Conrad Veidt: ο εμιγκρές ηθοποιός που έγινε η έμπνευση για τον Joker

Ο γερμανός ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου είναι ο πρώτος που θα ενσαρκώσει έναν αποκρουστικό ήρωα με χαμόγελο που αντί να σκορπάει χαρά, προκαλεί ανατριχίλες και τρόμο.

 

Ο Conrad Veidt στην ταινία «Ο άνθρωπος που γελάει» είναι η πρώτη εκδοχή του Joker (listal.com).

Στην ταινία «Τhe man who laughs», πίσω στο μακρινό 1928, ελλείψει φωνητικής επένδυσης το γέλιο του ανακτά τα πρωτεία του δράματος. Είναι η απόκοσμη όψη της οδοντοστοιχίας του που σου προκαλεί ισχυρούς παλμούς στην καρδιά. Ένας παραταγμένος στρατός σκούρων πλήκτρων στόματος (τόσο μεγάλη είναι η βάση των δοντιών) που έχει ευθυγραμμιστεί με αλφάδι.

Κοιτώντας τώρα τον Joker του Γιοακίν Φίνιξ, καίτοι το δικό του στόμα υπερτονίζεται από τα χρωματιστά ψιμύθια με τα οποία το έχει βάψει, καταλαβαίνεις γιατί γίνονται άμεσες συσχετίσεις με τον γερμανό ηθοποιό Conrad Veidt και γιατί ο συγκεκριμένος θεωρείται το εκμαγείο από το οποίο προέκυψε το καρτούν του Joker.

Σκέφτεσαι πως αν αυτός ο άνθρωπος είναι τόσο αποκρουστικός γελώντας πώς μπορεί να είναι όταν βρεθεί σε κατάσταση ζέσεως;

Αν και οι γνώμες διίστανται (άλλοι θεωρούν πως έμπνευση έδωσε το γνωστό χαρτί Joker της τράπουλας, στην πιο σκοτεινή εκδοχή του), είναι φανερό πως στον συγκεκριμένο ρόλο, ο Veidt αναπέμπει μια εξπρεσιονιστική εκδοχή του απόκοσμου. Ένας ήρωας που γελάει μόνο που το γέλιο του δεν είναι μεταδοτικό, δεν είναι ένα λαγαρό μήνυμα προς κάθε αποδέκτη, δεν ζητάει το μοίρασμα κάποιου χαρμόσυνο γεγονότος. Είναι ένα γέλιο-μαύρη μπέρτα.

Τομείς, κυνόδοτες και προγόμφιοι, μαζί με το σκληρό μαξιλάρι των ούλων, έχουν την όψη συμπαγούς μετώπου που ετοιμάζεται να εξαπολύσει επίθεση. Σκέφτεσαι πως αν αυτός ο άνθρωπος είναι τόσο αποκρουστικός γελώντας πώς μπορεί να είναι όταν βρεθεί σε κατάσταση ζέσεως;

Οσο και αν φαίνεται παράξενο, ο άμοιρος Γκουίνπλεν δεν είναι η ενσάρκωση του κακού όπως ο Joker.

Βέβαια, η ταινία στην οποία ο Veidt υποδύεται τον Γκουίνπλεν, εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα του Βίκτωρ Ουγκώ «Ο άνθρωπος που γελά», ουδεμία σχέση έχει με τις μετέπειτα περιπέτειες του σαλού Joker που κονταροχτυπιέται στα Μαρμαρένια Αλώνια της Γκόθαμ Σίτι με τον Batman, σε μια μάχη σκοταδιού και δικαιοσύνης. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα κλασικό μελόδραμα όπου ο πάνω κόσμος των πλουσίων αρνείται να αποδεχθεί τον κάτω κόσμο που αποτελείται από παρίες και λογής απροσάρμοστους.

Εδώ την έννοια του κακού φέρει όχι ένα πρόσωπο, ακόμη κι αν είναι αποκρουστικό, αλλά οι κυριαρχικοί μηχανισμοί της εξουσίας που ορίζουν ποιος θα αποβληθεί από τις αγκάλες της κοινωνίας και ποιος θα θεωρηθεί σεπτό μέλος της.

O Joker είναι ένας ήρωας τιμωρός της κυριαρχικής δομής του συστήματος. Μια αλλοπαρμένη κραυγή με όψη φρενιασμένου γέλιου.

Ο άμοιρος Γκουίνπλεν, έπειτα από σοβαρό ατύχημα, έπαψε να έχει ένα πρόσωπο-καθρέφτη, και απέκτησε την αποκρουστική φυσιογνωμία ενός δαίμονα που γελάει διαρκώς δίχως να το θέλει. Η παγωμένη εικόνα του γέλιου του είναι μια σκοτεινή ατραξιόν, ένα παράλογο του ανθρώπινου είδους που προκαλεί τρέμουλο. Είναι περισσότερο η όψη και λιγότερο η ψυχοσύνθεση του ήρωα που δημιουργεί την αχλή του φόβου τριγύρω του. Ωστόσο, επειδή η εικόνα του είναι εκθετική δεν γίνεται να μην σκεφτείς πως κάλλιστα θα μπορούσε να είναι ο κεντρικός ήρωας μιας ταινίας τρόμου.

Σε αντίθεση με τον μετέπειτα Joker που το σώμα και η ψυχή του ενώνονται αξεδιάλυτα στη σκιαμαχία, την αποκτήνωση και τον όλεθρο. Είναι ένας ήρωας τιμωρός της κυριαρχικής δομής του συστήματος. Μια αλλοπαρμένη κραυγή που μπορεί να έχει την όψη φρενιασμένου γέλιου, στο βάθος της όμως κρύβει κάμποση απύθμενη καταπίεση.

Ο Conrad Veidt με το… κανονικό του πρόσωπο.

Όσο για τον Conrad Veidt, αν τυχόν θελήσετε να τον ψάξετε, θα τον βρείτε σίγουρα στην κλασική ταινία του Robert Wiene «Το εργαστήριο του Δρ. Καλιγκάρι» και σε κάμποσες άλλες γερμανικές ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Με την άνοδο των ναζί, όμως, αναγκάστηκε να διαφύγει με την εβραία γυναίκα του στη Βρετανία για να καταλήξει το 1941 ως εμιγκρές στις ΗΠΑ. Εκεί θα μπει ξανά στη βιομηχανία του θεάματος και θα παίξει έναν καθοριστικό ρόλο στην πασίγνωστη «Καζαμπλάνκα».

Πέθανε μόλις στα 50 του παίζοντας γκολφ στο Riviera Country Club του Λος Άντζελες, όταν τον πρόδωσε η καρδιά του. Άφησε πίσω του πάνω από 100 πρωταγωνιστικούς ρόλους -κυρίως σε ταινίες του βωβού κινηματογράφου-, αλλά, ως φαίνεται, και μια φυσιογνωμική κληρονομιά που φτάνει ως τις μέρες μας και ενσκαρκώνει το δυσώδες εγώ που κρύβεται στα έγκατα των σύγχρονων μεγαλουπόλεων και φέρει το όνομα «Joker».

 

Διαβάστε ακόμα: Είδαμε το «Ενήλικοι στην αίθουσα» – πραγματικά πολύ κακό για τίποτα.

 

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή

Απύθμενα σκοτεινός, σχεδόν ερεβώδης, αυτός ο Joker έχει κάτι από τους ταραγμένους καιρούς μας. Ο Γιοακίν Φίνιξ παραδίδει μαθήματα υψηλής υποκριτικής και, ναι, αξίζει να πάρει το Όσκαρ ερμηνείας. Αν πρέπει να δείτε την ταινία; Έπρεπε ήδη να το έχετε κάνει.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Έτσι διαποτίζει η μελαγχολία του φθινοπώρου –Φθινοπωρινή Ισημερία σήμερα– τις σελίδες της νεότερης ελληνικής ποίησης. Αυτά είναι πέντε από τα ωραιότερα ποιήματα του είδους. Συνοδευμένα με μουσικές στο πνεύμα της εποχής.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ο καθηγητής πανεπιστημίου, συγγραφέας και βέρος Βολιώτης μιλάει στο Andro για τη μέθεξη που προσφέρει το «άγιο» τσίπουρο, την ιδιαιτερότητα του να το πίνεις στην περιοχή του και εξηγεί γιατί έγραψε ένα εγχειρίδιο «χρήσης» για τους επίδοξους πότες.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ο Θεσσαλονικιός συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης αναπολεί τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης της παιδικής του ηλικίας: τα εκθέματα, τα άγρια ζώα, τις ατραξιόν της... Όλα αυτά τα «θαυμαστά και αδιανόητα σε μια εποχή φτώχειας, αθωότητας και ονείρων», που σημάδεψαν ανεξίτηλα τη φαντασία του.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro