
Με αφορμή το ντοκιμαντέρ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι;» που κυκλοφόρησε χθες στα σινεμά, επιχειρούμε να καταρρίψουμε μύθους γύρω από τα ανάπηρα άτομα και τη σεξουαλικότητα.
Τι σκέφτεσαι όταν ακούς για ανάπηρα άτομα; Πιθανότατα ό,τι σκέφτομαι εγώ, ό,τι σκέφτεται η συντριπτική πλειοψηφία. Άτομα που ατύχησαν στη ζωή, άτομα που δυσκολεύονται να ζήσουν σε αυτή την κοινωνία, άτομα που είναι μόνιμα σε θλίψη. Είναι αυτή η αλήθεια; Όχι. Όλες αυτές οι σκέψεις είναι προϊόν άγνοιας και είναι φυσιολογικό να υπάρχουν. Το αφύσικο, για μένα, είναι ότι δεν φροντίζουμε να έρχεται κάθε μη ανάπηρο άτομο σε επαφή με τη ζωή ενός ανάπηρου, με την καθημερινότητά του, ώστε να κάνει πέρα την άγνοια και να καταλάβει τι ακριβώς είναι αυτό το άτομο. Τους αντιμετωπίζουμε σα να είναι εξωγήινοι, σα να μην έχουν τις ίδιες επιθυμίες με εμάς. Μία από αυτές, από τις πιο βασικές, είναι να ερωτευτούν, να πλαγιάσουν μαζί με έναν άλλο άνθρωπο, να κάνουν σεξ με τον τρόπο που μπορούν, να νιώσουν οικειότητα.
Αυτή είναι η μαγική λέξη. Οικειότητα. Βλέποντας το ντοκιμαντέρ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι;», που κυκλοφόρησε από χθες στις αίθουσες, του σκηνοθέτη Σιαμάκ Ετεμάντι, αν κάτι μπορώ να προτάξω ως βασικότερο, είναι αυτό. Η οικειότητα. Και το ότι τα ανάπηρα άτομα δεν είναι για οίκτο, είναι για να τα κοιτάς και να χαμογελάς. Και να γελάς, γιατί έχουν χιούμορ, έχουν απελευθερωθεί από πολλά ταμπού που έχουμε αγκιστρωμένα πάνω μας εμείς οι μη ανάπηροι.
Η οικειότητα, λοιπόν, προκύπτει από τη σεξουαλική επαφή. Μια επαφή που δεν υπόκειται σε συμβατικούς κανόνες, αλλά μπορεί να πάρει οποιαδήποτε μορφή εξυπηρετεί ένα ανάπηρο άτομο και τον παρτενέρ του.
Καθώς, δυστυχώς, το ντοκιμαντέρ δε θα προβληθεί σε πολλές αίθουσες, αφού ο στόχος ήταν να προβάλλεται μόνο σε αίθουσες με προσβασιμότητα και τέτοιο στην Αθήνα είναι μόνο ένα, το Τριανόν, θεώρησα ότι χρειάζεται να δοθεί ψηφιακός χώρος στους ανθρώπους αυτούς να επικοινωνήσουν την ανάγκη τους για να καταλάβουμε όλοι μας ότι δεν είναι διαφορετικοί από εμάς ως προς αυτό.
Έτσι, εγώ, ένας άνθρωπος που παλεύω καθημερινά για την απελευθέρωση πεζοδρομίων από οχήματα και πάσης φύσεως άλλα εμπόδια, θεωρώντας πως αυτό είναι αρκετό, συνομίλησα με τον Άρη Κατσούλη, τον άνθρωπο από τον οποίο γεννήθηκε αυτό το ντοκιμαντέρ, και του ζήτησα πρώτα να μου καταρρίψει 8 στερεότυπα που έχουμε για τα ανάπηρα άτομα γύρω από το φλερτ και το σεξ και, στη συνέχεια, να μου εξηγήσει τι θέλει να περιλαμβάνει η επόμενη, καλύτερη μέρα.

Ο Άρης Κατσούλης και η πτυχιακή του για το σεξ στα ανάπηρα άτομα, οδήγησε σε αυτό το ντοκιμαντέρ-καταγραφή.
Πες μας Άρη, πώς κάνου σεξ τα ανάπηρα άτομα;
– «Είσαι ανάπηρος, δεν έχεις το δικαίωμα να ρίξεις χυλόπιτα και να μην σου αρέσει κάποιος, δε φτάνει που σε κοίταξε κιόλας».
Το γεγονός ότι είμαι ένα ανάπηρο άτομο, δε σημαίνει ότι δε μπορώ να ρίξω, αλλά και να φάω χυλόπιτα. Άλλωστε, άλλο πράγμα η βλάβη, το χαρακτηριστικό που μας κάνει μοναδικούς, και άλλο η αναπηρία, η οποία συνίσταται στα κοινωνικά εμπόδια που δε μας επιτρέπουν να ζήσουμε όπως θέλουμε.
– «Μα αφού είσαι ανάπηρος, πώς θα κάνεις σχέση και σεξ με άτομο μη ανάπηρο;»
Κατ’ αρχάς ένα μη ανάπηρο άτομο, ένα άτομο με μη ορατή βλάβη, δεν κάνει σεξ μόνο με έναν τρόπο. Ναι, υπάρχει ο συμβατικός τρόπος να κάνεις σεξ που περιλαμβάνει τη διείσδυση, αλλά δεν είναι ο μόνος. Δεν είναι η διείσδυση ο μόνος τρόπος να καβλώσει κάποιο άτομο, να έρθει σε οργασμό. Άρα, ένα ανάπηρο κι ένα μη ανάπηρο άτομο, μπορούν να κάνουν σεξ, με τρόπο που δε μπορούμε να τον φανταστούμε, αλλά μπορούν να τον «συμφωνήσουν» αυτοί οι δύο.
– «Τι κάθεσαι και θες σωματική επαφή και οικειότητα αφού δεν είσαι λειτουργικός από τη μέση και κάτω;»
Μπορεί κάποιο άτομο λόγω βλάβης να μη μπορεί να λειτουργήσει με τον συμβατικό τρόπο σεξουαλικά από τη μέση και κάτω, αλλά μπορεί να εκφράσει τη σεξουαλικότητά του από άλλες ερωτικές ζώνες. Επιπλέον, υπάρχουν βοηθήματα για να μας βοηθήσουν, αν επιθυμούμε να έχουμε σεξουαλική επαφή από τη μέση και κάτω. Το σεξ είναι ένα παιχνίδι και το βρίσκεις με τον/την/το παρτενέρ σου κάθε φορά, δεν υπάρχει μία συνταγή.
– «Έχουν κάβλες οι ανάπηροι;»
Φυσικά και έχουν κάβλες. Το γεγονός ότι είμαστε ανάπηρα άτομα, δε σημαίνει ότι έχουμε λιγότερες ή διαφορετικές ανάγκες από τους άλλους ανθρώπους ως προς το σεξ. Απλά το κομμάτι της σεξουαλικότητας είναι για πολλά άτομα, όχι μόνο της αναπηρικής κοινότητας, είναι χρόνια καταπιεσμένο και περιθωριοποιημένο.

«Το κομμάτι της συντροφικότητας, του έρωτα, της οικειότητας, είναι ένα ταυτοτικό στοιχείο, ένα κομμάτι της ανθρώπινης ελευθερίας. Είναι εξίσου σημαντικό με την προσβασιμότητα».
– «Εδώ δε μπορείς να κινηθείς στην πόλη, οι έρωτες σε μάραναν».
Αυτό εδώ το statement δείχνει συνολικά νομίζω και την προβληματική γύρω από το πώς βλέπει η κοινωνία τα άτομα με αναπηρία. Δηλαδή, αν φτιαχνούν ράμπες αναπήρων και μπορούμε να κινούμαστε στην πόλη, θα φτιαχτούν όλα μας τα προβλήματα και θα έχει έρθει η σειρά της σεξουαλικής μας ανάγκης/έλλειψης; Το κομμάτι της συντροφικότητας, του έρωτα, της οικειότητας, είναι ένα ταυτοτικό στοιχείο, ένα κομμάτι της ανθρώπινης ελευθερίας. Είναι εξίσου σημαντικό με την προσβασιμότητα, άρα δεν υπάρχει κάποια ιεραρχία επίλυσης προβλημάτων. Έχω το δικαίωμα να ερωτευόμαι κι ας μου δυσκολεύει αυτή η πόλη την προσβασιμότητα.
– «Θα ήθελα να ήμουν ανάπηρος, γιατί σήμερα οι ανάπηροι είναι σαν φετίχ για τους μη ανάπηρους, ειδικά για τις γυναίκες».
Ένα στερεότυπο στο μεγαλείο του. Μια φετιχοποίηση της αναπηρίας. Δε θα ερωτευτείς ένα άτομο με ορατή ή αόρατη βλάβη, λόγω της βλάβης του. Είναι σα να μου λες ότι ένα ανάπηρο άτομο θα είναι εξ ορισμού καλοσυνάτο, επειδή είναι ανάπηρο. Όχι. Είμαστε άνθρωποι, με χαρακτηριστικά που έχουν όλοι οι άνθρωποι. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν ερωτευόμαστε, ούτε καβλώνουμε με κάποιο άτομο για ένα και μόνο χαρακτηριστικό του.
– «Δε μπορώ να βγω ραντεβού με έναν ανάπηρο γιατί είναι πολύ απαιτητική διαδικασία»
Δεν είναι απαιτητική διαδικασία, απλά κάποια πράγματα τα κάνουμε με διαφορετικό τρόπο. Όπως θα κάνεις γνωριμία με ένα οποιοδήποτε άτομο και θα το γνωρίσεις με τα καλά και τα στραβά του, έτσι, αυτό που διαφοροποιεί ένα άτομο με βλάβες, δεν είναι μια απαιτητική διαδικασία. Δεν είμαστε εξωγήινοι, δεν ήρθαμε από τον Άρη. Οπότε, αν κάποιο άτομο έχει αμφιβολίες για να βγει ραντεβού με ένα άτομο με αναπηρία, ας το δοκιμάσει.
– «Ε αφού οι ανάπηροι δυσκολεύεστε με τα ερωτικά, γιατί δεν τα φτιάχνετε μεταξύ σας;»
Άλλο ένα στερεότυπο. Σαφώς και μπορεί ένα ανάπηρο άτομο να τα φτιάξει με ένα ανάπηρο άτομο, αλλά δε θα σταθούν δύο ανάπηρα άτομα αντικρυστά και θα συνθηκολογήσουν να είναι ζευγάρι για να βοηθάνε το ένα το άλλο, επειδή γνωρίζουν τι σημαίνει να είνα σε αυτή την κατάσταση. Ο έρωτας δεν είναι συνθηκολόγηση αν είσαι ανάπηρο άτομο. Βλέπεις κάποιον, τον ερωτεύεσαι, σου αρέσει, τον γουστάρεις, θες να του το εκφράσεις. End of story.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
– Πώς είναι τελικά η ερωτική ζωή για έναν ανάπηρο στην εποχή μας και πώς έχει αλλάξει σε σχέση με το 2019, όταν ξεκίνησαν τα γυρίσματα;
Προσπαθούμε ακόμα να σπάσουμε τα ταμπού, τα στερεότυπα. Δε μπορώ να σου πω ότι έχουν αλλάξει πράγματα. Ελπίζουμε μέσα από αυτό το ντοκιμαντέρ να επέλθει το λεγόμενο awareness για να δυναμώσουν οι φωνές μας και να γίνουν οι αλλαγές που θέλουμε.
– Ποια είναι τα εμπόδια για ένα ανάπηρο άτομο ώστε να βγει ραντεβού κάπου έξω στην πόλη;
Υπάρχουν τα πρακτικά εμπόδια και τα κοινωνικά εμπόδια. Στα πρώτα, πέραν της κυκλοφορίας στην πόλη, τα λεγόμενα αρχιτεκτονικά εμπόδια, το βασικό είναι ότι δεν υπάρχουν προσβάσιμα μαγαζιά. Αν δηλαδή βγω κάπου ραντεβού και θέλω να πάω τουαλέτα, δε θα το καταφέρω στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Τα μεγαλύτερα εμπόδια όμως είναι τα κοινωνικά, στον τρόπο σκέψης μας ως προς τα ανάπηρα άτομα.
– Ποιος είναι ο στόχος του «Από τι είμαστε φτιαγμένοι;»;
Το ντοκιμαντέρ έχει ως βασικό στόχο να πει ότι το ζήτημα του έρωτα, του σεξ, της οικειότητας, είναι ένα ζήτημα που αφορά όλους τους ανθρώπους, είναι συνυφασμένο με την ταυτότητα του κάθε ατόμου και δεν πρέπει να υποτιμάται, να περιορίζεται ή να καταπιέζεται. Θέλει να σπάσει στερεότυπα που ξεφεύγουν από τα ανάπηρα άτομα. Θέλει να γίνει μια αγκαλιά για όλους.
– Τι είναι ο σεξουαλικός βοηθός που αποτελεί ένα βασικό αίτημα των ατόμων με αναπηρία;
Ο σεξουαλικός βοηθός για τα ανάπηρα άτομα είναι ουσιαστικά ένας βοηθός που είτε βοηθάει ζευγάρια στο πώς θα πραγματοποιήσουν μια σεξουαλική επαφή μεταξύ τους είτε ο ίδιος ο σεξουαλικός βοηθός παρέχε σεξουαλικές υπηρεσίες σε άτομα με βλάβες. Είναι διττός ο ρόλος. Πρόκειται για εκπαιδευμένα άτομα που βοηθούν τα ανάπηρα άτομα να ανακαλύψουν κι αυτά τον τρόπο για να απολαύσουν μια σεξουαλική πράξη, για να βιώσουν τη διέγερση, τον οργασμό. Ο πρώτος στην Ελλάδα ήταν ο Δημήτρης ο Ζώρζος, που συμμετέχει στο ντοκιμαντέρ, δυστυχώς πέθανε από καρκίνο το 2024, ήταν σπουδαία η προσφορά του και είχε ως όραμα να φέρει το κομμάτι του σεξουαλικού βοηθού να έρθει στην Ελλάδα.
* Το ντοκιμαντέρ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι;» κυκλοφορεί στην αίθουσα του σινεμά Τριανόν από χθες, σε συμπαραγωγή της Tanweer και προβάλλεται καθημερινά στις 18:00, εκτός Δευτέρας που προβάλλεται στις 20:30.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.




