Δραματοθεραπεία: Εκεί όπου τα τραύματά σου σε μεταμορφώνουν σε καλλιτέχνη

Η Παναγιώτα Καπράλου στο γραφείο της στο Κολωνάκι. (Φωτό Andro.gr).

Τι συμβαίνει όταν δεν έχουμε ακόμη τα λόγια για να περιγράψουμε αυτό που μας συμβαίνει ή να το εξηγήσουμε; Υπάρχουν εμπειρίες και συναισθήματα που δύσκολα χωρούν σε λέξεις· άλλοτε γιατί είναι πολύ πρώιμα, άλλοτε γιατί είναι ιδιαίτερα φορτισμένα, άλλοτε γιατί δεν έχουν ακόμη αποκτήσει οριστική μορφή. Εκεί, η τέχνη και η μεταφορά μέσα στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία μπορούν να λειτουργήσουν ως μια εναλλακτική «γλώσσα επικοινωνίας» με τον εσωτερικό μας κόσμο — μια γλώσσα άμεση, γλαφυρή και αποκαλυπτική.

Η Δραματοθεραπεία αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που αξιοποιεί τόσο τον λόγο όσο και τα μέσα της τέχνης και του συμβολισμού και ανήκει στις ψυχοθεραπείες μέσω τέχνης. Πρόκειται για μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που εφαρμόζεται διεθνώς, σε ατομικά και ομαδικά πλαίσια, με ενήλικες, εφήβους και παιδιά.

Μέσα και εργαλεία που αξιοποιούνται κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας, επιλεγμένα κατά περίπτωση και προσαρμοσμένα στις ανάγκες του κάθε ατόμου, είναι η ζωγραφική, ο πηλός, η σωματική κίνηση, η γραφή, η μουσική, η δημιουργία και αφήγηση ιστοριών, το παιχνίδι ρόλων, η κατασκευή και εμψύχωση μάσκας κ.ά. Τα παραπάνω θεραπευτικά εργαλεία φέρνουν στην επιφάνεια και φωτίζουν κομμάτια του ψυχισμού ή της προσωπικής ιστορίας του κάθε ατόμου που ενδεχομένως ως τώρα δεν είχαν ειπωθεί ή ειδωθεί με αυτόν τον τρόπο.

Παράλληλα, μέσω της «ασφαλούς απόστασης» που δημιουργούν, το άτομο μπορεί να αγγίξει δύσκολα ή τραυματικά βιώματα χωρίς αυτά να αναβιωθούν ωμά. Μπορεί να τα παρατηρήσει, να τα εξερευνήσει, να τα δει πιο καθαρά και να τα μετασχηματίσει από μια θέση μεγαλύτερης ασφάλειας και δύναμης.

«Τι θα γινόταν αν μπορούσα να δοκιμάσω έναν διαφορετικό ρόλο; Αν μιλούσα με μια φωνή που δεν μου επέτρεψα ποτέ; Αν έδινα μορφή σε κάτι που μέχρι τώρα παρέμενε αόριστο ή «απαγορευμένο»; (Φωτό Andro.gr).

Η Δραματοθεραπεία, επίσης, ως ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ενδογενώς διευκολύνει τη δημιουργικότητα, τον αυθορμητισμό και τον πειραματισμό — ποιότητες που μπορούν να μεταγγιστούν στην ίδια τη ζωή του ατόμου, στον τρόπο που διαχειρίζεται τα ζητήματα που ανακύπτουν και στον τρόπο που επιλύει προβλήματα. Στο θεραπευτικό δωμάτιο δημιουργείται χώρος για πειραματισμό: Τι θα γινόταν αν μπορούσα να δοκιμάσω έναν διαφορετικό ρόλο; Αν μιλούσα με μια φωνή που δεν μου επέτρεψα ποτέ; Αν έδινα μορφή σε κάτι που μέχρι τώρα παρέμενε αόριστο ή «απαγορευμένο»;

Σε αντίθεση με την κοινή παρανόηση, η Δραματοθεραπεία δεν απαιτεί καμία προηγούμενη εμπειρία με την τέχνη του θεάτρου και δεν προϋποθέτει εξωστρέφεια, δημιουργικό ταλέντο ή άνεση με την έκθεση. Στη Δραματοθεραπεία, η τέχνη δεν αντιμετωπίζεται ως δεξιότητα ή ως αισθητικό αποτέλεσμα, αλλά ως ψυχοθεραπευτικό μέσο. Δεν υπάρχει «σωστό» ή «λάθος», ούτε προσδοκία δημιουργικότητας με την παραδοσιακή έννοια. Αυτό που έχει σημασία είναι η διαδικασία: το πώς κάτι δημιουργείται, τι κινητοποιεί, τι εκφράζει και τι αποκαλύπτει.

Πέρα από τον λόγο – αλλά όχι χωρίς τον λόγο

Στον τρόπο που εγώ εργάζομαι με τη θεραπευτική προσέγγιση της Δραματοθεραπείας, ο λόγος κατέχει επίσης κεντρική θέση στις συνεδρίες. Η λεκτική επεξεργασία συνυπάρχει με τα βιωματικά εργαλεία, καθώς το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Τα συμβολικά μέσα φέρνουν στην επιφάνεια ψυχικό υλικό από το ασυνείδητο και δίνουν λέξεις σε όσα προηγουμένως ενδεχομένως δεν είχαν ειπωθεί. Παράλληλα, η λεκτική επεξεργασία και η συζήτηση προχωρούν, εμπλουτίζουν και ξεκαθαρίζουν όσα έρχονται στην επιφάνεια μέσα από τα έργα των θεραπευόμενων. Έτσι, η λεκτική επεξεργασία συνυπάρχει οργανικά με τα δημιουργικά μέσα.

Τα μέσα της τέχνης — εικόνες, συμβολισμοί, ρόλοι, μικρές αφηγήσεις, κίνηση ή γραφή κ.ά. — αξιοποιούνται μόνο στον βαθμό που το κάθε άτομο επιθυμεί και στο σημείο που είναι πραγματικά χρήσιμα για εκείνο, προσαρμοσμένα στις μοναδικές του ανάγκες, με σεβασμό στο προσωπικό του όριο και στον ρυθμό του.

«Η Δραματοθεραπεία μπορεί να αξιοποιηθεί σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων και δυσκολιών, όπως δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, άγχος και κρίσεις πανικού». (Φωτό Andro.gr).

Θεραπευτική σχέση: η καρδιά της διαδικασίας

Πέρα από τα πολύτιμα εργαλεία και τις τεχνικές, ο πυρήνας της θεραπείας παραμένει η θεραπευτική σχέση. Η θεραπεύτρια υποδέχεται και συνοδεύει το άτομο με σεβασμό, αποδοχή, ζεστασιά, κατανόηση και αυθεντική παρουσία. Σε μια σχέση με όρια, εμπιστοσύνη που χτίζεται βαθμιαία, ασφάλεια, ενεργητική ακρόαση και αληθινό νοιάξιμο. Σε μια σχέση όπου το άτομο είναι ορατό και αποδεκτό ακριβώς για αυτό που είναι. Αυτός ο τρόπος σχέσης βαθμιαία εσωτερικεύεται από το άτομο και μεταφέρεται στις υπόλοιπες σχέσεις της ζωής του.

Η θεραπεία δεν είναι ένας προκαθορισμένος δρόμος, αλλά μια κοινή πορεία που συνδιαμορφώνεται. Έτσι, γίνεται ο χώρος όπου η ιστορία ζωής του κάθε ατόμου μπορεί να ειπωθεί, να ακουστεί, να επανανοηματοδοτηθεί και να γραφτεί ένα «άλλο μέλλον» με περισσότερη επίγνωση, ελευθερία και φροντίδα.

Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει η Δραματοθεραπεία

Η Δραματοθεραπεία μπορεί να αξιοποιηθεί σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων και δυσκολιών, όπως δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, άγχος και κρίσεις πανικού, φοβίες, ζητήματα αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης, διαχείριση θυμού, γονεϊκότητα, ψυχοσωματικά συμπτώματα, εικόνα σώματος, θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου, απώλειες, διαχείριση πένθους και θρήνου, διαχείριση κρίσεων, υποστήριξη σε μεταβατικές φάσεις ζωής, διαχείριση διαζυγίου, σχολικός εκφοβισμός, επεξεργασία βιωμάτων κακοποίησης, κατάθλιψη κ.ά.

Γιατί ψυχοθεραπεία;

Κανένα άτομο δεν χρειάζεται να περνά τα δύσκολα μόνο του. Η ψυχική υγεία — πάντα, αλλά ίσως και τώρα περισσότερο από ποτέ — είναι αναγκαίο, κατά τη γνώμη μου, να μπαίνει στο τραπέζι και να μην μένει στην παρένθεση της ζωής μας, γιατί τελικά αφορά την ίδια τη ζωή μας.

Πώς βλέπουμε τον εαυτό μας; Πώς καταλαβαίνουμε τι πραγματικά επιθυμούμε για τη ζωή μας; Πώς απεγκλωβιζόμαστε από τις αρχικές εγγραφές της, τις προσδοκίες, τα «πρέπει» των άλλων — ακόμη κι εκείνα που δεν ειπώθηκαν αλλά υπονοήθηκαν με ένα βλέμμα ή μια βαριά σιωπή και μας καθορίζουν ακόμη; Πώς επιλέγουμε ανθρώπους να μας συντροφεύουν και πώς συνδεόμαστε μαζί τους; Διαλέγουμε τυφλά ή με επίγνωση; Τελικά, φροντίζουμε τον εαυτό μας και πώς;

Αυτά τα ερωτήματα — και τόσα άλλα που αναδύονται και διερευνώνται στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία — δεν είναι δευτερεύοντα. Είναι καθοριστικά για το αν αντλούμε απόλαυση από τη ζωή και τις επιλογές μας.

* Μπορείτε να επικοινωνήσετε με την κ. Καπράλου εδώ.

TAGS :
ψυχοθεραπεία ψυχολογία

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook