The League of Extraordinary Gentlemen: Η ξανακερδισμένη ιπποσύνη

Ο φτωχούλης Κωνσταντίνος Δραγάτσης, ο Παλαιολόγος, προτού γίνει τελευταίος αυτοκράτορας, και πιθανόν για να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας, έχασε δυο κορίτσια, τη Μαγδαληνή και την Κατερίνα (πίνακας του Θεόφιλου).

Κι έτσι φτάσαμε στο τέλος της διαδρομής – Ήταν ωραία όλ’ αυτά, μια περιδιάβαση. Και η σημερινή ημέρα νομίζω ότι ταιριάζει στο φινάλε πολύ, σαν γάντι: 29 Μαΐου, η αποφράδα της Άλωσης. Ούτε παραγγελία να το είχαμε κάνει: Κοιμήσου (εννοώ) και παρήγγειλα στην Πόλη τα προικιά σου κτλ. Ώστε: Goodnight, sweet prince – Χίλιες φορές καλή σου νύχτα!

Ο φτωχούλης Κωνσταντίνος Δραγάτσης, ο Παλαιολόγος, προτού γίνει τελευταίος αυτοκράτορας, και πιθανόν για να γίνει ο τελευταίος αυτοκράτορας, έχασε δυο κορίτσια, τη Μαγδαληνή και την Κατερίνα, κι έμεινε χήρος, και τα χειρότερα ήταν καθοδόν. Όταν τον απέρριψε η Μαρία, η υποψήφια τρίτη σύζυγος, το κακό τρίτωσε, και σφραγίστηκε ο ματωμένος γάμος στην Πύλη του Ρωμανού. Ο πρίγκηψ κοιμήθηκε στην ερημιά με χάρη.

Η μελαγχολία του εκφράζεται στις επιστολές προς τον χρονικογράφο κι έμπιστο φίλο Γεώργιο Φραντζή, με ένα παιδικό παράπονο για την απουσία συνομιλητή, για την έλλειψη ενός ανθρώπου να πουν δυο κουβέντες, να μη μείνει η ζωή χωρίς ανταπόκριση.

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος ήταν ο πιο μόνος ηγεμόνας του κόσμου. Γι’ αυτό υποψιάζομαι ότι είναι ο πρώτος μυθιστορηματικός ήρωας του νέου Ελληνισμού.

Το 1870, όταν εγκατέλειψε το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας, επειδή κανένας δεν ήθελε ν’ ακούσει τις διαλέξεις του, ο φιλόλογος Φρειδερίκος Νίτσε έγραψε στον φίλο Έρβιν Ρόντε αυτόν εδώ τον καημό: «Μα όταν είμαστε γεμάτοι από τη σκέψη μας, δεν βρίσκεται κανείς δίπλα μας για να μας βοηθήσει, για να μας παρασταθεί την ώρα του δύσκολου τοκετού: σκυθρωποί και μελαγχολικοί, θ’ αποθέσουμε σε καμιά μαύρη τρύπα τις γεννούμενες, βαριές, ασχημάτιστες σκέψεις μας. Ο ήλιος της φιλίας τούς λείπει».

Το σύνθημα της παρούσας στήλης θυμίζω ότι ήταν ο αθάνατος όρκος στη φιλία, όπως τον διατύπωσε ο νεαρός Γασκόνος ντ’ Αρτανιάν: Όλοι για έναν και ένας για όλους. Θ’ αντιλαμβανόμαστε τώρα (δηλαδή: επιτέλους) ότι ο όρκος μιλά για τη φωτοσύνθεση.

Προς επίρρωσιν, παραθέτω και την εναρκτήρια παράγραφο, από τον Μάιο του 2024: «Αρχίζω με την ακόλουθη φράση του συγγραφέα Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη, απευθύνοντας “ένα ευρύ Χαίρετε σε όλους τους παρευρισκόμενους”, που ελπίζω να φέρουν σιγά σιγά και τους φίλους τους, ώστε ο χαιρετισμός να διευρυνθεί περαιτέρω, μαζί και η χαρά: The more the merrier. Σας προσκαλώ λοιπόν σήμερα σε αυτή τη νέα στήλη του Andro, ένα είδος κοσμικού συναξαριστή, που μακάρι να ανταποκριθεί στο ένδοξο όνομά της, στον τίτλο: The League of Extraordinary Gentlemen».

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά εγώ αισθάνομαι ότι οι ευχές εκπληρώθηκαν, μάλιστα ερήμην μου. Το μαρτυρούν τα πενήντα πορτρέτα (και κάτι ψιλά), όσα συγκροτούν το οικογενειακό άλμπουμ, ή την πινακοθήκη και το εικονοστάσι, που μένει τώρα να τους βάλω φωτιά. Έτσι τελειώνουν όλα τα ειδύλλια, για να πάνε ψηλά, πολύ ψηλά, και να ζήσουν καλύτερα, στον γαμήλιο νυμφώνα – στον αιώνα τον άπαντα.

Ο Στέφαν Τσβάιχ (που βιογράφησε, παρεμπιπτόντως, και τον προαναφερθέντα Νίτσε) ξέρουμε ότι αυτοκτόνησε μαζί με την αγαπημένη του κατά τον Φεβρουάριο του έτους 1942, όταν η αδιαφορία της Ευρώπης έφτασε στο ζενίθ.

«Μάταια», γράφει (αίφνης) ο πρωτομάρτυρας Στέφανος Τσβάιχ, την πιο τρομερή λέξη, μάταια «πασχίζει ο Κωνσταντίνος με τους λίγους άντρες που του έχουν απομείνει ν’ αναχαιτίσει το κύμα των εισβολέων. Πέφτει, ανώνυμος ήρωας, μαζί με τους άλλους. […] Χάρη σ’ ένα πορφυρό σανδάλι, που έχει πάνω του κεντημένο τον χρυσό δικέφαλο, ξέρουμε πως ο τελευταίος αυτοκράτορας της Ανατολικής Ρώμης έχασε με δόξα και τιμή τη ζωή του, μαζί με την αυτοκρατορία του». Αλίμονο, καημένε Γιόρικ, Κωστίκα, Μήτσο.

Αλίμονο: «Και ριγώντας καταλαβαίνει η Ευρώπη πως η νωθρότητά της, η αδιαφορία της, στάθηκε μοιραία: απ’ την ξεχασμένη, απ’ την ασήμαντη Κερκόπορτα τρύπωσε στους κόλπους της μια δύναμη καταστροφής, μια λαίλαπα χαμού, που θα παραλύσει και θ’ ανακόψει τη δημιουργικότητά της για αιώνες ολόκληρους. Αλλά στην Ιστορία, όπως και στην ανθρώπινη ζωή, η μετάνοια και οι τύψεις δεν ξαναφέρνουν πίσω τη χαμένη στιγμή. Και χίλια χρόνια δεν μπορούν να εξαγοράσουν μιας ώρας αμέλεια».

Ο Στέφαν Τσβάιχ (που βιογράφησε, παρεμπιπτόντως, και τον προαναφερθέντα Νίτσε) ξέρουμε ότι αυτοκτόνησε μαζί με την αγαπημένη του κατά τον Φεβρουάριο του έτους 1942, όταν η αδιαφορία της Ευρώπης έφτασε στο ζενίθ, δηλαδή στο ναδίρ, στον πάτο της ανθρώπινης ύπαρξης. Εμένα, βέβαια, με απασχολεί το ταβάνι της: Sky is the limit, συγκεκριμένα ο τρίτος, κι ο έβδομος, κι ο ένατος. Σύνορα η αγάπη δεν γνωρίζει.

Ο τίτλος στο εναρκτήριο κείμενο της παρούσας στήλης, αλλά και της στήλης εν γένει, ήταν ο ακόλουθος: Αναζητώντας τη χαμένη ιπποσύνη. Θα πρόκειται (προφανώς) για τη χαμένη εκείνη στιγμή της θυσίας και υπέρβασης, της υπερεκχείλισης του φωτός, όταν ο άνθρωπος αγγίζει και ξεπερνά το ταβάνι του, και εξαγοράζει διαμιάς τον καιρό, χίλια χρόνια αδιαφορίας κι αμέλειας, μέσα σ’ ένα λεπτό φροντίδας, έγνοιας και μέριμνας.

Ο Κωνσταντίνος, ας πούμε, που κόντεψε να μας ρίξει στα δόντια των αιρετικών, περνά την έσχατη νύχτα στην Αγία Σοφία, εξομολογείται, μεταλαμβάνει, προσεύχεται, και το πρωί βαδίζει εις γάμου κοινωνίαν, και βρυχόμενος ως λέων και την ρομφαίαν εσπασμένην έχων εν τη δεξιά πολλούς των πολεμίων απέσφαξε και το αίμα ποταμηδόν εκ των ποδών και των χειρών του έρρεε.

Κι έτσι, με ένα σπασμένο σπαθί, μ’ ένα σπαθάκι, μονώτατος απολειφθείς, έπεσε στα ερείπια της κοινής ανθρώπινης πατρίδας. Ήταν 49 ετών, 3 μηνών και 20 ημερών. Λόγω πολεμικής αρετής, είχε το προσωνύμιο Δράκων. Αλλά στις 29 Μαΐου 1453 έγινε κατά χάριν Αμνός, όταν είπε: «Δεν θα βρεθεί ένας χριστιανός να μου πάρει το κεφάλι;»

Οι πολυετείς έρευνές μου επί του ζητήματος οδηγούν στο ασφαλές συμπέρασμα ότι βρέθηκε ο ίδιος ο Χριστός, και πήρε το κεφάλι του πρίγκιπα, πιθανόν τραγουδώντας τον στίχο του Γιώργου Κακουλίδη: Θα κόψω το κεφάλι σου, για να το παντρευτώ.

(Αναρωτιέμαι αν οι αναγνώστες της στήλης αισθάνθηκαν κυνηγοί κεφαλών κατά τη χρονιά που μας πέρασε. Στο κάτω κάτω, κάναμε πενήντα πορτρέτα – τόσον έρωτα!)

Έτσι κερδίζεται όλος ο χρόνος – κι ο κόσμος, κι η αιωνιότητα. Έτσι κερδίζεται κι ο ιπποτισμός. Και το ωραίο είναι ότι δεν πρόκειται πια για εκείνον που χάθηκε, παρά για έναν εντελώς νέο, εμπλουτισμένο και ακέραιο, ευρύτερο και αμφιλαφή. Και παντρεμένο.

Αυτό, φίλοι μου, πιστεύω να είναι και το πραγματικό φινάλε της στήλης, το happy ending της – αυτό: η απαρχή, η αφετηρία της. Το τέλος (μην το ξεχνάτε ποτέ) είναι εκεί απ’ όπου ξεκινάμε. Να γιατί οι άνθρωποι παντρεύονται ολόχαροι, όταν τελειώνει το φιλμ.

Oι Ιππότες της Στρογγυλής Τράπεζας.

Η στιγμή, λοιπόν, επιβάλλει προπόσεις, την έκφραση της ευγνωμοσύνης μου σε μιαν εξαιρετική κομπανία, παρέα, ομήγυρη. Στον τελετάρχη Κίμωνα Φραγκάκη, στους best men Φροίξο Φυντανίδη και Διονύση Μαρίνο, στη λαίδη Αθανασία Κοντομηνά, σε όλους τους ανύστακτους συντάκτες του Andro. Και στον Άγνωστο Αναγνώστη, που η στήλη αυτή δεν αποκλείεται ν’ αποτελεί το μνημείο του. Εδώ κλίνω γόνυ καρδίας.

Τα άλλα είπαμε ότι είναι ψηλά, πολύ ψηλά, και βρισκόμαστε στην κυριολεξία – Look up! Η φετινή 29 Μαΐου δεν επισκιάζεται από καμιάν Άλωση∙ η Άλωση, για να το θέσω διαφορετικά, δεν έχει πια εξουσία, ήταν μόνο η αφορμή για να φτάσει η αφήγησή μου στην έναρξη. Σήμερα πανηγυρίζουμε την Ανάληψη του Κυρίου.

«Δέσποτα», λένε οι μαθητές, που οσονούπω θα γίνουν Απόστολοι, Ιππότες της Ελεεινής Μορφής∙ «μὴ λίπῃς ὠρφανισμένους σοὺς οἰκέτας».

Και ο Κύριος, η Ελεεινή Μορφή με σάρκα και οστά, τοῖς φίλοις ἐλάλει, στους φίλους του έλεγε: «Οὐ λείψω ὀρφανούς οὕς ἐγω συνῆξα, ἀλλα πέμψω ὑμῖν Πνεῦμα τὸ ἅγιον», και εγκαινίασε, γράφουν οι Πατέρες, μια νέα εποχή, την εποχή της Εκκλησίας.

Αυτή είναι ο ζωντανός συναξαριστής, αυτή είναι και η League of Extraordinary Gentlemen, που αρχίζει στο τέλος, για να μην τελειώνει ποτέ. That’s all, folks. Εγώ τα πέρασα πολύ ωραία, μακάρι κι εσείς. Υγιαίνετε.

Διαβάστε ακόμα: Ο Αλέξανδρος Δουμάς (ο μέγας) από γιορτή σε γιορτή.

TAGS :
The League of Extraordinary Gentlemen

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook