Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ: Η αγάπη του για τα παλτό και το Chesterfield των 25.000 δολαρίων

Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ με τη σύζυγό του Ζέλντα το 1921. Δεξιά, το παλτό Brooks Brothers που έφτασε να κοστίζει 25.000. (Φωτ. Johnson Rare Books)

Το 1921, ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ ήταν μόλις 24 ετών όταν φωτογραφήθηκε μαζί με τη σύζυγό του, Ζέλντα. Το αναφέρουμε έτσι αόριστα, γιατί εκείνη την εποχή δεν ήταν κάτι αόριστο. Οι άνθρωποι δε φωτογραφίζονταν όποτε ήθελαν. Ήταν κάτι πρωτοφανές η φωτογραφία, έκλειναν ραντεβού και ήταν μια διαδικασία αρκετών ωρών.

Ο Φράνσις και η Ζέλντα ήταν ήδη ένα από τα πιο λαμπερά νεαρά ζευγάρια της Νέας Υόρκης. Έναν χρόνο νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει το πρώτο του μυθιστόρημα, This Side of Paradise, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία, ενώ το δεύτερο βιβλίο του, The Beautiful and Damned, βρισκόταν υπό συγγραφή. Ήταν η στιγμή ακριβώς πριν από τη μεγάλη λογοτεχνική απογείωση. Για το πορτρέτο, η Ζέλντα φορά ένα γκρι γούνινο παλτό, ενώ ο Φιτζέραλντ ένα ανθρακί μάλλινο παλτό με βελούδινο γιακά.

Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, σε αυτή τη φωτογραφία, είναι το παλτό του Φιτζέραλντ που τραβά την προσοχή. Το Chesterfield παλτό, φτιαγμένο από τους Brooks Brothers, βαμβακερό charcoal-γκρι, με βελούδινο γιακά και μαύρη σατινέ γραμή, μπήκε προς πώληση έναντι 25.000 δολαρίων στο New York Antiquarian Book Fair του περασμένου Μαΐου, από τον οίκο Johnson Rare Books.

«Είναι από εκείνα τα αντικείμενα που σε κάνουν να σκέφτεσαι: αν αυτό το παλτό μπορούσε να μιλήσει…», λέει ο Μπραντ Τζόνσον, ιδρυτής του καταστήματος με έδρα την Covina της Καλιφόρνιας. Στο Fitzpatrick Hotel στο Midtown, λίγα τετράγωνα από το παλιό Biltmore Hotel, το περίφημο σημείο όπου ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ συναντούσε τους φίλους του κάτω από το εμβληματικό ρολόι του ξενοδοχείου, βρίσκεται το παλτό, σε ένα αρχειακό κουτί. Για ένα αντικείμενο ηλικίας άνω των 100 ετών, η εικόνα του είναι εντυπωσιακή. Μόνο ο βελούδινος γιακάς παρουσιάζει κάποια σημάδια ξεθωριάσματος. «Είναι από τη Μινεσότα, οπότε ξέρει την αξία ενός καλού παλτού», σχολιάζει ο Τζόνσον για τον Φιτζέραλντ.

Από τον Φιτζέραλντ στον Σίντνεϊ Γκιλάροφ

Ο Τζόνσον απέκτησε το παλτό από έναν συλλέκτη στο Σακραμέντο. Εκείνος το είχε αγοράσει σε δημοπρασία του Christie’s τον Ιούνιο του 1994, όπου είχαν βγει προς πώληση αντικείμενα από τις συλλογές τριών σημαντικών ανδρών του Χόλιγουντ: του Κλαρκ Γκέιμπλ, του Βίνσεντ Πράις και του Σίντνεϊ Γκιλάροφ. Ο Γκιλάροφ υπήρξε ένας από τους θρυλικούς κομμωτές της MGM. Ήταν εκείνος που έκανε τα μαλλιά της Λουσίλ Μπολ κόκκινα, που έβαλε τις περίφημες κοτσίδες της Τζούντι Γκάρλαντ στο The Wizard of Oz και που επιμελήθηκε το χαρακτηριστικό bob της Μέριλιν Μονρόε για το Gentlemen Prefer Blondes.

Όταν η Γκρέις Κέλι παντρεύτηκε τον πρίγκιπα Ρενιέ του Μονακό, ο Γκιλάροφ ήταν επίσης υπεύθυνος για το χτένισμά της την ημέρα του γάμου. Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ είχε και ο ίδιος περάσει από τη MGM, αλλά σε εντελώς διαφορετικό ρόλο. Εκείνος δούλευε ως σεναριογράφος, ενώ ο Γκιλάροφ βρισκόταν στα πλατό, δίπλα στους ηθοποιούς. Υπάρχει μάλιστα μια ταινία που συνδέει, έστω έμμεσα, τους δύο άνδρες: το The Women του 1939, με πρωταγωνίστριες την Τζόαν Κρόφορντ και τη Νόρμα Σίρερ. Ο Φιτζέραλντ είχε εργαστεί σε μια πρώιμη εκδοχή του σεναρίου, ενώ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων ο Γκιλάροφ ανέλαβε τα μαλλιά των πρωταγωνιστριών.

Ενδεχομένως αυτή να ήταν η περίοδος κατά την οποία το παλτό πέρασε στον Γκιλάροφ. Είναι πιθανό να υπήρχε κάποια επαφή μεταξύ των δύο ανδρών, αλλά μπορεί εξίσου καλά να το απέκτησε σε κάποια παλαιότερη δημοπρασία ή με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το 1994 το παλτό βρισκόταν στην κατοχή του κομμωτή. Ο κατάλογος του Christie’s το περιέγραφε ως ένα «overcoat of author F. Scott Fitzgerald», ένα γκρι μάλλινο παλτό Brooks Brothers με βελούδινη επένδυση στον γιακά και μαύρη σατέν φόδρα.

Το παλτό και η Καλιφόρνια

Υπάρχει κάτι ακόμη που κάνει την ιστορία ενδιαφέρουσα: το γεγονός ότι ένα τόσο προσωπικό αντικείμενο του Fitzgerald βρέθηκε τελικά σε μια συλλογή στη Νότια Καλιφόρνια. Ο Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ πέθανε το 1940 από καρδιακή προσβολή στο διαμέρισμα της αρθρογράφου κουτσομπολιών του Χόλιγουντ, Σέιλα Γκράχαμ, στο Λος Άντζελες. Εκείνη την περίοδο ζούσε στην πόλη, προσπαθώντας να σταθεί ξανά στα πόδια του. Ήταν βαθιά χρεωμένος, αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με το αλκοόλ και εργαζόταν ως σεναριογράφος στη MGM, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να ολοκληρώσει το The Last Tycoon. Η σχέση του με το Χόλιγουντ δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική.

«Ένιωθα ότι το Hollywood με είχε κατατάξει ως έναν κατεστραμμένο άνθρωπο — μια ταμπέλα που δεν είχα κάνει τίποτα για να την αξίζω», είχε πει ο ίδιος για τη ζωή του στο Λος Άντζελες. Βρισκόταν άραγε αυτό το παλτό στην κατοχή του όταν πέθανε; Δεν υπάρχει τρόπος να το γνωρίζουμε με βεβαιότητα. Αυτό που ξέρουμε είναι πως ο Φιτζέραλντ φαίνεται ότι αγαπούσε τα καλά μάλλινα παλτά. Στο This Side of Paradise, ο Έιμορι Μπλέιν —ο ήρωας που θεωρείται η πιο εξιδανικευμένη εκδοχή του ίδιου του συγγραφέα— φεύγει για ένα οικοτροφείο της Νέας Αγγλίας με μια αρκετά συγκεκριμένη γκαρνταρόμπα: εσώρουχα για το καλοκαίρι και τον χειμώνα, ένα sweater ή T-shirt, ένα jersey και ένα overcoat. Η σύνδεση, βέβαια, σταματά εδώ. Όλα τα υπόλοιπα είναι εικασία.

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη johnson rare books & archives (@johnsonrarebooks)

Brooks Brothers, Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ και η αισθητική της Jazz Age

Το παλτό αποτελεί, πάντως, ένα απτό κομμάτι της αισθητικής του Φιτζέραλντ εκείνης της Αμερικής όπου τα χρήματα, η κοινωνική θέση και η εμφάνιση ήταν στενά συνδεδεμένα. Στο This Side of Paradise, η μητέρα του Έιμορι Μπλέιν του λέει χαρακτηριστικά πως πρέπει να περάσει από τους Brooks Brothers για να αγοράσει «μερικά πραγματικά καλά κοστούμια». Ο Φιτζέραλντ δεν χρησιμοποιούσε τυχαία τις επωνυμίες στα βιβλία του. Οι Brooks Brothers ήταν εκείνη την εποχή βαθιά συνδεδεμένοι με το ύφος της εύπορης Ανατολικής Ακτής. Τα καταστήματά τους βρίσκονταν σε μερικά από τα πιο προνομιούχα σημεία των ΗΠΑ.

«Στις δεκαετίες του ’20 και του ’30 είχαμε καταστήματα σε μέρη όπως το Νιούπορτ, το Palm Beach και η Βοστώνη», εξηγεί ο Μάικλ Μπαστιάν, creative director των Brooks Brothers. Ο Μπαστιάν δεν έχει δει το συγκεκριμένο παλτό του Φιτζέραλντ, γνωρίζει όμως πολύ καλά το σχέδιο. Το Chesterfield ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές εκείνη την εποχή και οι Brooks Brothers το διέθεταν σε διαφορετικά υφάσματα και φινιρίσματα. Η γραμμή του ήταν λιτή και κομψή και προοριζόταν να φοριέται πάνω από κοστούμι ή επίσημο ένδυμα. Ένα ρούχο που ταίριαζε απόλυτα στον κόσμο στον οποίο κινούνταν ο Φιτζέραλντ. Και δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί.

Η Ζέλντα, η Γκλόρια και ένα γκρι γούνινο παλτό

Στην ίδια φωτογραφία του 1921, βέβαια, το ενδιαφέρον συνήθως στρέφεται στη Ζέλντα. Το γκρι γούνινο παλτό της έχει συσχετιστεί με τη Γκλόρια Γκίλμπερτ, την ηρωίδα του The Beautiful and Damned, και με την ιδέα ότι η Ζέλντα αποτέλεσε μία από τις βασικές εμπνεύσεις για τον χαρακτήρα. Ο Φιτζέραλντ άλλωστε πάντοτε εμπνεόταν από τις γυναίκες της ζωής του, τις 3 με τις οποίες ήταν μαζί. Την πρώτη του, τη Τζινέβρα Κινγκ, την έκανε ηρωίδα στο The Great Gatzby.

Στο μυθιστόρημα The Beautiful and Damned, ένα γκρι γούνινο παλτό γίνεται αντικείμενο επιθυμίας της Γκλόρια. Ο Φιτζέραλντ περιγράφει τις γυναίκες της Νέας Υόρκης που κυκλοφορούν με μακριές γούνες και σημειώνει την επιμονή της ηρωίδας να αποκτήσει ένα gray squirrel coat. Η μόδα, για τον Φιτζέραλντ, δεν ήταν απλώς σκηνικό. Ήταν ένας τρόπος να μιλήσει για την κοινωνική τάξη, την επιθυμία, το χρήμα και την εικόνα που θέλει να προβάλλει κάποιος προς τα έξω. Και το δικό του παλτό μοιάζει σήμερα με ένα μικρό, φορετό τεκμήριο αυτής της εποχής. Δεν αποδεικνύει ότι ο Φιτζέραλντ το φορούσε όταν πέθανε. Δεν γνωρίζουμε πώς ακριβώς πέρασε από τα χέρια του στον Σίντνεϊ Γκιλάροφ. Δεν μπορούμε καν να είμαστε απολύτως βέβαιοι για το πότε άλλαξε ιδιοκτήτη.

Έχει όμως κάτι που κανένα απλό vintage Chesterfield δεν μπορεί να αποκτήσει: μια ιστορία που συνδέεται με έναν από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Ο Μπραντ Τζόνσον εκτιμά ότι ο αγοραστής θα είναι πιθανότατα ένας συλλέκτης λογοτεχνικών αναμνηστικών ή κάποιο μουσείο. Το πιθανότερο είναι ότι το παλτό δεν θα ξαναφορεθεί ποτέ. Θα μπει σε μια προθήκη, σε μια συλλογή ή σε κάποιο αρχείο και θα συνεχίσει να ταξιδεύει μέσα στον χρόνο. Και, όπως συμβαίνει με τα πραγματικά ενδιαφέροντα αντικείμενα, ίσως το σημαντικότερο κομμάτι της ιστορίας του να είναι ακριβώς αυτό που δεν γνωρίζουμε. Έναν αιώνα αργότερα, το παλτό του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ είναι έτοιμο να αποκτήσει τον επόμενο ιδιοκτήτη του — και μαζί του, ένα ακόμη κεφάλαιο.

* Πηγή: Vanity Fair

TAGS :
παλτό συγγραφέας. Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook