Μίνως Μάτσας: «Αν αρχίσεις να ζεις μέσα από το βλέμμα των άλλων, χάνεις τη δική σου φωνή»

Ο Μίνως Μάτσας «σκαλίζει» μαζί μας όλα εκείνα που μπορεί να συνιστούν τον Άνθρωπο, τη Ζωή, το Νόημα της Ύπαρξης.

Μετριέται άραγε η ζωή με βάση το πόσα χρόνια την έχεις ζήσει ή με βάση την ποιότητα των ετών που τη διαβαίνεις; Μπορεί ένας 30άρης να έχει βρει περισσότερες απαντήσεις από έναν 60άρη; Αναπάντητα ερωτήματα είναι αυτά. Μεταφυσικά, σχεδόν. Αυτό είναι και το Νόημα της Ζωής, η στήλη που ξεκινήσαμε πριν αρκετά χρόνια. Να αναζητάς για να μη βρεις τελικά τίποτα και να συνεχίσει το ταξίδι. Όπως έγραφε και ο Εδουάρδο Γαλεάνο, «η Ουτοπία απομακρύνεται δέκα βήματα, την πλησιάζω δέκα βήματα και ξανά απομακρύνεται…άρα, για ποιο λόγο την κυνηγάω; Μα γιατί αυτό είναι η ζωή». Όλοι μας έχουμε κάπου μια Ουτοπία που μας σηκώνει κάθε μέρα από το κρεβάτι. Σήμερα, ο συνθέτης Μίνως Μάτσας (δείτε εδώ μια παλιότερη συνέντευξη που είχαμε κάνει) μας καθοδηγεί στη δική του Ουτοπία.

Ο Μίνως Μάτσας μέσα από 21 απαντήσεις

– Τι αναζητάτε αυτή την περίοδο στη ζωή σας; Ποιο είναι το μεγάλο ερώτημα που σας βασανίζει;

Με απασχολεί αν μπορεί ο άνθρωπος να μείνει αληθινός όσο εξελίσσεται, όσο αλλάζει και όσο μεγαλώνει. Πώς διατηρεί τον πυρήνα του χωρίς να γίνεται άκαμπτος. Αυτό είναι ένα ερώτημα που επιστρέφει διαρκώς.

– Είστε σε καλό δρόμο για να βρείτε την απάντηση;

Νομίζω πως οι σημαντικές απαντήσεις δεν έρχονται ξαφνικά. Κατοικούν μέσα στον τρόπο που ζούμε. Ίσως δεν τις βρίσκουμε ποτέ ολοκληρωμένες· ίσως απλώς πλησιάζουμε λίγο περισσότερο κάθε μέρα.

– Όταν διαλέγετε ένα μονοπάτι, σας ανησυχεί μήπως το άλλο μονοπάτι ήταν καλύτερο; Μετανιώνετε για όσα επιλέγετε ή για όσα δεν επιλέξατε;

Κάθε επιλογή είναι ένας μικρός αποχαιρετισμός. Δεν πιστεύω στις ζωές που δεν ζήσαμε, γιατί δεν έχουμε τρόπο να τις γνωρίσουμε. Προτιμώ να τιμώ αυτό που επέλεξα, παρά να θρηνώ αυτό που φαντάστηκα. Δεν μου αρέσει να χαρακτηρίζω τα μονοπάτια ως «καλά» ή «κακά». Για μένα, μεγαλύτερη σημασία έχει τι αφήνει πίσω του κάθε μονοπάτι. Κάθε επιλογή κουβαλά τα δικά της μαθήματα, τις δικές της αποκαλύψεις και τις δικές της δοκιμασίες. Ακόμη κι αν εκ των υστέρων αποδειχθεί ότι δεν ήταν η ιδανική επιλογή, δεν σημαίνει πως ήταν λανθασμένη. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι αν, στο τέλος της διαδρομής, έχω μάθει κάτι καινούργιο για τον εαυτό μου, για τους ανθρώπους ή για τη ζωή. Αν μια εμπειρία σε κάνει πιο συνειδητό, πιο ώριμο, πιο αληθινό, τότε ήταν ένα κερδοφόρο μονοπάτι. Οι επιλογές δεν έχουν αξία μόνο από το αποτέλεσμα που φέρνουν, αλλά και από τον τρόπο που σε βοηθούν να εξελιχθείς.

«Η σύγκριση, όταν γίνεται από φθόνο, μπορεί να μας απομακρύνει από τον εαυτό μας. Όταν όμως γίνεται από περιέργεια και θαυμασμό, μπορεί να γίνει δημιουργικός διάλογος».

– Έχει αρνητικές ή ευχάριστες εκπλήξεις η ζωή για έναν άνθρωπο στη δική σας ηλικία;

Η μεγαλύτερη έκπληξη είναι ότι η ζωή δεν σταματά να σε εκπαιδεύει. Όταν νομίζεις πως κατάλαβες τους ανθρώπους, έρχεται ένας άνθρωπος να σου αποδείξει ότι δεν κατάλαβες τίποτα.

– Πώς διαχειριστήκατε τις επευφημίες και την αρνητική κριτική στην πορεία της ζωής σας και τι θα συμβουλεύατε έναν νέο γι’ αυτό;

Η επιδοκιμασία είναι ευχάριστη αλλά δεν πρέπει να γίνεται κατοικία. Και η κριτική είναι χρήσιμη μόνο όταν σε κάνει καλύτερο. Αν αρχίσεις να ζεις μέσα από το βλέμμα των άλλων, χάνεις τη δική σου φωνή.

– Όταν σκέφτεστε το μέλλον, το αντιμετωπίζετε αισιόδοξα, πως όλα με κάποιον τρόπο θα πάνε καλά;

Προσπαθώ, όσο μπορώ, να ζω το παρόν. Από τη φύση μου είμαι ένας άνθρωπος που σκέφτεται αρκετά το μέλλον· άλλοτε με αισιοδοξία, άλλοτε με ανησυχία. Ίσως αυτό να είναι αναπόφευκτο, γιατί όταν δημιουργείς, διαρκώς σχεδιάζεις το επόμενο βήμα.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο την αξία του «τώρα». Βρίσκομαι σε μια φάση της ζωής μου όπου αναζητώ τις όμορφες στιγμές της κάθε ημέρας και τα μικρά δώρα που αυτή κρύβει. Πιστεύω πως, όταν ζεις πραγματικά το παρόν, δεν αγνοείς το μέλλον· απλώς του επιτρέπεις να έρθει χωρίς να του παραχωρείς όλη τη ζωή σου από πριν. Γιατί τελικά η ζωή δεν συμβαίνει κάποτε αργότερα· συμβαίνει σήμερα, στη στιγμή που έχουμε μπροστά μας.

– Τι σημαίνει για σας ζωή και τι θάνατος;

Η ζωή είναι σχέση. Με τους ανθρώπους, με τη μνήμη, με τη δημιουργία. Ο θάνατος δεν ακυρώνει ό,τι αγαπήθηκε. Το μεταμορφώνει σε ανάμνηση και ευθύνη.

– Τι καύσιμο είναι για εσάς η απώλεια; Πώς τη διαχειρίζεστε πια;

Η απώλεια είναι ένα από τα πιο δύσκολα μαθήματα της ζωής, αλλά ταυτόχρονα και ένα από τα πιο βαθιά. Δεν νομίζω ότι κάποιος μαθαίνει πραγματικά να την ξεπερνά· μαθαίνει να συνομιλεί μαζί της. Στην αρχή είναι ένα κενό που μοιάζει αδύνατο να γεμίσει, όμως με τον χρόνο μεταμορφώνεται σε μνήμη, σε ευγνωμοσύνη, σε έναν διαφορετικό τρόπο να κουβαλάς αυτό που έχασες.

Για μένα η απώλεια δεν είναι μόνο το τέλος μιας παρουσίας. Είναι και μια υπενθύμιση της αξίας των ανθρώπων και των στιγμών όσο τους έχουμε κοντά μας. Είναι ένα καύσιμο που με κάνει να αγαπώ πιο βαθιά, να προσέχω περισσότερο, να μην θεωρώ τίποτα δεδομένο.

Κάθε απώλεια αφήνει ένα σημάδι, αλλά μέσα από αυτό το σημάδι μπορεί να γεννηθεί κάτι δημιουργικό. Ίσως γιατί η τέχνη, όπως και η ζωή, γεννιέται συχνά από την ανάγκη μας να κρατήσουμε ζωντανό κάτι που δεν μπορούμε πια να αγγίξουμε.

«Όταν ο άνθρωπος μπορεί να μπει στη θέση του άλλου, γίνεται δυσκολότερο να τον πληγώσει και ευκολότερο να δημιουργήσει έναν κόσμο με περισσότερο φως».

– Στοχάζεστε ποτέ πόσοι άνθρωποι πέρασαν από τη ζωή σας; Σας θλίβει η σκέψη;

Με συγκινεί περισσότερο παρά με θλίβει. Κανείς δεν περνά τυχαία από τη ζωή μας. Ο καθένας αφήνει μια λέξη, μια μελωδία, έναν τρόπο να βλέπουμε διαφορετικά τον κόσμο, μια εμπειρία… Η ζωή είναι γεμάτη από συναντήσεις. Κάποιοι άνθρωποι έρχονται για να μείνουν, κάποιοι για να μας αλλάξουν, κάποιοι για να μας διδάξουν κάτι και μετά να συνεχίσουν τον δικό τους δρόμο. Δεν πιστεύω ότι όλες οι παρουσίες χρειάζεται να έχουν διάρκεια για να έχουν αξία.Και εμείς, χωρίς να το γνωρίζουμε πάντα, αφήνουμε κάτι στις ζωές των άλλων.Ίσως υπάρχει μια μικρή μελαγχολία στη σκέψη ότι οι δρόμοι αλλάζουν και οι άνθρωποι απομακρύνονται. Όμως ταυτόχρονα υπάρχει και μια μεγάλη ομορφιά: ότι για ένα διάστημα δύο άνθρωποι συναντήθηκαν, μοιράστηκαν ένα κομμάτι της διαδρομής τους και ο ένας έγινε μέρος της ιστορίας του άλλου. Η αξία μιας σχέσης δεν μετριέται μόνο από το πόσο κράτησε, αλλά από το πόσο βαθιά άγγιξε τη ζωή μας.

– Υπάρχει τέλος που να μην είναι βάναυσο;

Ίσως μόνο όταν έχει προηγηθεί αλήθεια. Τότε ακόμη και ο αποχωρισμός αποκτά αξιοπρέπεια. Δεν σημαίνει ότι δεν πονάει· Ίσως το πιο δύσκολο αλλά και το πιο γενναίο πράγμα στη ζωή είναι να μπορείς να αφήνεις κάτι να τελειώσει με σεβασμό, κρατώντας την ευγνωμοσύνη για όσα υπήρξαν και όχι μόνο τη θλίψη για όσα χάθηκαν.

– Τι είναι για σας ο έρωτας και πώς τον ανασχηματίζουν οι απογοητεύσεις;

Ο έρωτας είναι μια πράξη εμπιστοσύνης απέναντι στο άγνωστο. Οι πληγές δεν τον ακυρώνουν· τον κάνουν λιγότερο αφελή και, αν είμαστε τυχεροί, περισσότερο ουσιαστικό.

– Θα θέλατε να θυμάστε τα πάντα ή να ξεχνάτε τα πάντα;

Η μνήμη είναι το υλικό της ταυτότητάς μας. Δεν θα ήθελα ούτε να θυμάμαι τα πάντα ούτε να ξεχνώ τα πάντα. Η σοφία ίσως βρίσκεται στο να θυμάσαι ό,τι σε έκανε πιο ανθρώπινο.

– Υπάρχει Θεός στον κόσμο σας;

Μου αρέσει να πιστεύω ότι υπάρχει ένα μυστήριο που μας υπερβαίνει. Δεν αισθάνομαι την ανάγκη να το ορίσω. Μου αρκεί να το σέβομαι.

– Ποια είναι η αξία με την οποία πορεύεστε πάντα στη ζωή;

Η αξιοπρέπεια. Για μένα είναι μια από τις πιο σημαντικές αξίες, γιατί αφορά τον τρόπο που στέκεσαι απέναντι στον εαυτό σου και στους άλλους. Είναι να μπορείς να κοιτάζεις τον εαυτό σου στον καθρέφτη και να ξέρεις ότι, ακόμη και στις δύσκολες στιγμές, δεν πρόδωσες αυτά που πραγματικά πιστεύεις. Η αξιοπρέπεια δεν σημαίνει εγωισμό ή ακαμψία. Σημαίνει να έχεις τη δύναμη να αναγνωρίζεις τα λάθη σου, να ζητάς συγγνώμη όταν χρειάζεται, αλλά ταυτόχρονα σημαίνει να σέβεσαι τον εαυτό σου και να μην μειώνεις τις ανάγκες σου, σε βαθμό που προκαλείς κακό στον ίδιο σου τον εαυτό.

– Ποιους ανθρώπους φέρετε πιο έντονα μέσα σας;

Εκείνους που μου έμαθαν κάτι χωρίς να προσπαθήσουν να μου το επιβάλουν. Οι πιο σπουδαίοι άνθρωποι είναι συχνά οι πιο αθόρυβοι.

– Τι σας φοβίζει πολύ;

Η αδιαφορία. Είναι πιο επικίνδυνη από το μίσος, γιατί γεννά σιωπηλά την απανθρωπιά.

– Ονειροπολείτε; Φαντάζεστε άλλους κόσμους και πολιτισμούς κάπου στο Σύμπαν;

Η τέχνη είναι ήδη ένας άλλος κόσμος. Κάθε έργο μάς επιτρέπει να ζήσουμε ζωές που δεν θα προλάβουμε ποτέ να ζήσουμε πραγματικά.

«Η μεγαλύτερη έκπληξη είναι ότι η ζωή δεν σταματά να σε εκπαιδεύει. Όταν νομίζεις πως κατάλαβες τους ανθρώπους, έρχεται ένας άνθρωπος να σου αποδείξει ότι δεν κατάλαβες τίποτα».

– Ποια η σχέση σας με τα όνειρά σας;

Δεν είμαι ένας άνθρωπος που κάνει μεγάλα όνειρα με την έννοια των μακρινών σχεδίων. Προτιμώ να βάζω μικρούς στόχους, να προχωρώ βήμα βήμα, να ακούω το ένστικτό μου και να εμπιστεύομαι τη ροή της ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαι κυνικός ή ότι δεν έχω επιθυμίες και φιλοδοξίες. Αντίθετα, πιστεύω πως πολλές φορές η ζωή μάς οδηγεί σε δρόμους που δεν θα μπορούσαμε να σχεδιάσουμε μόνοι μας. Υπάρχει αξία στο να αφήνεσαι λίγο στο άγνωστο, χωρίς να χάνεις την κατεύθυνσή σου. Για μένα, ίσως το πιο σημαντικό είναι να είμαι παρών σε κάθε βήμα της διαδρομής. Να προσπαθώ, να εξελίσσομαι και να αφήνω χώρο στις εκπλήξεις που μπορεί να φέρει η ζωή.

– Είμαστε εμείς οι κυρίαρχοι της ζωής μας ή πάντα θα εξαρτώμαστε από τους άλλους;

Δεν είμαστε αυτάρκεις. Η ελευθερία δεν σημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε τους άλλους. Σημαίνει ότι επιλέγουμε πώς θα συνυπάρξουμε μαζί τους.

– Μπορούμε να ζούμε «κοιτώντας τη δουλειά μας» ή το ζήτημα είναι να ζήσουμε κοιτώντας τη δουλειά των άλλων;

Να κοιτάμε τη δική μας δουλειά με αφοσίωση, υπομονή και συνέπεια, χωρίς να παρασυρόμαστε από τη σύγκριση. Ταυτόχρονα, το να κοιτάμε τη δουλειά των άλλων με ενδιαφέρον και ανοιχτό μυαλό είναι ένας τρόπος να μαθαίνουμε, να εμπνεόμαστε και να εξελισσόμαστε. Η σύγκριση, όταν γίνεται από φθόνο, μπορεί να μας απομακρύνει από τον εαυτό μας. Όταν όμως γίνεται από περιέργεια και θαυμασμό, μπορεί να γίνει δημιουργικός διάλογος.

– Αν μπορούσατε να ενισχύσετε μία αξία στην εποχή μας, ποια θα ήταν αυτή;

Την ενσυναίσθηση. Γιατί όταν ο άνθρωπος μπορεί να μπει στη θέση του άλλου, γίνεται δυσκολότερο να τον πληγώσει και ευκολότερο να δημιουργήσει έναν κόσμο με περισσότερο φως.

* Έναν χρόνο μετά τη συναυλία του στο Ηρώδειο, ο Μίνως Μάτσας κυκλοφορεί και ψηφιακά (εδώ) τα 28 τραγούδια που ακούστηκαν, με τίτλο «Τα Ρεμπέτικα + Fado, Tango & Blues – ΩΔΕΙΟ ΗΡΩΔΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ LIVE». Ένα album πρόταση που γεφυρώνει το ελληνικό ρεμπέτικο με τρεις από τις σημαντικότερες μουσικές παραδόσεις του κόσμου. Ένα live album που κατέγραψε μία σπάνια στιγμή, αλλά και αυτά ακριβώς που πρεσβεύει ο Μίνως Μάτσας: την βαθιά και ουσιαστική αγάπη του για το καλό τραγούδι, την ανάγκη του το για το πάντα ιδιαίτερο πάντρεμα ήχων, φωνών και παραδόσεων και τον σεβασμό του στη μουσική. Η ηχογράφηση αποτυπώνει με αυθεντικότητα την ατμόσφαιρα της ιστορικής αυτής συναυλίας, μεταφέροντας την ένταση, τη συγκίνηση και την ενέργεια μιας μοναδικής μουσικής εμπειρίας.

** Βρείτε τον Μίνω Μάτσα εδώ.

TAGS :
απώλεια ερωτας θάνατος Μίνως Μάτσας συνέντευξη

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook