Γιάννης Καλπούζος: «Με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, προδώσαμε τον Θεό»

Ο Γιάννης Καλπούζος απαντά στο ερωτηματολόγιο του Andro για το Νόημα της Ζωής.

Μετριέται άραγε η ζωή με βάση το πόσα χρόνια την έχεις ζήσει ή με βάση την ποιότητα των ετών που τη διαβαίνεις; Μπορεί ένας 30άρης να έχει βρει περισσότερες απαντήσεις από έναν 60άρη; Αναπάντητα ερωτήματα είναι αυτά. Μεταφυσικά, σχεδόν. Αυτό είναι και το Νόημα της Ζωής, η στήλη που ξεκινήσαμε πριν αρκετά χρόνια. Να αναζητάς για να μη βρεις τελικά τίποτα και να συνεχίσει το ταξίδι. Όπως έγραφε και ο Εδουάρδο Γαλεάνο, «η Ουτοπία απομακρύνεται δέκα βήματα, την πλησιάζω δέκα βήματα και ξανά απομακρύνεται…άρα, για ποιο λόγο την κυνηγάω; Μα γιατί αυτό είναι η ζωή». Όλοι μας έχουμε κάπου μια Ουτοπία που μας σηκώνει κάθε μέρα από το κρεβάτι. Σήμερα, ο συγγραφέας Γιάννης Καλπούζος.

Ο Γιάννης Καλπούζος μέσα από 18 απαντήσεις

– Τι αναζητάτε αυτή την περίοδο στη ζωή σας; Ποιο είναι το μεγάλο ερώτημα που σας βασανίζει;

Παλεύω πάντα να κατακτήσω την εσωτερική αρμονία. Πέρα από αυτό τη συγκεκριμένη περίοδο καταγίνομαι με τη συγγραφή ενός σύγχρονου μυθιστορήματος. Εκεί εμπεριέχονται και πολλά από τα ερωτήματα που με βασανίζουν για το σήμερα. Όπως ότι το παιχνίδι είναι στημένο πανταχόθεν.

– Είστε σε καλό δρόμο για να βρείτε την απάντηση;

Ως προς την εσωτερική αρμονία είμαι στα μισά του δρόμου. Ως προς το άλλο έχω ανακαλύψει τις απαντήσεις. Οι δυσκολίες βρίσκονται στο πώς θα επιλυθεί το πρόβλημα.

– Όταν διαλέγετε ένα μονοπάτι, σας ανησυχεί μήπως το άλλο μονοπάτι ήταν καλύτερο; Μετανιώνετε για όσα επιλέγετε ή για όσα δεν επιλέγεις;

Αναρωτιέμαι πώς θα ήταν τα πράγματα εάν ακολουθούσα για το ένα ή το άλλο ζήτημα διαφορετικό δρόμο, όμως δεν κολλάω σ’ αυτό. Η Ιστορία και η μικροϊστορία του καθενός δε γράφονται με υποθέσεις. Κι αν μετανιώνω για πολλά, πλέον δεν αλλάζουν. Τουλάχιστον γίνονται μαθήματα ώστε να μην επαναλαμβάνω τα ίδια λάθη.

«Δεν είναι και καθόλου ασήμαντο να καταφέρνεις να στοχάζεσαι πάνω στην ίδια την ύπαρξή σου».

– Όταν σκέφτεστε το μέλλον, το αντιμετωπίζετε αισιόδοξα, πως όλα με κάποιον τρόπο θα πάνε καλά ή σκέφτεστε ότι κάτι άλλο άσχημο θα προκύψει;

Συνήθως στέκομαι με περίσκεψη απέναντι στο αύριο. Ο καθένας κτίζει πέτρα την πέτρα παιδιόθεν τον χαρακτήρα του. Ωσότου φτιάχνει κάστρο, το οποίο δεν γκρεμίζεται εύκολα ή δεν γκρεμίζεται ποτέ. Θέλω να πω ότι τίποτα δεν αλλάζει με μαγικό τρόπο, όλα ακουμπάνε στο παρελθόν. Ωστόσο στα δικά μου ζητήματα είμαι και της φιλοσοφίας: «Κάθε εμπόδιο για καλό». Βεβαίως όταν έρθει η ώρα να παλέψω, μετατρέπομαι σε  σκυλί μαύρο.

– Πώς συνδέεται η προσωπική σας ζωή με όσα συμβαίνουν κοινωνικά και διεθνώς; Μπορείτε να γελάτε χωρίς να νιώθετε ενοχές για τις οδύνες των ανθρώπων;

Θεωρώ τη γραφή, είτε ποίηση είτε πεζογραφία, ύψιστη πολιτική πράξη. Συμμετέχω και με άλλους τρόπους, ενώ συναισθηματικά προσπαθώ να μη με διαλύει ό,τι δεν μπορώ να λύσω με τις δικές μου δυνάμεις.

– Τι σημαίνει για σας ζωή και τι θάνατος;

Υπάρχω και δεν υπάρχω, μόνο που το δεύτερο δε θα το μάθω ποτέ. Αλλά φανταστείτε να μην υπήρχε θάνατος… Να ζει αιώνια ο κακός γείτονάς σου, ο δανειστής σου, όσοι δε χωνεύεις… Και να ζουν αιώνια οι πολιτικοί… Ζωή σημαίνει φως, συναίσθημα, δημιουργία, αγάπη, χαρά, πόνος… Η ζωή είναι το νερό στο ποτάμι που κυλάει δίχως να σε ρωτά. Εσύ καλείσαι να φτιάξεις βάρκα, γέφυρα, φράγμα. Να πείσεις τον εαυτό σου ότι ως γέννημα της πλάσης προορίζεσαι για κάτι συγκεκριμένο κι αυτό να βρίσκεται στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων σου. Δεν είναι και καθόλου ασήμαντο να καταφέρνεις να στοχάζεσαι πάνω στην ίδια την ύπαρξή σου.

– Τι συνιστά για σας απώλεια; Τι μετοχή έχει η απώλεια στη ζωή σας;

Είναι ένα κομμάτι της ζωής. Τη έχω βιώσει πολύ έντονα και ποικιλοτρόπως. Την αντιμετωπίζω όπως έγραφα στο Ιμαρέτ: «Με τον καιρό θα μάθεις να μην πέφτεις μπαμ και κάτω. Θα μάθεις να περιμένεις τη γροθιά. Γιατί αργά ή γρήγορα, από κάπου θα ’ρθει».

– Στοχάζεστε ποτέ πόσοι άνθρωποι πέρασαν από τη ζωή σας, πόσοι έμειναν για κάποιο διάστημα και μετά έφυγαν, από πόσες ζωές εσείς έχετε αποχωρήσει; Σας θλίβει η σκέψη;

Πάμπολλες φορές, χωρίς να με θλίβει πάντοτε. Στοχάζομαι κι ετούτο που έγραφα στο «Σέρρα-Η ψυχή του Πόντου»: «Άραγε πόσα μυστικά κρύβει ο καθένας βαθιά μέσα του και ποτέ δε μαθαίνονται; Πόσους ανθρώπους θαρρεί κανείς ότι γνώρισε, αλλά δεν είδε παρά μια απατηλή τους εικόνα; Και σε πόσους δικαιολόγησε τα κρίματά τους επειδή ήταν φίλοι ή στενοί συγγενείς, φτιάχνοντας εν γνώσει του ψεύτικο προσωπείο για κείνους;»

– Τι είναι για σας ο έρωτας;

Η πεμπτουσία των συναισθημάτων. Μέσα απ’ τον έρωτα ο άνθρωπος αγγίζει τη μέθη της ζωής και την αγιοσύνη.

– Θα θέλατε να θυμάστε τα πάντα για πάντα ή να ξεχνάτε τα πάντα διά παντός;

Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Σε ορισμένα θέματα και ανθρώπους προτιμώ την επιλεκτική μνήμη. Θα έλεγα κι ότι κάποιες εικόνες εντυπώνονται μέσα μου και ζουν παντοτινά όσο κι αν τις ξεμακραίνει ο χρόνος και η απόσταση. Άλλες ανοίγονται διαρκώς μπροστά στα μάτια μου μα είναι πεθαμένες.

«Το νόημα της ζωής είναι να κάνεις αυτό το ένα βήμα παρέκει».

– Υπάρχει Θεός στον κόσμο σας; Νιώθετε την ανάγκη να δώσετε δύναμη σε μια ανώτερη οντότητα;

Θα ήταν μέγιστη αμετροέπεια να θεωρώ ότι μπορώ να δώσω δύναμη σε μια ανώτερη οντότητα, πόσο μάλιστα ότι την έχει ανάγκη. «Δίχως θέλημα Θεού, ούτε πουλί στο βρόχι» έλεγε ο πατέρας μου και το συμμερίζομαι. Πέραν αυτού θεωρώ ότι με τον έναν ή με το άλλον τρόπο προδώσαμε τον Θεό. Ακόμα και βγαίνοντας το πρωί απ’ το σπίτι δίχως ν’ αναλογιστούμε το θαύμα της φύσης.

– Ποια είναι η αξία με την οποία πορεύεστε πάντα στη ζωή;

Μόνο μία; Θα παραθέσω ένα γνωμικό μου, πάλι από το «Σέρρα» που μ’ έναν τρόπο συμπυκνώνει πολλές αξίες: «Άμα σκαρφαλώσεις σε μια κορυφή θ’ αντικρίσεις άλλη ψηλότερη. Όμως ποτέ μην πεις τούτο το ύψος μου αρκεί και ποτέ ότι δε μου αρκεί. Τράβα τον δρόμο σου και μη βάνεις όρια. Μήτε πίσω, μήτε μπρος».

– Ποιους ανθρώπους φέρετε πιο έντονα μέσα σας;

Όσους τους διακρίνει η απλότητα και το άδολο ενδιαφέρον.

– Τι σας φοβίζει πολύ;

Μην αρρωστήσουν οι δικοί μου ανθρώποι.

«Άραγε πόσα μυστικά κρύβει ο καθένας βαθιά μέσα του και ποτέ δε μαθαίνονται; Πόσους ανθρώπους θαρρεί κανείς ότι γνώρισε, αλλά δεν είδε παρά μια απατηλή τους εικόνα;»

– Ονειροπολείτε; Φαντάζεστε άλλους κόσμους και πολιτισμούς κάπου στο Σύμπαν;

Λέω ότι πιθανότατα υπάρχουν. Όμως δε χαραμίζω περισσότερο τον χρόνο μου.

– Ποια η σχέση σας με τα όνειρά σας;

Τα ενύπνια; Καμία. Με τους στόχους μου, παλεύω να τους κατακτήσω.

– Είμαστε εμείς οι κυρίαρχοι της ζωής μας ή πάντα θα εξαρτόμαστε από τους άλλους;

Πραγματεύομαι αυτό το θέμα στο μυθιστόρημά μου «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου», το οποίο επανακυκλοφόρησε προσφάτως. Οι έξωθεν παράγοντες καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη μοίρα των ανθρώπων. Οι τόσο διαφορετικές συνθήκες κάτω από τις οποίες μεγαλώνει καθένας, ο οικογενειακός και ο κοινωνικός περίγυρος, ποια άτομα θα φέρει στον δρόμο μας το τυχαίο της ζωής, οι κυβερνώντες και τόσα άλλα.

– Υπάρχει τελικά το νόημα της ζωής;

Τώρα θα σας παραπέμψω σε αυτό που έγραφα στο μυθιστόρημά μου «Άγιοι και δαίμονες»: «Για κάπου τραβάμε. Όλοι μαζί; O καθένας μονάχος του; Δεν ηξεύρω. Αλλά σαν νιώσεις πως για κάπου τραβάς, πως για κάποιον σκοπό είσαι απά στη γης, δεν έχεις παρά να σύρεις το ποδάρι σου ένα βήμα παρέκει. Για να έχει νόημα η πατημασιά σου σ’ αυτόν τον κόσμο. Και δε γίνεται, πριν κάμεις το βήμα σου, να μη θωρείς πού πάταγες χθες και πού πατούσαν οι γεννημένοι πρωτύτερα από σένα. Είναι σαν να στεριώνεις το μαδέρι μονάχα από τη μια μεριά και να θέλεις να διαβείς στην αντικρινή όχθη». Για μένα, λοιπόν, το νόημα της ζωής είναι να κάνεις αυτό το ένα βήμα παρέκει.

* Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε το 1960 στο χωριό Μελάτες της Άρτας και ζει μόνιμα από το 1983 στην Αθήνα. Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές, οι οποίες πλέον κυκλοφορούν σε έναν τόμο με τίτλο «Γιάννης Καλπούζος, Ποίηση 2000-2017», μία συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Κάποιοι δεν ξεχνούν ποτέ» και τα μυθιστορήματα: «Σάος-Παντομίμα Φαντασμάτων», «Ιμαρέτ-Στη σκιά του ρολογιού», «Άγιοι και δαίμονες-Εις ταν Πόλιν», «Ουρανόπετρα-Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος», «σέρρα-Η ψυχή του Πόντου», «γινάτι-Ο σοφός της λίμνης», «ἐρᾶν-Βυζαντινά αμαρτήματα», «ραγιάς-Σε κανέναν και σε τίποτα» και «Μεθυστής». Όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ψυχογιός (εδώ), εκτός από τον Μεθυστή που κυκλοφορεί από τη Χάρτινη Πόλη (εδώ) και το «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου» που επανακυκλοφορεί από τη Χάρτινη Πόλη.

Διαβάστε ακόμη: «Πώς συνεχίζουμε να ζούμε όντας συνένοχοι σε εγκλήματα;»

TAGS :
απώλεια θάνατος συγγραφέας συνέντευξη

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook