θα σου πω το εξής: χαίρομαι που δεν έχω καταξιωθεί και νομίζω ότι δεν θα νιώσω ποτέ ότι έχω καταξιωθεί και ελπίζω να παραμείνει έτσι – η διαστροφή που λέγαμε πιο πριν. Τα απολαμβάνω όλα αυτά, δεν σημαίνει ότι δεν κατανοώ και ότι το παίζω ταπεινόφρων, απλά μέσα μου δεν ξέρω, δεν είμαι ακόμα ικανοποιημένος με αυτό που ήθελα να κάνω.

– Η περιγραφή που έκανες πάντως, μοιάζει με τον ριγμένο εταίρο μιας συμφωνίας.

Όχι. Ο λόγος που αυτό δεν το θεωρώ επιτυχία, είναι γιατί πίστευα ότι μετά από 20 χρόνια θα είχα ομάδα, η οποία θα το έφτιαχνε αυτό κάτω από την επιμέλειά μου, όχι ότι ακόμα θα τα κάνω εγώ όλα από την αρχή μέχρι το τέλος. Προσωπικά, νιώθω αυτή τη στιγμή, ότι ο κύκλος για μένα όσον αφορά την καθημερινότητα στη ραπτική έχει κλείσει σαν όνειρο. Πιστεύω ότι έχω πολλά περισσότερα να προσφέρω στην ελληνική ραπτική μέσα από ομιλίες, να εκπαιδεύω τους νέους γύρω από αυτόν τον τομέα και της αλλαγής που γίνεται ιδιαίτερα στον κλάδο μας. Θα μπορούσα να κάνω πολλά περισσότερα, να συμβάλλω πολύ περισσότερο στο μέλλον αυτής της τέχνης που υπεραγαπώ, απλά αυτή τη στιγμή ακόμα πρέπει να είμαι καθημερινά εδώ, να κάνω συνεχώς πατρόν, πρόβες και όλα αυτά. Μετά από τόσο καιρό είμαι πια λίγο κουρασμένος.

– Θεωρείς ότι στην Ελλάδα οι τεχνίτες του ραψίματος σε κάποια στιγμή αποκόπηκαν από την τέχνη της ραπτικής, με αποτέλεσμα σήμερα να μην βρίσκονται και να ράβετε ένα μέρος των ρούχων σας στο εξωτερικό;

Σήμερα η ελληνική ραπτική δυστυχώς είναι σε χέρια ανθρώπων που είναι πάρα πολύ ηλικιωμένοι, επομένως δεν μπορείς να πεις ότι έχεις ελληνική ραπτική νέων ανθρώπων για να συνεχίσουν την τέχνη. Υπήρξε μία περίοδος, κάπου στη δεκαετία του ’80, που όντως αποκόπηκε η νέα γενιά από τους τεχνίτες εκείνους που μπορούσαν να μεταδώσουν τέχνη τους. Επομένως αυτό που υπάρχει άμεση ανάγκη σήμερα είναι τα νέα παιδιά να εκπαιδευτούν, αλλά δεν υπάρχουν ράφτες να εκπαιδεύσουν, και για εταιρείες όπως η δική μας, είναι πάρα πολύ δύσκολο να εκπαιδεύσουμε εν ώρα δουλειάς. Την ίδια ώρα οι νέοι δείχνουν να μην ενδιαφέρονται για τη συγκεκριμένη τέχνη, ενώ και κι αυτοί που θα έρθουν μέχρι να ανακαλύψουν τι είναι αυτό που τους αρέσει κι αν τους αρέσει, μπορεί να την εγκαταλείψουν.

– Από ότι έχω μάθει, το τελευταίο μεγάλο εγχείρημα του Bespoke Athens είναι η δημιουργία μιας σχολής ραπτικής, ενός εργαστηρίου που θα βγάλει νέους ράφτες.

Το Bespoke Athens έχει κάνει μία συνεργασία με έναν Ιρανό, που ζει στο Λονδίνο, είναι απόφοιτος της Savile Row και έχει φτιάξει βίντεο στο YouTube, όπου ξεκινάει από το μηδέν με εκπληκτικό τρόπο εκμάθησης και σου δείχνει πώς να φτιάξεις ένα σακάκι. Εμείς έχουμε συνεργαστεί μαζί του και ετοιμάζουμε μέσα στο 2025 να γίνει και ένας φυσικός χώρος, όπου θα εκπαιδεύουμε, θα κάνουμε στην ουσία tutoring αυτών των βίντεο, για να μπορεί να βγει κάποιος και να ράβει ένα υπέροχο κουστούμι, γιατί είναι πάρα πολύ καλός ράφτης αλλά πολύ καλύτερος καθηγητής. Το καλό με τα βίντεο είναι το εξής: ότι μπορούν τα παιδιά να ξεκινήσουν (ή όποιος ενδιαφέρεται) να ράβει από το σπίτι στον δικό του χρόνο, να ανακαλύψουν αν όντως τους ενδιαφέρει αυτό ή όχι, και μετά να έρθει σε εμάς να δουλέψει. Αυτό γλιτώνει τεράστιο χρόνο από εμάς, αλλά και από τον ίδιο.

– Εδώ και πολλά χρόνια παρακολουθείς την έκθεση Pitti Uomo. Ποιες ήταν οι φετινές εντυπώσεις σου;

Εγώ προσωπικά έχω πάει σε όλες τις εκθέσεις Pitti Uomo από το 2014, δεν έχω χάσει καμία εκτός από τις δύο την περίοδο του κορωνοϊού. Η Pitti περνούσε μία τεράστια περίοδο κρίσης ακόμα και προ COVID εποχής, μία κρίση ταυτότητας, αν μπορούμε να το πούμε έτσι. Μεγάλωσαν τα παιδιά του red carpet -αυτή η άνοδος που έγινε τα τελευταία 10 χρόνια- ενηλικιώθηκαν, και πλέον η έκθεση κοιτάει να δει ποιο είναι το μέλλον της. Για να πούμε την αλήθεια, η Pitti Uomo είχε πάψει εδώ και μια δεκαετία να είναι εμπορική έκθεση, και είχε μετατραπεί σε μια έκθεση δημοσίων σχέσεων και φωτογραφιών με ανθρώπους που είναι καλοντυμένοι. Έχει απογοητεύσει τις εταιρείες όμως εμπορικά, διότι ο σκοπός μιας έκθεσης, όταν ο άλλος εμφανίζεται και έχει έξοδα, είναι να πουλήσει.

Το εξώφυλλο του γαλλικού περιοδικού Dandy.

– Η προβολή δεν βοηθάει τις πωλήσεις;

Εντάξει, μέσα από το internet μαθεύτηκαν πολλά brands, αλλά δεν υπήρχε στην ουσία, στην πραγματικότητα, πώληση. Μετά ήρθε και η πανδημία και ήταν πολύ δύσκολες οι πρώτες Pitti. Τώρα, βέβαια, που ξανάνοιξε τις πόρτες της, υπάρχει πολλή θετική ενέργεια. Αυτό που είδα στις δύο τελευταίες εκθέσεις ήταν ανθρώπους πολύ χαρούμενους, με θετική σκέψη, σαν να έλεγαν «τέλος πανδημίας, πάμε στο επόμενο στάδιο» και υπήρχε γενικά μία ευφορία. Σίγουρα παραμένουν οι δημόσιες σχέσεις. Όμως αυτά τα παιδιά του red carpet, που ήταν κάποτε 18 και πλέον είναι 30 και 35 plus, εργάζονται στον χώρο της μόδας, έχουν φύγει από τη λογική «ένας influencer ο όποιος θέλει να πάρει δωρεάν κοστούμι και να γράψει ένα άρθρο». Πλέον γίνονται οι κατάλληλες ζυμώσεις και σκέψεις για το τι είναι το next big thing.

– Και ποιο είναι αυτό;

Για αυτό το industry εγώ έχω τη δική μου προσωπική άποψη.

– Για αυτό είμαστε εδώ και όχι σε κάποιον άλλο.

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι έτσι όπως πάνε τα πράγματα έχουμε μία τεράστια έξαρση, επιτυχία και στροφή προς το made to measure και όχι ως προς το έτοιμο ρούχο. Το made to measure έχει γίνει πολύ advanced, χρησιμοποιείται πολύ ΑΙ τεχνολογία, χρησιμοποιούνται πολλές online πλατφόρμες και θα γίνεται όλο και καλύτερο. Εν τω μεταξύ, το styling μέσα σε αυτά τα ρούχα είναι εξαιρετικό, έχει αναβαθμιστεί πάρα πολύ. Εμείς κάναμε made to measure πριν από 20 χρόνια, τα τελευταία 5 χρόνια το made to measure πλησιάζει πάρα πολύ το bespoke. Είναι πολύ εύκολο να κάνεις ένα καλό ρούχο σαν να είναι bespoke σε κάποιο σώμα, σε ό,τι αφορά την εφαρμογή.

– Ίσως χρειάζεται να διευκρινίσουμε τη διαφορά για κάποιον που δεν τη γνωρίζει.

Το made to measure είναι σε πατρόν που γίνεται σε μία γραμμή παραγωγής εργοστασιακή, το bespoke κόβεται επάνω στο σώμα ενός ανθρώπου. Το ένα είναι στα μέτρα του, ένα συγκεκριμένο πατρόν παραμετροποιείται και βγαίνει ένα ρούχο στα μέτρα σου. Στο bespoke βγαίνει ένα ρούχο και στο σώμα σου. Το οποίο αυτό για να επιτευχθεί, πλέον, έχει να κάνει με το πόσο δουλειά κάνεις, πόσο το μανιπουλάρεις το ρούχο, ας πούμε, το παιδεύεις, του κάνεις πιο πολύ τεχνοτροπία, ενώ το άλλο είναι σε πιο εύκολη γραμμή παραγωγής, και πέφτει πάνω στο σώμα σου.

«Σήμερα η ελληνική ραπτική είναι σε χέρια ανθρώπων που είναι πάρα πολύ ηλικιωμένοι, επομένως δεν μπορείς να πεις ότι έχεις μια νέα γενιά για να συνεχίσει την τέχνη».

– Το ένα προσαρμόζεται πάνω σου, το άλλο φτιάχνεται για σένα.

Σωστά. Και στο μέλλον, με το ΑΙ και με τα εργοστάσια, θα έχουμε τις εξής διαφορές: το made to measure θα είναι το καινούργιο ready made, διότι θα πέσουν οι χρόνοι παραδόσεων. Το ready made θα είναι ένα showroom, θα βλέπεις πράγματα και θα μπορείς να τα παραμετροποιείς. Θες το σακάκι σε κόκκινο, θα το βλέπεις σε κάποιο  showroom. Θα έρχονται τα ρούχα, θα είναι φανταστικά, θα είναι πολύ οικονομικότερα, και θα είναι πάρα πολύ δύσκολο να κλείσει η ψαλίδα της τιμής του να πάρεις ένα bespoke. Θα σε καλύπτει το made to measure. Αυτό νιώθω ότι θα γίνει. Βλέπω μία τεράστια άνθηση του made to measure που θα παίρνει μεγάλο κομμάτι του ready made, του πρετ-α-πορτέ δηλαδή.

– Και το bespoke;

Από την άλλη το bespoke βλέπω να έχει πτώση, ενώ δείχνει τώρα ότι θα έχει μεγάλη άνοδο, διότι δεν θα υπάρχουν χέρια και δεν θα υπάρχει η δομή του συγκεκριμένου ραφείου των τελευταίων 100 χρόνων, δηλαδή ένας master cutter με 4-5 άτομα γύρω του, τα οποία βελονιάζουν ένα ρούχο και το δουλεύουν. Είναι τα αποτελέσματα του να μην έρχονται τα νέα παιδιά κάτω από αυτό το καθεστώς πλέον να δουλέψουν.

– Τι θα έχουμε όμως;

Θα έχουμε μία τρομερή άνοδο του εξαιρετικού, artisanal bespoke, όπου θα είναι το εξής: ένας άνθρωπος, ένα νέο παιδί, σπουδασμένο, που δεν θα είναι τεχνίτης, θα είναι βέβαια πανέξυπνος, θα ‘χει μάθει τα μυστικά και θα κάνει bespoke γιατί το γουστάρει. Δεν θα θυμίζει τον παλιό τεχνίτη, που ήταν ο μπαμπάς του τεχνίτης κι έμαθε το τεχνικό ρούχο, θα είναι πολύ πιο σοφιστικέ, θα το αγαπάει και αυτός θα γίνει ένας αρτιζάνος νέου τύπου. Επομένως θα έχουμε υψηλή ραπτική, το bespoke θα γίνει πραγματικά υψηλή ραπτική, πολύ ακριβότερο, πολύ πιο artisanal. Κι αυτοί που επέλεγαν παλιότερα bespoke γιατί ήθελαν κάτι διαφορετικό, θα εξυπηρετούνται πλέον από ένα εξαιρετικό made to measure, που θα είναι και πιο οικονομικό από το bespoke. Αυτή είναι η δική μου άποψη. Δεν έχει να κάνει με την Pitti, αλλά αφουγκράζομενος την Pitti και βλέποντας τι έχουν καταφέρει αυτά τα παιδιά της νέας γενιάς του red carpet, που εντάξανε πλατφόρμες, κομπιούτερ και new style μέσα στο δικό μας χώρο.

– Πόσο απέχουμε από αυτό χρονικά;

Εγώ πιστεύω ότι αυτό θα γίνει σε ένα βάθος δεκαετίας. Θα υπάρχουν ραφεία, όπως είναι και το δικό μου, αλλά αυτό σταδιακά θα φθίνει, διότι δεν θα βρίσκουμε χέρια. Ήδη υπάρχει το πρόβλημα και αυτό είναι κάτι που νιώθουν πολλοί, κρίνοντας από τις συζητήσεις που γίνονται στην Pitti Uomo. Ωστόσο, θεωρώ παράλληλα όπως είπα, ότι σε 10 χρόνια θα έχουμε τρομερά artisanal bespoke, κάτι που είναι υπέροχο από τη μια, σε ότι αφορά την ποιότητα, αλλά πολύ δύσκολο από την άλλη, καθώς θα είναι ακόμα πιο ακριβό.

Διαβάστε ακόμα: Η στήλη SUR MESURE του Βασίλη Μπουρτσάλα στο Andro.

TAGS :
Bespoke Athens Βασίλης Μπουρτσάλας περιοδικό Dandy ραπτική

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook