Σαντιάγο Ρονκαλιόλο: «Όταν μεταναστεύεις, γίνεσαι 3 διαφορετικά πρόσωπα»

Ο Περουβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο απαντά στο ερωτηματολόγιο του Andro για το «Νόημα της Ζωής».

Μετριέται άραγε η ζωή με βάση το πόσα χρόνια την έχεις ζήσει ή με βάση την ποιότητα των ετών που τη διαβαίνεις; Μπορεί ένας 30άρης να έχει βρει περισσότερες απαντήσεις από έναν 60άρη; Αναπάντητα ερωτήματα είναι αυτά. Μεταφυσικά, σχεδόν. Αυτό είναι και το Νόημα της Ζωής, η στήλη που ξεκινήσαμε πριν αρκετά χρόνια. Να αναζητάς για να μη βρεις τελικά τίποτα και να συνεχίσει το ταξίδι. Όπως έγραφε και ο Εδουάρδο Γαλεάνο, «η Ουτοπία απομακρύνεται δέκα βήματα, την πλησιάζω δέκα βήματα και ξανά απομακρύνεται…άρα, για ποιο λόγο την κυνηγάω; Μα γιατί αυτό είναι η ζωή». Όλοι μας έχουμε κάπου μια Ουτοπία που μας σηκώνει κάθε μέρα από το κρεβάτι. Σήμερα, ο διεθνώς αναγνωρισμένος και επιτυχημέος συγγραφέας Σαντιάγο Ρονκαλιόλο μας καθοδηγεί στο δικό του ταξίδι προς την Ουτοπία.

Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο μέσα από 17 απαντήσεις

– Τι αναζητάτε αυτή την περίοδο στη ζωή σας; Ποιο είναι το μεγάλο ερώτημα που σας βασανίζει;

Τα τελευταία χρόνια έχω πιο πνευματικές αναζητήσεις κι ανησυχίες. Νιώθω ότι ο κόσμος δεν βγάζει πλέον νόημα. Ο στείρος ορθολογισμός οδηγεί τον κόσμο στον πόλεμο, ενώ από την άλλη έχουμε όσα συμβαίνουν στις ΗΠΑ με τον ICE, την πανδημία της μοναξιάς, τον Τζέφρι Έπστιν… Ψάχνω λοιπόν για μια αίσθηση υπέρβασης. Πρέπει να υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος να ζούμε με τον εαυτό μας και τους άλλους ανθρώπους.

– Είστε σε καλό δρόμο για να βρείτε την απάντηση;

Λοιπόν, τελειώνω ένα μη μυθιστορηματικό βιβλίο για τη θρησκεία. Είναι πολύ προσωπικό. Το αναφέρω γιατί ένιωσα πάλι μέσα από αυτή τη διαδικασία ότι η δουλειά μου είναι ακριβώς αυτό: να βιώνω τη ζωή και να ανακαλύπτω μονοπάτια. Κάθε γράψιμο είναι ένας διαλογισμός, ένα μέσο για να φτάσω σε μια ενδεχόμενη απάντηση.

– Όταν διαλέγετε ένα μονοπάτι, σας ανησυχεί μήπως το άλλο μονοπάτι ήταν καλύτερο; Μετανιώνετε για όσα επιλέγετε ή για όσα δεν επιλέγε;

Θα ήταν άχρηστο, γιατί ποτέ δεν θα μάθω πραγματικά το άλλο μονοπάτι. Δεν βλέπω τη ζωή σαν ένα παιχνίδι σκακιού, όπου είτε κερδίζεις είτε χάνεις. Απλώς αναρωτιέμαι πού βρίσκομαι και πού μπορώ να πάω από εδώ. Μέχρι στιγμής έχω κάνει μια καριέρα στη συγγραφή. Αυτό είναι αρκετά καλό. Προσπαθώ να μην ξεχνάω ποτέ πόσο τυχερός είμαι που έχω μια τόσο υπέροχη δουλειά.

– Όταν σκέφτεστε το μέλλον, το αντιμετωπίζετε αισιόδοξα, πως όλα με κάποιον τρόπο θα πάνε καλά ή σκέφτεστε ότι κάτι άλλο άσχημο θα προκύψει;

Κανείς δεν ξέρει το μέλλον. Απλώς προσπαθώ να είμαι καλύτερος άνθρωπος στον δικό μου μικρό κόσμο: η αλληλεγγύη, η ενσυναίσθηση, χτίζονται από πολλές μικρές καθημερινές συμπεριφορές. Αν όλοι κάνουν το καλύτερο δυνατό, τα πράγματα θα πάνε καλά. Οι ιστορίες μου μιλούν για ηθικές συγκρούσεις, βάζουν τους αναγνώστες στη θέση των άλλων, ακόμη και των πιο απαίσιων ανθρώπων, για να καταλάβουν πώς οι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι από το φως και το σκοτάδι. Ίσως αυτή να είναι μια συμβολή. Αλλά το κυριότερο είναι απλώς να είσαι καλός άνθρωπος.

– Πώς συνδέεται η προσωπική σας ζωή με όσα συμβαίνουν κοινωνικά και διεθνώς; Μπορείτε να γελάτε χωρίς ενοχές για τις οδύνες των ανθρώπων;

Μεγάλωσα ως Καθολικός, οπότε νιώθω ενοχές για τα πάντα, από το σεξ μέχρι την υπερθέρμανση του πλανήτη. Αλλά η ενοχή είναι άσκοπη αν δεν την ακολουθεί η δράση. Και οι προσωπικές χαρές είναι καλές αν δεν βλάπτουν κανέναν, συμπεριλαμβανομένου του εαυτού μας. Το να έχεις μια βαρετή ζωή δεν κάνει έναν καλύτερο κόσμο. Το να έχεις τη ζωή του Μικ Τζάγκερ δεν σε κάνει απαραίτητα ευτυχισμένο.

«Ο θάνατος είναι ένα μυστήριο: η απόδειξη ότι δεν μπορούμε να τα γνωρίζουμε όλα».

– Τι σημαίνει για σας ζωή και τι θάνατος;

Λατρεύω το απόφθεγμα του Τζον Λένον: «Η ζωή είναι αυτό που συμβαίνει ενώ είσαι απασχολημένος κάνοντας άλλα σχέδια». Και ο θάνατος είναι ένα μυστήριο: η απόδειξη ότι δεν μπορούμε να τα γνωρίζουμε όλα.

– Τι συνιστά για σας απώλεια; Τι μετοχή έχει η απώλεια στη ζωή σας;

Είμαι μετανάστης, οπότε γνωρίζω πως είναι να χάνεις συχνά το δικό σου σύμπαν. Έχασα το Μεξικό, και μετά έχασα το Περού, και μετά έχασα τη Μαδρίτη. Γράφω από τις αναμνήσεις μου, για να τις κρατήσω ζωντανές, για να θυμηθώ ποιος είμαι. Γράφω λοιπόν για να νικήσω την απώλεια.

– Στοχάζεστε ποτέ πόσοι άνθρωποι πέρασαν από τη ζωή σας, πόσοι έμειναν για κάποιο διάστημα και μετά έφυγαν, από πόσες ζωές εσείς έχετε αποχωρήσει; Σας θλίβει η σκέψη;

Είμαι κι εγώ ένας από αυτούς τους ανθρώπους. Όταν μεταναστεύεις, γίνεσαι τρία διαφορετικά άτομα: αυτός που ήσουν πίσω στο άλλο μέρος, αυτός που θέλεις να είσαι και αυτός που βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι σε εσένα. Και αυτές οι τρεις προσωπικότητες δεν συμπαθούν απαραίτητα ο ένας τον άλλον.

– Τι είναι για σας ο έρωτας;

Χρειάζομαι την αγάπη να είναι σωματική -αλλιώς θα ήταν φιλία-, αλλά σε αυτό το σημείο της ζωής μου, όχι πάντα σεξουαλική. Κοιμάμαι αγκαλιάζοντας τη γυναίκα μου. Ξυπνάω με το φιλί της. Έτσι, όσο κακή κι αν είναι μια μέρα, έχει πάντα μια καλή αρχή και ένα καλό τέλος.

– Θα θέλατε να θυμάστε τα πάντα για πάντα ή να ξεχνάτε τα πάντα διά παντός;

Και τα δύο είναι σημάδια άνοιας, στην πραγματικότητα. Σε κάθε περίπτωση, θα κατέληγα σε ψυχιατρική κλινική.

– Υπάρχει Θεός στον κόσμο σας; Νιώθετε την ανάγκη να δώσετε δύναμη σε μια ανώτερη οντότητα;

Ναι. Αλλά δεν νομίζω ότι ο Θεός είναι ένας ηλικιωμένος γενειοφόρος άντρας που έχει εμμονή με τη σεξουαλική μας ζωή. Ο Θεός είναι το σύμπαν, η αρμονία, μια μεγαλειώδης οντότητα που δεν καταλαβαίνουμε πλήρως. Χωρίς τον Θεό, δεν θα υπήρχε ηθική ή τέχνη.

– Ποια είναι η αξία με την οποία πορεύεστε πάντα στη ζωή;

Η Αγάπη. Έτσι προσπαθώ. Δεν είναι πάντα εύκολο. Ειδικά αν νιώθεις και είσαι καλλιτέχνης, γιατί εμείς οι καλλιτέχνες είμαστε συνήθως ναρκισσιστές.

– Τι σας φοβίζει πολύ;

Το να συμβεί κάτι στα παιδιά μου. Ένας θάνατος. Μια δύσκολη ασθένεια. Και μόνο που τα λέω, κάτι με τρομάζει και πονάει.

– Ονειροπολείτε; Φαντάζεστε άλλους κόσμους και πολιτισμούς κάπου στο Σύμπαν;

Υποθέτω ότι ένας άνθρωπος είναι σε επαφή με αυτή την ονειροπόληση είτε μέσω της τρέλας, είτε της τέχνης, είτε της θρησκείας. Οπότε, εν μέρει αυτή είναι η δουλειά μου. Αλλά προσπαθώ επίσης να βιώσω κάθε είδους θρησκευτικές τελετές, ειδικά κατά τη διάρκεια των ταξιδιών μου: καθολικές λειτουργίες, ορθόδοξες λειτουργίες, τελετουργικά των Άνδεων, μουσουλμανικές προσευχές, ινδουιστικές, εβραϊκές… Υπάρχει μια αισθητική εμπειρία και μια πολύ ιδιαίτερη συλλογική διαίσθηση του σύμπαντος σε αυτές τις τελετές.

– Ποια η σχέση σας με τα όνειρά σας;

Δεν νομίζω ότι τα όνειρα έχουν κάποιο νόημα στην πραγματικότητα. Αλλά είναι διασκεδαστικό να τα θυμάμαι και να τα συζητώ. Τα παρακολουθώ ως δωρεάν σουρεαλιστικές κινηματογραφικές προβολές. Αυτό που θα μπορούσε να έχει νόημα, είναι η ιστορία που λέμε γι’ αυτά.

– Είμαστε εμείς οι κυρίαρχοι της ζωής μας ή πάντα θα εξαρτώμαστε από τους άλλους;

Διαπραγματευόμαστε με τους άλλους. Έτσι μπορούν να μας κάνουν ευτυχισμένους, αν τους κάνουμε κι εμείς ευτυχισμένους. Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις αυτό είναι απλώς θεωρία: μπορούμε να είμαστε σκλάβοι ή θύματα χιλιάδων μορφών κοινωνικής αδικίας.

-Υπάρχει τελικά το νόημα της ζωής;

Δεν ξέρουμε. Το πιο συναρπαστικό πράγμα στη ζωή είναι ότι εδώ και χιλιάδες χρόνια δίνουμε διαφορετικές απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα. Η ουσία του είναι ένα μυστήριο.

* Ο Σαντιάγο Ρονκαλιόλο γεννήθηκε το 1975 στη Λίμα του Περού και σήμερα ζει στη Βαρκελώνη. Συγκαταλέγεται στους πιο δημοφιλείς και αναγνωρισμένους πεζογράφους της Λατινικής Αμερικής. Το 2010 συμπεριλήφθηκε από το περιοδικό Granta στους καλύτερους ισπανόφωνους συγγραφείς κάτω των 35 ετών. Έκτοτε έχει δημοσιεύσει μυθιστορήματα, διηγήματα, νουβέλες, δοκίμια, σενάρια, θεατρικά έργα και παιδικά βιβλία. Έχει μεταφράσει λογοτέχνες όπως ο Αντρέ Ζιντ και ο Ζαν Ζενέ. Αρθρογραφεί τακτικά σε σημαντικά διεθνή  μέσα ενημέρωσης. Έργα του έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Έγινε ευρύτερα γνωστός με τον Κόκκινο Απρίλη (Βραβείο Alfaguara 2006) που μεταφράστηκε σε περισσότερες από 20 γλώσσες. Το μυθιστόρημα «Η χρονιά που γεννήθηκε ο δαίμονας» είναι το ένατο βιβλίο του που κυκλοφορεί στα ελληνικά, μετά τον Κόκκινο Απρίλη (2007), την Ντροπή (2008), τις Αναμνήσεις μιας κυρίας (2009), την Τέταρτη ρομφαία (2010), τον Ουρουγουανό εραστή (2013), την Εσχάτη των ποινών (2015), τις Καρφίτσες στην άμμο (2017) και το Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού (2022). Βρείτε τα βιβλία του εδώ.

Διαβάστε ακόμη: Γιάννης Σιώτος: «Οι αξίες είναι ένα φιλοσοφικό επινόημα, όλοι τις έχουμε παραβεί»

TAGS :
απώλεια ερωτας θάνατος Θεός

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook