Αν κάτι θέλουμε να μας μείνει από τον Στέλιο Ράμφο, ας είναι αυτό

Ο Στέλιος Ράμφος σε μια ομιλία του πριν 12 χρόνια στην Ιερά Οδό.

Όταν έπεσε πρώτη φορά στα χέρια μου το βιβλίο «Η Ελλάδα των Ονείρων», ομολογώ ότι δε μπόρεσα να το αντιληφθώ. Ήμουν 24-25 ετών. Δε με λες και μικρό για να μην έχω τα εργαλεία να το κατανοήσω. Στην πορεία των 10 ετών μέχρι το σήμερα, διάστημα στο οποίο έχω αντιμετωπίσει, όπως όλοι μας, όλες τις αγκυλώσεις και τις ενοχές αυτού του κράτους, αυτού του αόρατου συστήματος, του ανίκητου, μπορώ να πω ότι κατανοώ αρκετά τι ήθελε να πει ο Στέλιος Ράμφος με αυτό το βιβλίο.

Ο θάνατος του, όπως έγινε γνωστός πριν λίγες ώρες, δεν είναι τίποτα παραπάνω από τον θάνατο ενός ανθρώπου που πεθαίνει σε μεγάλη ηλικία, έχοντας ζήσει πολλά από τούτη τη ζωή. Και δεν είναι τίποτα παραπάνω διότι τα λόγια του, όπως και τα λόγια αφύπνισης όλων όσοι προηγήθηκαν του Ράμφου ή συμπορεύτηκαν με τη φιλοσοφία του, δε μπήκαν βαθιά στην ψυχή του Έλληνα, δεν έγιναν μάθημα, γνώση, εκκίνηση της κάθε μας συμπεριφοράς και κοινωνικής νοοτροπίας.

Για κάποιους ο Στέλιος Ράμφος ίσως ήταν αρκετά «ανθέλληνας», υπό την έννοια πως είχε μόνο στραβά να πει για όλους όσοι απαρτίζουμε αυτόν τον λαό και μόνο ζητήματα προς διόρθωση να εντοπίσει. Σπάνια θα έλεγε κάτι θετικό. Συχνά αρκετοί τον έψεγαν για το ότι μας αποτύπωνε ως ελαττωματικούς και υποδεέστερους των υπόλοιπων λαών και πως τα λεγόμενά του μας έπειθαν να μένουμε σε αυτά τα στραβά και να τα αποδεχόμαστε ως αναπόδραστη μοίρα. Να, είχαμε φιλοξενήσει εδώ ένα κείμενο.

Αυτό που έλεγε όμως ο Ράμφος δεν ήταν πως όποιος γεννιέται σε τούτο τον τόπο, είναι γονιδιακά ελαττωματικός σε επίπεδο κοινωνικής συμπεριφοράς ή ότι φταίει η σημαία, το έδαφος κτλ. Έλεγε ότι είμαστε καταδικασμένοι όσοι ανατρεφόμαστε σε αυτά τα έδαφη, η ανατροφή μας να ποτιστεί από τη νοοτροπία που επωάζει ένα σύστημα αποποίησης ευθυνών. Μια κοινωνική ακινησία, έτσι την περιέγραφε αυτή την κατάσταση νιρβάνας υπευθυνότητας που προωθούσε και προωθεί το ελληνικό κράτος, οι θεσμοί, όλο το σύστημα. Ακινησία που σιγά σιγά εξελισσόταν σε παραλυσία.

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Andro (@andro_gr)

Το πιο σημαντικό που είπε ο Στέλιος Ράμφος

Μόνο σε αυτή τη χώρα μιλάμε τόσο πολύ για συλλογικό φαντασιακό. Γιατί άραγε; Γιατί, υποστήριξε με το προαναφερθέν βιβλίο του ο Στέλιος Ράμφος και το ενστερνίζομαι, ονειρευόμαστε την πραγματικότητα αντί να την βιώνουμε χειροπιαστά. Δημιουργούνται έτσι οι προϋποθέσεις μιας υπερπαραγωγής ονείρων και ονειροπολήσεων, που οι μηχανισμοί της κοινωνικής αδράνειας (αλλά και των ολοκληρωτισμών) αξιοποιούν εντατικά προς όφελός τους. ‘Εχουμε μια φαντασίωση και δανειζόμαστε από την πραγματικότητα μόνο όσα στοιχεία βολεύουν τη φαντασίωσή μας για να την κάνουμε βάσιμη, και απορρίπτουμε όλα τα υπόλοιπα. Και ζούμε στα από μας φτιαγμένα όνειρα. Μια βαθύτατα εγωκεντρική θέαση του κόσμου. Όλα συμβαίνουν με βάση εμάς. Παντού υπάρχει αυτό στον κόσμο, στην Ελλάδα όμως το βλέπουμε να αποτελεί πυρήνα του τρόπου συμπεριφοράς μας κοινωνικά.

Δε γνωρίζω πόσο Ράμφο έχει διαβάσει ο καθένας σας. Κι εγώ αυτό το ένα βιβλίο έχω πιάσει μόνο. Και μετά ό,τι έχω δει σε συνεντεύξεις του. Κι αυτές χρήσιμες και λένε πολλά. Αν θα παρότρυνα κάποιον να κρατήσει κάτι από όσα έλεγε και επιχειρούσε να αλλάξει ο Στέλιος Ράμφος, αυτό θα ήταν κάτι τόσο κλισέ, τόσο απλό, μα τόσο αναγκαίο: η αίσθηση του ανήκειν στην ευθύνη. Ότι όχι μόνο δε φταίει πάντοτε κάποιος άλλος για κάτι, όχι μόνο δεν είναι μια κατάσταση αρμοδιότητα άλλου, αλλά ότι εγώ καλούμαι να λειτουργήσω με αυτή την ευθύνη πάνω μου. Όχι ένα μέρος της, αλλά όλη την ευθύνη.

Ξέρετε τι θα ήταν ουτοπία; Ένας λαός που τα μέρη του τσακώνονται για το ποιος πρέπει να πάρει πάνω του το βάρος, για το ποιος φταίει περισσότερο. Να λέμε «όχι, εγώ φταίω γι’ αυτό, δε φταις εσύ». Κι αυτό να γίνει πολιτική νόρμα. Να βλέπουμε προεκλογικά σποτ όπου κόμματα θα μας λένε όχι τι έκανε λάθος ο αντίπαλος ή τι κατάφεραν αυτοί, αλλά πού τα έκαναν μαντάρα και, έχοντας μάθει από το λάθος, προτίθενται να διορθώσουν ό,τι μπορεί να διορθωθεί.

Ευθύνη. Ανάληψη της ευθύνης. Εγώ το λάθος. Εγώ να φροντίσω να μην καεί ο τόπος μου. Όχι να εναποθέτω διαρκώς την ευθύνη σε ένα κράτος που γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο ανεπαρκές είναι κι εγώ να μένω αδρανής, θεωρώντας πως τα χέρια μου είναι καθαρά. Ευθύνη=τέλος αδράνειας.

Αν δε συμβεί αυτό, οτιδήποτε άλλο και να αλλάξουμε, προκοπή τούτος ο τόπος και λαός δε θα δουν. Όση προκοπή δηλαδή μπορεί να δει ένα μικρό έθνος που περιτριγυρίζεται από τους παγκόσμιους βούβαλους. Έστω, όμως, να μπορούμε εδώ μέσα, στα ενδότερα, να ζούμε με μια υπερηφάνεια πως έχουμε κάνει ό,τι απαιτείται για μια καλή ζωή.

Δεν ήταν ποτέ το ζήτημα να μη γίνονται λάθη. Το ζήτημα ήταν να αναγνωρίζονται όταν μας τα υποδεικνύουν και να αποδεχόμαστε πως εμείς πρέπει να τα φτιάξουμε. Να αφήνουμε τη θέση αναμονής, την αδρανή μας φύση και να πράττουμε. Να διορθώνουμε ακόμα και με λάθη στο ξεκίνημα.

TAGS :
νοοτροπία φιλόσοφος

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook