«Η πρώτη μου αυθεντική επαφή με το μεγάλο παίγνιο»

Ο ποιητής και Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Νίκος Ερηνάκης εξηγεί πώς, σε πολύ νεαρή ηλικία, του φανερώθηκε «κάτι που, αν το ανακαλύψεις, δεν μπορείς να το αγνοήσεις».

 

«Το βιβλίο ‘‘Μια Εποχή στην Κόλαση’’ του Αρθούρου Ρεμπώ ήταν η πρώτη μου αυθεντική επαφή με το μεγάλο παίγνιο, το πεδίο όπου προκαλείται το άνοιγμα προς το αίνιγμα. Εκεί που συνειδητοποιείς πως η αληθινή ποίηση προκύπτει όταν διαφεύγεις τη χρήση μιας απλής συναισθηματικής έκφρασης της εαυτότητας και υπερβαίνεις το ναρκισσιστικά υποκειμενικό», γράφει ο Νίκος Ερηνάκης.

«Αν θυμάμαι καλά, κάποτε η ζωή μου ήταν ένα ξεφάντωμα όπου/  άνθιζαν όλα τα αισθήματα κι έρεε κάθε λογής οίνος.//  Μια βραδιά κάθισα στα γόνατά μου την Ομορφιά. Και τη βρήκα/ αφόρητη. Και τη λοιδόρησα.// Ξεσηκώθηκα ενάντια στην εξουσία».

Όταν, σε πολύ νεαρή ηλικία, διάβασα για πρώτη φορά τους παραπάνω πρώτους στίχους στο βιβλίο του Αρθούρου Ρεμπώ «Μια Εποχή στην Κόλαση» (σε μετάφραση του Χριστόφορου Λιοντάκη, Εκδόσεις Γαβριηλίδης) κάτι ξεκαθάρισε μέσα μου. Προφανώς τότε κατάλαβα πολύ λιγότερα από όσα ήταν απαραίτητα έστω και για τη μερική κατανόησή του, αλλά αυτό που είχε σημασία είναι ότι διαπίστωσα με κάποιον ενστικτώδη τρόπο πως κάτι σημαντικό συνέβαινε ανάμεσα σ’ αυτές τις γραμμές –κάτι που, αν το ανακαλύψεις, δεν μπορείς να το αγνοήσεις. Γεννήθηκε μέσα μου ένα ιδιαίτερο κριτήριο, σαν μετά από εκείνη την πρώτη ανάγνωση να μπορούσα να διαχωρίσω την αληθινή μεταρσιωτική ποίηση που μεταμορφώνει από τα εγκεφαλικά κατασκευάσματα ποιητικής γραφής, τα οποία στην καλύτερη περίπτωση επιμορφώνουν.

«Διαπίστωσα με κάποιον ενστικτώδη τρόπο πως κάτι σημαντικό συνέβαινε ανάμεσα σ’ αυτές τις γραμμές».

Η Εποχή ήταν η πρώτη μου αυθεντική επαφή με το μεγάλο παίγνιο, το πεδίο όπου προκαλείται το άνοιγμα προς το αίνιγμα (και δεν αναφέρομαι αναγκαστικά σε ξέφωτα εδώ). Εκεί που συνειδητοποιείς πως η αληθινή ποίηση προκύπτει όταν διαφεύγεις τη χρήση μιας απλής συναισθηματικής έκφρασης της εαυτότητας και υπερβαίνεις το ναρκισσιστικά υποκειμενικό. Όπως γράφει και ο Ρίλκε, «η ποίηση δεν γεννιέται από αισθήματα, αλλά από εμπειρίες» και άλλωστε η μεγαλύτερη περιπέτεια κρύβεται στο μέσα μας. Εκεί που πραγματικά δημιουργείς (όχι απλώς ανακαλύπτεις) τον εαυτό σου· αυθεντικά και αυτόνομα, όμορφα και επικίνδυνα.

«Γεννήθηκε μέσα μου ένα ιδιαίτερο κριτήριο, σαν μετά από εκείνη την πρώτη ανάγνωση του ‘‘Μια Εποχή στην Κόλαση’’ να μπορούσα να διαχωρίσω την αληθινή μεταρσιωτική ποίηση». (Mathieu Laca, «Arthur Rimbaud).

Εκεί που σου φανερώνεται η σπείρα, η δυνατότητα της μη ευθυγράμμισης, η διαρκής ηρακλείτεια διαλεκτική που επιμένει στην απόκρυψη. Εκεί που αποκαλύπτεται το τι σημαίνει η σύζευξη προγλωσσικού και γλωσσικού –ότι ο Λόγος ακόμα κι αν προϋπάρχει πριν αρθρωθεί, είναι μέσα από την ποίηση που επί της ουσίας επαναδημιουργείται. Τι σημαίνει να ανοίγεις και να κλείνεις –μέσω μιας ριζικής γλώσσας– μέτωπα με την πραγματικότητα. Να τολμάς να διδάσκεις ετερόδοξες προσευχές όταν η ευτέλεια υπερνικά. Μια ποίηση που, ενώ φαινομενικά κινείται στην αφαίρεση, εν τέλει αναμετράται με την ύλη, προσφέροντας την πρωτοκαθεδρία στην ανθρωπινότητά μας.

Έτσι μου φανερώθηκε κι εμένα μια ρωγμή μέσα απ’ τη θλίψη του θαύματος προς ένα καινοφανές παίγνιο ομορφιάς· μια δίοδος, πέρα απ’ αυτό που ήδη υπάρχει, προς ό,τι μπορεί να υπάρξει. Και είναι εκεί που, όπως θα έλεγε ο Προυστ, η λύτρωση έρχεται, κάποτε, απρόσμενη.

Στο πεδίο μιας τέτοιας ποίησης δεν υπάρχει γιατί· το ρόδο ανθίζει, επειδή ανθίζει.

 

// Ο Νίκος Ερηνάκης είναι Διδάκτωρ Φιλοσοφίας των Πανεπιστημίων του Λονδίνου και της Οξφόρδης. Η τελευταία ποιητική του συλλογή «Ανάμεσα σε όσα πέφτει η σκιά» κυκλοφόρησε το 2013 από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης. Προσφάτως κυκλοφόρησε στη Γαλλία η μετάφρασή της σε δίγλωσση έκδοση από τις εκδόσεις Desmos.

 

Διαβάστε ακόμα: Γιάννης Δούκας – «Έτσι ξεκίνησα κι εγώ να γράφω ποιήματα».

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή

Ας το παραδεχθούμε: ο έρωτας περνάει, αλλά η καύλα ποτέ. Θα μας ακολουθεί πάντα. Σε κάθε υποψία γυμνού δέρματος, στη γυναικεία φούστα που σηκώνεται στον αέρα, στα τυχαία αγγίγματα στο τρένο.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Κανείς δεν ξέρει καλύτερα τους ποιητές από τους ίδιους: τον βέβαιο δρόμο τους, το πώς φεύγουνε μια μέρα, την ασχήμια που είναι η κόλασή τους... Αυτά είναι πέντε από τα ωραιότερα νεοελληνικά ποιήματα του είδους –με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης σήμερα.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ο Απόστολος Δοξιάδης θυμάται πώς μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Θεωρία των Συνόλων», που διάβασε στα 15 του, άγγιξε για πρώτη φορά το απόγειο της αίσθησης της υπερβατικής ομορφιάς των μαθηματικών και την υπόσχεση για την αποκάλυψη της πεμπτουσίας της αλήθειας.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια, το άγχος της υποκριτικής, η έννοια της ομορφιάς και του δίπολου ευτυχία-δυστυχία. Ο Αλέκος Συσσοβίτης μιλάει στο Andro και την Μία Κόλλια και δεν κρύβεται.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro