
Με αφορμή την επέτειο θανάτου του Εδουάρδο Γκαλεάνο, σαν σήμερα το 2015, θυμόμαστε μια αλήθεια για τη ζωή μέσα από ένα εμβληματικό του ποίημα. (Πηγή φωτογραφίας: Atticus Review)
Δεν υπάρχει για μένα μεγαλύτερη αρετή από την ειλικρίνεια. Όσο κι αν μπορεί να πονέσει η αλήθεια, την προτιμώ πάνω από κάθε ψέμα που θέλει να ελαφρύνει μια κατάσταση ή να με αποπροσανατολίσει, έστω με καλά κίνητρα. Γι’ αυτό και έλκομαι από τους ανθρώπους που φέρνουν την αλήθεια μπροστά, όχι αυτούς που για να αρέσουν στους πολλούς, για να ικανοποιήσουν, λένε μισή αλήθεια και κρατούν την άλλη για τον εαυτό τους. Δεν είναι απαραίτητα κακό αυτό, γιατί ζούμε πια σε έναν κόσμο όπου το μίσος είναι εύκολο. Δεν έχω την απαίτηση από τους ανθρώπους να εκτίθενται για την αλήθεια και να πρέπει να υποστούν το μίσος, την εις βάρος τους βία που μπορεί να πάρει διαστάσεις χιονοστιβάδας μέσα σε δευτερόλεπτα. Αρκεί μια ανάρτηση σε ένα ΜΜΕ, σε ένα προφίλ του στα social media, ανάρτηση που θα γίνει για τα likes και για να μετατρέψει σε βορά αυτόν τον άνθρωπο.
Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο δεν πρόλαβε απόλυτα αυτή τη βάναυση ψηφιακή εποχή, πέθανε το 2015, είδε όμως τον πρόγονό της για κάποια χρόνια. Δε χρειάστηκε όμως να τη ζήσει πολύ για να του αναγνωρίσουμε πως τολμούσε την αλήθεια. Άλλωστε, του λόγου του, έζησε τη ζωή του στη Λατινική Αμερική, μια από τις πιο ταλαιπωρημένες περιοχές του κόσμου από τα πεπραγμένα της δύσης. Είχε πολλά να φοβάται. Δε σιώπησε.
Μέσα στη λόχμη λόγων και πράξεων του που έφερναν στην επιφάνεια τα θεόστραβα του καπιταλιστικού συστήματος, υπήρξε ένα ποιήμα του που ενθήκευσε μια αλήθεια όχι συλλογική, αλλά πρωτίστως προσωπική, μια αναμέτρηση του καθενός με τον εαυτό του. Μια αλήθεια που ταλανίζει περισσότερο τους άντρες.
Προφανώς, όλοι οι άνθρωποι δεν τα πάμε καλά με την αποτυχία. Αλλά στον τρόπο που εμείς οι άντρες διαμορφώσαμε τον κόσμο, τοποθετήσαμε τόση καταπίεση στους ώμους μας, όχι μόνο στις γυναίκες, ώστε να τρέμουμε την αποτυχία. Καταπιανόμαστε μόνο με όσα πιστεύουμε ότι θα είμαστε πολύ καλοί, δε δεχόμαστε να μην τα καταφέρουμε. Γι’ αυτό και βιώνουμε πολλά πράγματα ως αποτυχία, μια λέξη με μεγάλο βάρος. Δε θα μιλήσουμε για αστοχία. Θα μιλήσουμε για οικτρή, για παταγώδη αποτυχία. Κι έτσι όπως κρίνουμε τους εαυτούς μας, θα κρίνουμε και τους άλλους.
Τι λέει λοιπόν ο Γκαλεάνο στο ποιήμα του «Ουτοπία»;
«Η Ουτοπία είναι στον ορίζοντα…
Κάνω δύο βήματα, απομακρύνεται δύο βήματα.
Κάνω δέκα βήματα και ο ορίζοντας τρέχει δέκα βήματα μακριά.
Όσο και να περπατάω, δεν θα τη φτάσω ποτέ.
Τι χρησιμεύει τότε η ουτοπία;
Σ’ αυτό χρησιμεύει: στο να περπατάς»
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αλήθεια που πονά, κάνει καλό
Κάποιος θα αναρωτηθεί: μα δεν υπάρχει πουθενά η λέξη «αποτυχία» σε αυτό το ποίημα. Είστε σίγουροι; Είπαμε. Η αλήθεια κρύβεται και έχει ένα πιο ήρεμο σχήμα, για να μην πονέσει στο πρώτο άγγιγμα. Ένα φυτό που του αφαίρεσαν τα αγκάθια. Λέει ο Γκαλεάνο ότι κάθε μας όνειρο και στόχος είναι η ουτοπία μας. Σε αυτό το στερέωμα δε θα φτάσουμε ποτέ την ουτοπία κι επειδή δε θα τη φτάνουμε, θα το θεωρούμε αποτυχία. Η αποτυχία οδηγεί σε δύο μονοπάτια. Το ένα είναι η παραίτηση, η παράλυση. Το άλλο είναι η επανόρθωση, η εκ νέου προσπάθεια. Να η αλήθεια: η επιτυχία επαναπαύει, οδηγεί σε πλάνη. Η αποτυχία θρέφει. Αντί να την αποφεύγουμε, ας την αποζητάμε. Το έχει πει κι ο Μπέκετ. Προσπάθησε ξανά, απότυχε ξανά, απότυχε καλύτερα.
Να το θέσω διαφορετικά. Σκεφτείτε ένα απόλυτα υγιές σώμα. Μετά από μια εξέταση, σε μια ακτινογραφία φαίνεται κάτι μαύρο. Σου προκαλεί ανησυχία, τα χάνεις. Σκεφτείτε από την άλλη ένα σώμα ασθενικό που μαθαίνει ότι ξεπέρασε μια ασθένεια. Θέλει να αδράξει τη μέρα.
Δείτε το κι αλλιώς. Σε ένα ολοφώτεινο δωμάτιο, υπάρχει ένα σκοτεινό σημείο που δεν το βλέπετε καλά. Σας τρομάζει. Σκέφτεστε τη νύχτα τι κρύβεται εκεί. Αντίθετα, σε ένα ολοσκότεινο δωμάτιο, υπάρχει μια αχτίδα φωτός. Αυτό γεμίζει προσδοκία, ελπίδα. Πάνω σε αυτή τη λογική δεν είναι φτιαγμένο το ηλιακό μας σύστημα; Ένα απέραντο σκοτάδι στο οποίο βασιλεύει ένας Ήλιος, ο οποίος αποτελεί το ένα εκατοντάκις δισεκατομμυριοστό του Γαλαξία μας. Άρα, ένα μικρό φως στο απέραντο σκοτάδι. Μια ελπίδα μέσα στην αποτυχία.
Μήπως ο Δον Κιχώτης που είναι ένα κυνήγι ανεμόμυλων δεν είναι μια αλληγορία για την αποτυχία, για τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος, για την πορεία του κάθε ανθρώπου;
Πείτε το ανεμόμυλο, πείτε το Δουλτσινέα, πείτε το Ουτοπία. Ό,τι και να είναι, δε βρίσκεται εκεί για να μας αποθαρρύνει. Βρίσκεται εκεί για να συνεχίσουμε να περπατάμε. Δε θα πάψει να είναι άπιαστο. Αλλά δε θα βρεθεί και ποτέ έξω από το οπτικό μας πεδίο. Όσο περπατάμε, τόσο θα το βλέπουμε. Εξάλλου, δεν είμαστε όσα μας συμβαίνουν. Είμαστε ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε όσα μας συμβαίνουν.
Μην αποφύγουμε αυτή την αλήθεια. Αν υπάρχει ένας τρόπος εμείς οι άντρες να τα βρούμε με τον εαυτό μας και να μην ξεσπάμε με βία στους γύρω μας επειδή νιώθουμε ανεπαρκείς, αυτός είναι να αγαπήσουμε την αποτυχία.




