«Δεν ξέρω αν μου άλλαξε τη ζωή, σίγουρα όμως μου έδωσε μια καινούργια»

Ο βραβευμένος σκηνοθέτης Νεριτάν Ζιντζιρία που γεννήθηκε στην Αλβανία και ένα χρόνο αργότερα μετανάστευσε με την οικογένειά του στην Ελλάδα, εξηγεί πώς είναι να νιώσεις πως η ιστορία που βιώνεις δεν έχει όνομα και πατρίδα, γιατί την ίδια βίωσε ένας συνάνθρωπός σου κάπου και κάποτε, με την ίδια ευαισθησία και την ίδια καρτερικότητα.

 

«Στο “Διπλό βιβλίο” του Δημήτρη Χατζή δεν συνάντησα μόνο τα συστατικά εκείνα που είχα βαθιά ριζωμένα μέσα μου, αυτά του ηττημένου και του εκδιωγμένου. Αλλά πολλά περισσότερα. Συνάντησα τα στοιχεία που συνθέτουν την ελληνική μνήμη: τη φτώχεια, τη μετανάστευση, την αριστερά, την αέναη αναζήτηση πατρίδας και οικογένειας, την αέναη αναζήτηση αγκαλιάς». (Φωτογραφία: Erion Kovaci)

Η πρώτη φορά που κατάλαβα πως τα αλβανικά και τα ελληνικά είναι δυο διαφορετικές γλώσσες ήταν στην ηλικία των επτά. Μέχρι τότε μπέρδευα τις λέξεις και τις προτάσεις, αλλά όλοι γύρω μου έδειχναν να καταλαβαίνουν. Ήμουν στη δευτέρα τάξη όταν το πρώτο ζευγάρι παιδιών από την Αλβανία ήρθε στο δημοτικό μου. Αφού κάναμε την τελετουργία καλωσορίσματος, ξεκίνησε το μάθημα. Τα δυο παιδιά προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν, όμως κανένας δεν τα καταλάβαινε. Κανένας παρά μόνο εγώ. Γιατί μόνο εγώ;

Αυτή η αίσθηση του ξένου, του διαφορετικού με όλα τα αντιφατικά συναισθήματα που φέρει, θα με ταλαιπωρήσει για χρόνια.

Το 2010, ένας από τους πιο αγαπημένους φίλους, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Δημήτρης Ξανθόπουλος, καταπιάνεται με το Διπλό Βιβλίο του Δημήτρη Χατζή. Έχοντας τη ροπή να αγαπάω ό,τι αγαπάνε οι άνθρωποί μου, δεν άργησα να δεθώ με το βιβλίο. Σε αυτό, δεν συνάντησα μόνο τα συστατικά εκείνα που είχα βαθιά ριζωμένα μέσα μου, αυτά του ηττημένου και του εκδιωγμένου. Αλλά πολλά περισσότερα. Συνάντησα τα στοιχεία που συνθέτουν την ελληνική μνήμη: τη φτώχεια, τη μετανάστευση, την αριστερά, την αέναη αναζήτηση πατρίδας και οικογένειας, την αέναη αναζήτηση αγκαλιάς. Και με τον τρόπο του ο Χατζής, παντρεύοντας τα στοιχεία και συγχρόνως φέρνοντάς τα αντιμέτωπα μεταξύ τους, επανασυνθέτει εκ νέου μια μνήμη. Για το πόσο αντιφατική και παράλογα απαιτητική είναι η ζωή.

«Στο ‘‘Διπλό βιβλίο’’ ο Χατζής, διαμέσου της ζωής του Κώστα, ενός Έλληνα μετανάστη στη Γερμανία, αποτυπώνει την αναζήτηση όλου του ρωμαίικου».

Κατά ομολογία του χωρίς πατρίδα, ο Δημήτρης Χατζής έζησε πολλά χρόνια στην εξορία, στερήθηκε την ελληνική υπηκοότητα, ενώ δεν δέχθηκε να λάβει την ουγγρική, που του προτάθηκε όταν ζούσε στην Ουγγαρία. Γραμμένο και δημοσιευμένο λίγο μετά την πτώση της χούντας, το Διπλό Βιβλίο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα της μεταπολεμικής περιόδου. Στο τελευταίο του βιβλίο ο συγγραφέας διαμέσου της ζωής του Κώστα, ενός Έλληνα μετανάστη στη Γερμανία, αποτυπώνει την αναζήτηση όλου του ρωμαίικου. Και η ανάσα στην καρδιά των εννέα κεφαλαίων με τίτλο «Από το φίφτυ-φίφτυ στον έρωτα», η ανάσα για τον έρωτα και την αποτυχία του, είναι η ανάσα που ζήτησα και από τους γονείς μου να κρατήσουν, σε μια από τις τελευταίες μου ταινίες.

«Αυτό το βιβλίο το αγαπώ ξεχωριστά σαν μια έκφραση ελληνικής αγωνίας, μπροστά στο σημερινό κόσμο». (Δημήτρης Χατζής)

Δεν ξέρω λοιπόν αν το Διπλό Βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή, σίγουρα όμως μου έδωσε μια καινούργια. Και έχει μια άγρια ομορφιά όταν νιώσεις πως η ιστορία που βιώνεις δεν έχει όνομα και πατρίδα, γιατί την ίδια βίωσε ένας συνάνθρωπός σου κάπου και κάποτε, με την ίδια ευαισθησία και την ίδια καρτερικότητα.

«… αυτό το περίεργο βιβλίο που ενώ αμφιλέγεται από την κριτική μας, και μορφικά και ιδεολογικά, στο δρόμο, στην ελεύθερη αγορά, έχει ξεπεράσει τις εξήντα χιλιάδες αντίτυπα… και το αγαπώ ξεχωριστά σαν μια έκφραση ελληνικής αγωνίας, μπροστά στο σημερινό κόσμο». (Δημήτρης Χατζής, 1913-1981)

 

// Ο Νεριτάν Ζιντζιρία γεννήθηκε στα Τίρανα της Αλβανίας το 1989. Ένα χρόνο αργότερα μετανάστευσε με την οικογένειά του στην Ελλάδα. Οι ταινίες του έχουν διακριθεί και συμμετάσχει σε φεστιβάλ και μουσεία ανά τον κόσμο.

 

Διαβάστε ακόμα: Οι ποιητές μας για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες

 

 

x Ακολουθήστε το Andro στο Facebook

Πιο δημοφιλή

Αυτές είναι πέντε από τις πιο πολύτιμες συμβουλές («ένα απόσταγμα σοφίας») του Άντονυ Μπουρνταίν προς όσους θέλουν πραγματικά να γίνουν σεφ. Μέσα από το βιβλίο του «Κουζίνα Εμπιστευτικό», με αφορμή τον ένα χρόνο σήμερα από όταν επέλεξε να φύγει απ’ τη ζωή.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Ο κορυφαίος σύγχρονος ταξιδιωτικός συγγραφέας αφηγείται μια συνάντησή του, τον Μάιο του 1993, με έναν περιπλανώμενο άγιο της Ινδίας στα Ιμαλάια. Εκεί όπου συνέλαβε την ιδέα για το βιβλίο του «Ιερή Ινδία», που εκδόθηκε το 2009 –πριν από δέκα χρόνια.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Όχι, το Chernobyl δεν είναι μια απλή τηλεοπτική σειρά. Είναι περίπου έξι ώρες συμπυκνωμένης πολιτικής ιστορίας. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να κατανοήσει ακόμα και αυτός που δεν έχει ανοίξει ποτέ βιβλίο στη ζωή του τι είναι ο κομμουνισμός.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή

Υποδεχόμαστε την πρώτη μέρα του καλοκαιριού με δέκα από τα ωραιότερα –και πιο αντιπροσωπευτικά– νεοελληνικά ποιήματα του είδους. Μαζί με μουσικές στο πνεύμα της εποχής.

Andro Ο Άνδρας από την αρχή
Button to top

Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. περισσότερα

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Andro