Ακταίον: Το ξενοδοχείο του Φαλήρου που θα μπορούσε να γίνει το brand της Ελλάδας

Το ξενοδοχείο Ακταίον ήταν ένα στολίδι για την Αθήνα. Και ως τέτοιο, το φθόνησαν και το αφάνισαν.

Πριν μερικούς μήνες, γράφαμε εδώ για τα ξενοδοχεία που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα στα 60s και θα μπορούσαν να γίνουν η ελληνική αλυσίδα που θα γινόταν κι εξαγώγιμο προϊόν. Είχαμε όμως αμελήσει ότι πριν από τα Ξενία, υπήρξε ένα άλλο όνομα, ένα ξενοδοχείο που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εξαγώγιμη μπράντα για τη χώρα, αν δεν υπήρχε η Κατοχή και μετέπειτα η πλήρης αδιαφορία.

Το ξενοδοχείο Ακταίον είναι από εκείνες τις περιπτώσεις που σε κάνουν να κατανοείς ότι η Αθήνα δεν άρχισε να αδιαφορεί για την ταυτότητά της σε επίπεδο αρχιτεκτονικής μετά την πτώση της Χούντας. Είχε αρχίσει αρκετά πιο πριν και κορυφώθηκε με την άνοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών. Το διαπιστώσαμε εξάλλου και στην περίπτωση της Βίλας Μαργαρίτα εδώ.

Βρισκόμαστε στην Αθήνα μετά την Τουρκοκρατία, κάπου στα 1860, όταν αναδύθηκε η συνοικία του Φαλήρου, με πρώτο οικιστή του τον ομογενή επιχειρηματία από τη Βιέννη, Κωνσταντίνο Γιαννόπουλο. Ο Γιαννόπουλος, έχοντας τις προσλαμβάνουσες από την Κεντρική Ευρώπη, είδε όραμα στο σημείο, κατανόησε σε τι μπορεί να εξελιχθεί. Και δε λάθεψε. Αντιθέτως, συνέβαλε, μιας και στο οικόπεδο του είναι που χτίστηκε το Ακταίον, σε ένα σημείο όπου μέχρι τότε υπήρχε η δική του πολυτελής κατοικία και η περιοχή ήταν βαλτώδης και ερημική στα πέριξ.

Αυτό κράτησε περίπου ως το 1883. Τότε εγκαινιάστηκε το πρώτο μεταφορικό μέσο, το οποίο συνέδεε το Π. Φάληρο με την Αθήνα. Ονομάστηκε «Ιπποκίνητος τροχιόδρομος». Αργότερα, στα 1890, τα άλογα αντικαταστάθηκαν με ατμομηχανή η οποία ήταν ικανή να τραβήξει λίγα βαγόνια με μικρή ταχύτητα. Το 1910 ήρθαν οι ηλεκτροκίνητες μηχανές και το γνωστό σε όλους μας «ΤΡΑΜ».

Σε αυτό το διάστημα, από το 1870 ως το 1900, είχαν αρχίσει σιγά σιγά να εμφανίζονται νέοι αριστοκράτες στο σημείο, που είχαν εμπνευστεί από τον Γιαννόπουλο. Εκεί ήταν που έγινε αντιληπτό πως το Φάληρο, αυτός ο τόπος με την ιστορία 3-4 χιλιετιών, που ήταν επίνειο της αρχαίας Αθήνας πριν τον Πειραιά, θα μπορούσε να γίνει το μέρος της αθηναϊκής αριστοκρατίας.

Το Ακταίον και δεξιά η έπαυλη του Κεχαγιά που επιχείρησε να αγοράσει ο Πεσμαζόγλου, αλλά δεν κατάφερε.

To ξενοδοχείο της αριστοκρατίας και η κίνηση-ματ

Στις 22 Σεπτεμβρίου του 1900, μια πινακίδα έκανε την εμφάνισή της στο σημείο, η οποία έλεγε «Μέγα Ξενοδοχείον Ακταίον» και ενημέρωνε πως πρόκειται να ανεγερθεί ένα τέτοιο κτήριο. Πίσω από την επένδυση ήταν ο επιχειρηματίας Ιωάννης Πεσμαζόγλου. Μάλιστα, ο Πεσμαζόγλου ήθελε να αγοράσει κι άλλο ένα οικόπεδο επί της Ακτής Ποσειδώνος, ώστε το ξενοδοχείο να απλώνεται κατά μήκος της παραλίας. Το οικόπεδο αυτό, ανήκε στον Ευθ. Κεχαγιά, αλλά οι κληρονόμοι του αρνήθηκαν να πωληθεί, κι έτσι το ξενοδοχείο δημιουργήθηκε κάθετα στην παραλία.

Όπως και στη Βίλα Μαργαρίτα, ο ξακουστός αρχιτέκτων Πάνος Καραθανασόπουλος ανέλαβε κι εδώ την κατασκευή. Ο Καραθανασόπουλος ήταν μαθητής του Τσίλερ, επομένως αποτελούσε μια αξιόπιστη και ασφαλή επιλογή. Σχεδίασε το Ακταίον και ξεκινήσε να χτίζεται σε έκταση 10.000 τετραγωνικών πήχεων. Η κατασκευή του και το πώς θα ήταν η τελική του μορφή, είχαν γοητεύσει τη βασιλική οικογένεια, με τον βασιλιά Γεώργιο Ά και τον πρίγκιπα Νικόλαο να επισκέπτονται το εργοτάξιο αρκετά συχνά, παρέα με πολιτικούς που ήθελαν να συνδεθεί το όνομά τους με την αναβάθμιση της πόλης και του Φαλήρου.

Ο Πεσμαζόγλου δεν ενδιαφέροταν γι’ αυτές τις επιδείξεις και τα πολιτικά prιλίκια. Ήταν επιχειρηματίας και ήθελε να αναθέσει αλλού τη διαχείρισή του με το σωστό ενοίκιο. Συμφώνησε, λοιπόν, με τον A. Meslier, Γάλλο επιχειρηματία που είχε το ξενοδοχείο Κρυστάλ Παλλάς στην Κωνσταντινούπολη, έναντι ενοικίου 100.000 δραχμών ανά έτος. Στις 28 Δεκεμβρίου 1902 επισημοποιείται η ενοικίαση, με τον Μελιέ να μετονομάζει το ξενοδοχείο σε Ακταίον Παλλάς. Ο δραστήριος και ικανότατος Μελιέ έκανε μάλιστα μια πολύ πιο συμφέρουσα συμφωνία, μιας και ζήτησε από τον Πεσμαζόγλου να τον απαλλάξει από το ενοίκιο για τα πρώτα δύο χρόνια, με αντάλλαγμα να ανακαινίσει πλήρως τους χώρους σε μια επένδυση 2 εκατομμυρίων δραχμών. Έφερε νέα έπιπλα, προσάρμοσε τη διακόσμηση σε ευρωπαϊκά πρότυπα και μετά ξεκίνησε η επίσημη πορεία του ξενοδοχείου.

Η είσοδος του ξενοδοχείου από την, κάθετη προς την Παραλιακή σήμερα οδό Ειρήνης.

Το πενταώροφο ξενοδοχείο των 160 δωματίων ξεκινά την πλήρη λειτουργία του στις 1 Ιουνίου 1903 με πλήρες όνομα  «ΑΚΤΑΙΟΝ PALACE HOTEL». Είχε ξεκινήσει λίγο νωρίτερα, ανεπίσημα, καθώς διέθετε τα σαλόνια του και κάποιους άλλους χώρους του μόνο για διοργάνωση εκδηλώσεων, χορών και συνεδρίων. Η διαμονή εκεί κόστιζε 15 δραχμές τη βραδιά, ενώ όποιος ήθελε και πρωινό, πλήρωνε έξτρα 4 δραχμές την ημέρα και για δείπνο 5 δραχμές. Το Ακταίον ήταν και το πρώτο ξενοδοχείο της χώρας εκείνη την εποχή που έφερε σεφ από το εξωτερικό για να αναλάβει την κουζίνα, τον Ζορζ Ογκίστ Εσκοφιέ, έναν σεφ-έμβλημα για τη γαλλική κουζίνα, που της έδωσε μεγάλο τμήμα της σημερινής της μορφής. Ο Εσκοφιέ ήταν τότε διάσημος στην Ευρώπη και την Αμερική, σε ηλικία 57 ετών.

Στην κεντρική μεγάλη αίθουσα δεξιώσεων στεκόταν επιβλητικά, το άγαλμα με τις «Τρεις Χάριτες», του γλύπτη Κανόβα. Τα ακριβά σερβίτσια, τα κρυστάλλινα είδη και τα πορσελάνινα σκεύη, προέρχονταν από φημισμένους οίκους του εξωτερικού. Στο ξενοδοχείο λειτουργούσαν δύο ασανσέρ, ενώ διέθετε και κεντρικό σύστημα θέρμανσης, μια καινοτομία για την εποχή.

Η πρώτη ορχήστρα που έπαιξε μουσική στα σαλόνια του Ακταίον από την 1η Ιουνίου του 1903 και ήταν η Αυτοκρατορική φιλαρμονική του Ρωσικού Στόλου που τότε ναυλοχούσε μόνιμα στον Πειραιά.

Αμέσως μετά την έναρξη λειτουργίας του Ακταίον ξεκίνησε την λειτουργία της και η Κολυμβητική Σχολή του Πειραιώτη Φαρμακοποιού Παναγιώτη Νάστου, που έκανε εγκαίνια στις 20 Ιουλίου του 1903 και λειτούργησε στην εξέδρα μπροστά από το ξενοδοχείο. Η σχολή αυτή ήταν η πρώτη αυτού του είδους στην Ελλάδα.

Το γλυπτό με τις Τρεις Χάριτες και δεξιά η κουζίνα, με τον σεφ Εσκοφιέ και την ομάδα του σε πλήρη παράταξη.

Η παρακμή και το τέλος

Το «Ακταίον» υπήρξε γι’ αρκετά χρόνια το επίκεντρο της κοινωνικής και κοσμικής ζωής της Αθήνας και του Πειραιά. Εκεί δίνονταν επίσημοι χοροί καλοκαίρι και χειμώνα. Για πολλά χρόνια, στο «Ακταίον» σύχναζε η κοσμική Αθήνα και η αφρόκρεμα του Πειραιά. Συχνά, διοργανώνονταν επίσημοι χοροί, ενώ από εκεί «παρέλασαν» γαλαζοαίματοι και πολιτικοί, είτε για κάποιο επίσημο γεύμα, είτε για τη συμμετοχή σε κάποιο τσάι φιλανθρωπικού συλλόγου, ή απλά για να μείνουν εκεί.

Η κοσμοπολίτικη και αριστοκρατική εικόνα του ξενοδοχείου άντεξε μέχρι τις αρχές του ’20, όταν και η Μικρασιατική Καταστροφή έστειλε κύματα προσφύγων στην Ελλάδα και έπρεπε να χρησιμοποιηθούν χώροι για να τοποθετηθούν κάπου σε πρώτη φάση, μέχρι να μπορέσουν να ορθοποδήσουν.

Μετά την Κατοχή, ξεκίνησε η τμηματική κατεδάφιση του άλλοτε στολιδιού του Νέου Φαλήρου.

Λίγο πριν τελειώσει η δεκαετία αυτή, η παρακμή ήταν εμφανής στο Ακταίον, μετά και το γκρέμισμα των θόλων του, με πρόσχημα πως έπρεπε να ελαφρυνθεί η κατασκευή του και πως υπήρχε κίνδυνος για να καταρρεύσει με την ως τότε κατάσταση. Αυτό φάνηκε λίγο αργότερα πως ήταν πρόφαση, αφού κυκλοφορούσαν στις εφημερίδες καταχωρίσεις για εξαγορά ή ενοικίαση δωματίων του ξενοδοχείου.

Το 1936 υπήρξε μια τελευταία αθηναϊκή αστική τόνωση, με τη λειτουργία χειμερινού και θερινού σινεμά στις δύο αίθουσες εκδηλώσεων του ξενοδοχείου, από τον Άγγελο Γκρέκα, επιχειρηματία. Σινεμά Γκρέκα. Έτσι λεγόταν.

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου καταλήφθηκε και χρησιμοποιήθηκε από τους κατακτητές και στη συνέχεια βομβαρδίστηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις. Μετά την Κατοχή, ξεκίνησε η τμηματική κατεδάφιση του άλλοτε στολιδιού του Νέου Φαλήρου.

Η δεκαετία του ’70 ήταν το κύκνειο άσμα για το ξενοδοχείο-στολίδι της παλιάς αριστοκρατίας, με τον χουντικό δήμαρχο Πειραιά Αριστείδη Σκυλίτση να το κατεδαφίζει οριστικά.

Κι έτσι, ένα ξενοδοχείο που θα μπορούσε άνετα να γίνει franchise, να εξαπλωθεί, να πάει ακόμα και στην υπόλοιπη Ευρώπη, θάφτηκε μαζί με το όραμα.

* Με πληροφορίες από εδω.

TAGS :
Αθήνα ξενοδοχείο Φάληρο

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook